Ανά φάσεις, υπάρχουν στο μυαλό του κόσμου διάφορες τροφές που θεωρούνται ”υγιεινές” και , θα λέγαμε, ”ανώτερες διατροφικά” από άλλες. Και συχνά, αυτές οι πεποιθήσεις είναι κάθε άλλο από πραγματικότητα.

Στο παρακάτω άρθρο, παίρνουμε πέντε από τα πολύ συχνά αναφερόμενα ως ”υγιεινά” τρόφιμα για να δούμε ποια είναι όντως η θρεπτική τους αξία και αν , τελικά, ανταπεξέρχονται στα όσα πιστεύουμε για αυτά.

Αποξηραμένα Φρούτα

Ο περισσότερος κόσμος θεωρεί ότι τα αποξηραμένα φρούτα έχουν την ίδια θρεπτική αξία με τα φρέσκα, καθώς… είναι φρούτα- απλώς αποξηραμένα.

Όμως, τα αποξηραμένα φρούτα υφίστανται διεργασίες προκειμένου να αποξηραίνονται και να συντηρούνται για περισσότερο χρόνο. Είναι γεγονός πως σε κάποιες περιπτώσεις, μπορεί να διατηρούν τα θρεπτικά τους συστατικά ή και να έχουν ακόμη περισσότερα από ότι τα φρέσκα φρούτα όπως το παράδειγμα των βερίκοκων. Στο συγκεκριμένο φρούτο λοιπόν, 5-6 αποξηραμένα βερίκοκα έχουν 4 φορές περισσότερες ίνες από ότι ένα ολόκληρο φρέσκο βερίκοκο. Ποια είναι λοιπόν η διαφορά; Στη ζάχαρη και την ενέργεια που περιέχουν. Τα αποξηραμένα φρούτα, για να συντηρηθούν, κρύβουν μεγάλες ποσότητες ζάχαρης, Ενώ, είναι σημαντικό να θυμόμαστε ότι τις περισσότερες φορές, μειώνεται και η περιεκτικότητα σε βιταμίνες σχετικά με τα φρέσκα φρούτα.

Επιπλέον, έχετε υπόψιν σας ότι ακόμα και τα αποξηραμένα φρούτα με τη σήμανση «χωρίς ζάχαρη», συχνά περιέχουν ζάχαρη σε άλλη μορφή, όπως για παράδειγμα σιρόπι ρυζιού, ή συμπυκνωμένο χυμό μήλου. Χαρακτηριστικό παράδειγμα είναι τα cranberries. Ενώ, άλλα, όπως για παράδειγμα η αποξηραμένη μπανάνα, συνήθως περιέχουν φυτικά έλαια, λόγω της επεξεργασίας τους.

Σαλάτες

Μερικές φορές, θεωρούμε ότι βαφτίζοντας το πιάτο μας ως σαλάτα γίνεται αυτομάτως και υγιεινό. H άποψη αυτή όμως είναι εσφαλμένη.

Τα λαχανικά είναι, φυσικά, πλούσια σε θρεπτική αξία, βιταμίνες και ιχνοστοιχεία- και χαμηλά σε ενέργεια. Έτσι, στο μυαλό του κόσμου, οι σαλάτες κατατάσσονται στις ”υγιεινές επιλογές”. Όμως, όταν προστίθενται τα λεγόμενα dressings τα πράγματα αλλάζουν, καθώς αυτά μπορεί να περιέχουν ζάχαρη, trans λιπαρά αλλά και διάφορες τεχνητές ανθυγιεινές χημικές ουσίες. Επομένως, παρόλο που τα λαχανικά είναι φυσικά πολύ ωφέλιμα για την υγεία και πρέπει να υπάρχουν στην καθημερινή μας διατροφή ο συνδυασμός τους με αγνώστου προέλευσης συνοδευτικά, ενδέχεται να αναιρέσει κάθε κέρδος που μπορεί να μας δώσει η κατανάλωση τους.

Χυμοί Φρούτων

Οι περισσότεροι καταναλωτές, θεωρούν ότι οι χυμοί φρούτων περιέχουν ελάχιστη ποσότητα ζάχαρης και είναι μία καλή επιλογή, καθώς προέρχονται από φρούτα. Κάτι τέτοιο όμως, δυστυχώς, δεν ισχύει. Σε μια έρευνα που έγινε στο Ηνωμένο Βασίλειο, οι ερευνητές αφού ανέλυσαν διάφορους χυμούς φρούτων διαπίστωσαν ότι περισσότεροι από τους μισούς χυμούς, περιλάμβαναν τη μέγιστη περιεκτικότητα ζάχαρης που συνίσταται ανά ημέρα για ένα παιδί (5 κουταλάκια του γλυκού ζάχαρη/ ημέρα). Περιείχαν δηλαδή πιο συγκεκριμένα, περίπου 6 κουταλάκια του γλυκού ζάχαρη ανά 200 ml χυμού, που είναι μια τυπική μερίδα. Συνεπώς, πρέπει να έχουμε κατά νου τις ποσότητες ζάχαρης που μπορεί να κρύβονται πίσω από ένα ποτήρι συσκευασμένο χυμό και πάντα όταν υπάρχει η επιλογή να προτιμούμε να στύψουμε το δικό μας χυμό στο σπίτι- ή, ακόμα καλύτερα, να ξεφλουδίσουμε να κόψουμε και να φάμε το φρούτο μας, καθώς έτσι προμηθευόμαστε τις απαραίτητες φυτικές ίνες (που χάνονται, όταν στύβουμε τα φρούτα) και βιταμίνες.

Light προϊόντα

Ένας ακόμη μύθος γύρω από την υγιεινή διατροφή είναι ότι τα light προϊόντα είναι υγιεινά και πιο ωφέλιμα για το σώμα μας από τα πλήρη. Όμως η πεποίθηση αυτή, απέχει από την αλήθεια.

Σύμφωνα με τον Παγκόσμιο Οργανισμό Τροφίμων και Φαρμάκων: ”Light είναι το προϊόν στου οποίου την ετικέτα αναφέρεται μόνο αυτός ο όρος, χωρίς να δίνονται επιπρόσθετες πληροφορίες ένα το συγκεκριμένο τρόφιμο είναι μειωμένο σε λιπαρά, θερμίδες ή νάτριο”. Για να χαρακτηριστεί ένα τρόφιμο light, σύμφωνα με τη νομοθεσία πρέπει να περιέχει 30% λιγότερο από το εν λόγω συστατικό, σε σύγκριση με τα αρχικά -μη light– προϊόντα. Και πάλι όμως η συνολική περιεκτικότητα τους σε ζάχαρη ή λίπος ή νάτριο μπορεί να παραμένει υψηλή.

Απαραίτητο λοιπόν για τους καταναλωτές, είναι να διαβάζουν τις ετικέτες των προϊόντων, για να καταλαβαίνουν ακριβώς τι καταναλώνουν και εάν το προϊόν αυτό, τελικά, συμφωνεί με τις ανάγκες τους. Παράλληλα είναι πολύ σημαντικό να έχουμε κατά νου ότι πολλές βιταμίνες, καθότι λιποδιαλυτές, χάνονται από τα τρόφιμα κατά την επεξεργασία που υφίστανται για να γίνουν ligth, και ότι η επεξεργασία αυτή επιβαρύνει αρκετά το τρόφιμο, μειώνοντας σημαντικά τη θρεπτική του αξία.

Μπάρες Δημητριακών

Οι μπάρες δημητριακών, έχουν γίνει ένα πάρα πολύ δημοφιλές σνακ σε μεγάλη μερίδα ανθρώπων. Είναι όμως τόσο θρεπτικές και ”υγιεινές” όσο νομίζουμε;

Η απάντηση σε αυτό το ερώτημα είναι ”εξαρτάται”. Οι καταναλωτές πρέπει να είναι πάρα πολύ προσεκτικοί στις επιλογές τους καθώς οι μπάρες δημητριακών μπορεί να είναι φτιαγμένες μια πληθώρα υλικών, μα περιέχουν υψηλές ποσότητες ζάχαρης, και να έχουν υποστεί μεγάλη επεξεργασία, χάνοντας, τελικά, τη θρεπτική αξία που θα μας πρόσφεραν οι αντίστοιχες πρώτες ύλες. Από την άλλη, οι μπάρες μπορεί να είναι πολύ θρεπτικές και ποιοτικές όσων αφορά τις ύλες- και ειδικά οι σπιτικές. Υλικά όπως το μέλι, οι ξηροί καρποί, τα βούτυρα ξηρών καρπών, τα αποξηραμένα φρούτα, μπορούν να προσδώσουν σε μία μπάρα υψηλή θρεπτική αξία και να την καταστήσουν, έτσι, μία πολύ καλή επιλογή για ένα γρήγορο σνακ. Φυσικά, πρέπει να έχουμε στο νου μας ότι όλες αυτές οι πρώτες ύλες είναι πολύ πλούσιες σε ενέργεια και απλά σάκχαρα, ώστε να φροντίσουμε να καταναλώνουμε αυτά τα τρόφιμα με το απαραίτητο μέτρο.

Xρειάζεται λοιπόν για ακόμη μια φορά, να γίνεται πολύ προσεκτικός έλεγχος σχετικά με τις ετικέτες των προϊόντων, και να επιλέγονται οι μπάρες εκείνες που υφίστανται τη λιγότερη επεξεργασία και περιέχουν το λιγότερο δυνατό ποσοστό σε αλάτι, σάκχαρα και θερμίδες.

Πολλά προϊόντα λοιπόν έχουν δυο όψεις και ενώ μπορεί να είναι σύμμαχοι στην προσπάθεια μας να ακολουθούμε μια θρεπτική διατροφή, σε μια άλλη εκδοχή τους μπορεί να γίνονται εμπόδιο στην προσπάθεια μας αυτή. Έτσι, όλοι μας ως καταναλωτές, είναι σημαντικό να είμαστε όσο το δυνατόν περισσότερο προσεκτικοί, τόσο με τις ετικέτες των προϊόντων, όσο και με όσα ακούμε κατά καιρούς σχετικά με τα διάφορα τρόφιμα που καταναλώνουμε.

Σύμφωνα με έρευνα του Πανεπιστημίου του Ohio State, καταναλώνοντας ένα γεύμα υψηλό σε κορεσμένα λιπαρά, μειώνεται σημαντικά η ικανότητα μας να εστιάσουμε σε δραστηριότητες που απαιτούν συγκέντρωση.

Η έρευνα συνέκρινε την απόδοση 51 γυναικών σε δοκιμασίες που απαιτούσαν την προσοχή τους, αφού κατανάλωσαν είτε ένα γεύμα υψηλό σε κορεσμένα λιπαρά, είτε το ίδιο ακριβώς γεύμα, αλλά παρασκευασμένο με σπορέλαιο- υψηλό, δηλαδή, σε ακόρεστα λιπαρά.

H επίδοση των γυναικών μετά την κατανάλωση του υψηλού σε κορεσμένα λιπαρά γεύματος ήταν σημαντικά χειρότερη- κάτι που υποδεικνύει σύνδεση ανάμεσα στην κατανάλωση λιπαρών φαγητών και την ικανότητα μας να συγκεντρωθούμε.

Οι γυναίκες που συμμετείχαν στην έρευνα, κατανάλωσαν τα ίδια γεύματα: αυγά, μπισκότα, λουκάνικα γαλοπούλας, και σάλτσα που περιείχε 60 γραμμάρια λίπους. Σε κάποια από τα γεύματα χρησιμοποιήθηκε ένα έλαιο βασισμένο σε παλμιτικό οξύ, υψηλό σε κορεσμένα λιπαρά, και στα υπόλοιπα το, χαμηλότερο σε κορεσμένα λίπη, ηλιέλαιο. Και τα δύο γεύματα έφταναν στις 930 θερμίδες και ήταν σχεδιασμένα έτσι ώστε να μιμηθούν το περιεχόμενο των περισσότερων fast food γευμάτων, όπως τα burgers και οι πατάτες τηγανητές.

Oι γυναίκες ολοκλήρωσαν στην αρχή μία αξιολόγηση της συγκέντρωσής, προσοχής και χρόνου αντίδρασής τους, βασισμένη σε δραστηριότητες στον υπολογιστή, διάρκειας 10 λεπτών. Έπειτα από την κατανάλωση των γευμάτων, επανέλαβαν εκ νέου την αξιολόγηση.

Έπειτα από το γεύμα που ήταν υψηλό σε κορεσμένα λιπαρά, οι γυναίκες βρέθηκαν σε ένα μέσο όρο 11% λιγότερο ικανές να αποκριθούν στα εξεταζόμενα ερεθίσματα, στη δοκιμασία που αξιολογούσε την προσοχή τους

“Καθώς και τα δύο γεύματα ήταν υψηλά σε λίπη, και, άρα, πιθανώς προβληματικά, η επίδραση που είχε το γεύμα υψηλό σε κορεσμένα λιπαρά μπορεί να είναι ακόμα μεγαλύτερη εάν το συγκρίνουμε με ένα χαμηλό σε λίπος γεύμα” επισήμανε η ερευνήτρια που ηγήθηκε της έρευνας, Annelise Madison.

Είναι εντυπωσιακό, λοιπόν, το πόσο επηρεάζει η διατροφή μας τις νοητικές μας ικανότητες- ακόμα και έπειτα από ένα μόνο γεύμα. Όπως σημαντικά τόνισε η Madison, “πρόκειται μόλις για ένα γεύμα. Αξίζει της προσοχής μας και μόνο ότι παρατηρήθηκε διαφορά”.

Πράγματι, εάν μονάχα ένα τέτοιο γεύμα έχει τέτοια επίδραση στις νοητικές μας ικανότητες, μπορούμε να φανταστούμε, αντίστοιχα, την επίδραση που έχει μίας τέτοιας διατροφής, εάν την ακολουθήσουμε για μία ολόκληρη βδομάδα, μήνα- πόσο μάλλον, στο σύνολο της ζωής μας.

Οι πληθυσμοί σχεδόν κάθε περιοχής παγκοσμίως θα επωφελούνταν από μία εκ νέου προσαρμογή των διατροφικών τους συνηθειών, σύμφωνα με έρευνα του Global Burden of Disease (GBD), που δημοσιεύτηκε στο The Lancet.

Η έρευνα συγκέντρωσε τα ποσοστά κατανάλωσης 15 διαφορετικών διαιτητικών παραγόντων (δίαιτες φτωχές σε φρούτα, λαχανικά, όσπρια, σιτηρά ολικής άλεσης, καρπούς και σπόρους, γάλα, φυτικές ίνες, ασβέστιο, ω-3 λιπαρά οξέα στα θαλασσινά, πολυακόρεστα λιπαρά, και δίαιτες υψηλές σε επεξεργασμένα κρέατα, σακχαρούχα αναψυκτικά, τρανς λιπαρά οξέα και νάτριο) σε 195 χώρες από το 1990 έως το 2017. Σύμφωνα με τους ερευνητές του GBD, ένας στους πέντε θανάτους παγκοσμίως – ένας αριθμός που μεταφράζεται σε 11 εκατομμύρια περίπου θανάτους- συνδέεται με τις φτωχές διατροφικές συνήθειες.

Μάλιστα, αρκετό ενδιαφέρον έχει ότι το 2017, οι περισσότεροι θάνατοι σχετίστηκαν όχι τόσο με μία διατροφή υψηλή σε ”ανθυγιεινές” τροφές, όπως τρανς λιπαρά και ζαχαρώδη αναψυκτικά, αλλά με μία διατροφή ελλειπή στις απαραίτητες ”υγιεινές” τροφές, όπως τα δημητριακά ολικής άλεσης και τα φρούτα και λαχανικά.

Αυτό επιβεβαιώνει υποψίες χρόνων της επιστημονικής κοινότητας: η διατροφή φτωχή σε θρεπτικά συστατικά είναι η αιτία για τους περισσότερους θανάτους παγκοσμίως. Όπως υπογράμμισε και ο υπεύθυνος της μελέτης, Dr Christopher Murray, ”ενώ το αλάτι η ζάχαρη και το λίπος βρίσκονται στο επίκεντρο της συζήτησης τις τελευταίες δύο δεκαετίες, οι υπολογισμοί μας υποδεικνύουν ότι οι κύριοι διαιτητικοί παράγοντες κινδύνου είναι είτε η υψηλή πρόσληψη νατρίου είτε η χαμηλή πρόσληψη θρεπτικών τροφών, όπως δημητριακά ολικής άλεσης, φρούτα, ξηροί καρποί και σπόροι, και λαχανικά.”

Η έρευνα του GBD, εξετάζοντας την περιεκτικότητα των 15 διαιτητικών στοιχείων στις διατροφές των διαφορετικών χωρών, εντόπισε ότι οι δίαιτες υψηλές σε νάτριο, χαμηλές σε δημητριακά ολικής άλεσης και χαμηλές σε φρούτα, αποτελούσαν την αιτία περισσότερο από τους μισούς θανάτους που σχετίζονταν με τη διατροφή το 2017. Οι αιτίες των θανάτων αυτών, περιλάμβαναν 10 εκατομμύρια θανάτους από καρδιαγγειακές ασθένειες, 913.000 από καρκίνους και σχεδόν 339.000 από διαβήτη τύπου 2.

Aκόμα, παρόλο που κάποιες χώρες κατάφεραν να καταναλώνουν επαρκώς κάποια από αυτά τα θρεπτικά συστατικά, οι ερευνητές εντόπισαν ότι καμία περιοχή παγκοσμίως δεν καταναλώνει τα ιδανικά ποσά και από τους 15 αυτούς διαφορετικούς διαιτητικούς παράγοντες.

Οι περισσότερες ελλείψεις παγκοσμίως εντοπίστηκαν στα ποσοστά κατανάλωσης καρπών και σπόρων, γάλακτος και δημητριακών ολικής άλεσης. Για παράδειγμα, η κατανάλωση των καρπών και σπόρων παγκοσμίως φτάνει, σε μέσο όρο, μόλις στο 12% της συνιστώμενης ποσότητας.

Από την άλλη, τα μεγαλύτερα και πιο επικίνδυνα ποσοστά κατεγράφησαν στην κατανάλωση σακχαρωδών αναψυκτικών, επεξεργασμένου κρέατος και νατρίου. Για παράδειγμα, η κατανάλωση αναψυκτικών παγκοσμίως, φτάνει στο δεκαπλάσιο της συνιστώμενης κατανάλωσης.

Το μέγεθος των αποτελεσμάτων της έρευνας, υποδεικνύει την ανάγκη του επαναπροσδιορισμού στις διατροφικές συνήθειες και επιλογές, αλλά και την αποτυχία των ως τώρα εφαρμοζόμενων καμπανιών για τη διατροφή, σε παγκόσμιο επίπεδο. Όπως υπογράμμισαν και οι συγγραφείς της έρευνας, αναδεικνύεται η σημασία μίας καινούριας προσέγγισης στην υγιεινή διατροφή, που θα επικεντρωθεί στην προώθηση των θρεπτικών τροφίμων που περιλαμβάνει η ιδανική ανθρώπινη διατροφή, αντί της έμφασης που δίνεται επί του παρόντος στον περιορισμό των ”ανθυγιεινών” τροφίμων.

Τέλος, είναι σημαντικό να σημειωθεί ότι οι ερευνητές τόνισαν τη σημασία που έχει το να δείξουν οι διατροφικές αλλαγές που ιδανικά θα ακολουθήσουν την απαραίτητη ευαισθησία στην επίδραση που έχει η ανθρώπινη βιομηχανία τροφίμων στο περιβάλλον, ώστε να αποφευχθεί αρνητικό αντίκτυπο στην κλιματική αλλαγή, τη βιοποικιλότητα, την υποβάθμιση του εδάφους και την εξάντληση των αποθεμάτων φρέσκου νερού.

Όταν πρόκειται για την προστασία του μεγαλύτερου οργάνου του σώματός μας, αυτό που μετράει είναι αυτό που υπάρχει μέσα μας. Το δέρμα μας είναι το εξωτερικό στρώμα, υπεύθυνο για την προστασία μας από τον εξωτερικό κόσμο. Όμως αυτό που φαίνεται στην επιφάνεια προέρχεται από μέσα.

Οι οροί και οι ενυδατικές κρέμες δέρματος έχουν οφέλη για τη διατήρηση ενός ισχυρού, εύκαμπτου και ενυδατωμένου δέρματος. Όμως, υπάρχουν κι άλλα σημαντικότερα που βοηθούν στην αντι-γήρανση. Μια υγιεινή διατροφή και μερικές προσαρμογές στον τρόπο ζωής μπορούν να προάγουν την υγιή επιδερμίδα, διατηρώντας την εμφάνισή σας όσο το δυνατόν περισσότερο.

Η γήρανση του δέρματος συμβαίνει σε κυτταρικό επίπεδο. Ο καλύτερος τρόπος για την καταπολέμηση της κυτταρικής υποβάθμισης, είναι η κατανάλωση μιας διατροφής πλούσια σε θρεπτικά συστατικά.

Μερικά τρόφιμα που μπορούν να δώσουν μια επιπλέον ώθηση στην εμφάνιση και την δύναμη του δέρματος, είναι το μάνγκο και οι ντομάτες. Έρευνα έδειξε ότι τα μάνγκο περιέχουν αντιοξειδωτικά που βοηθούν στην προστασία διαφόρων τμημάτων του δέρματος, συμπεριλαμβανομένου του κολλαγόνου. Οι ντομάτες μπορούν να βοηθήσουν στην προστασία του δέρματος από την ηλιακή βλάβη και τον καρκίνο του δέρματος.

Το πράσινο τσάι είναι μια άλλη πηγή διατροφής που σχετίζεται με υγιές δέρμα. Οι πολυφαινόλες στο πράσινο τσάι, σχετίζονται με την αναζωογόνηση των κυττάρων του δέρματος, την ενυδάτωση και τη μειωμένη φλεγμονή του δέρματος.

Οι αντιοξειδωτικές ενώσεις της φλαβανόλης που βρίσκονται στην μαύρη σοκολάτα μπορεί να μειώσουν την τραχύτητα του δέρματος, να προάγουν την ενυδάτωση και να περιορίσουν την επίδραση της βλάβης από την υπεριώδη ακτινοβολία.

Τα υγιή λίπη, όπως τα μονοακόρεστα και πολυακόρεστα λιπαρά, μπορούν επίσης να προάγουν το ενυδατωμένο και υγιές δέρμα. Το ψάρι, το αβοκάντο και οι ξηροί καρποί είναι σπουδαίες πηγές διατροφής για την οικοδόμηση ενός υγιούς και νεανικού δέρματος.

Όσο σημαντικό είναι το να καταναλώνουμε μια διατροφή πλούσια σε φρούτα, λαχανικά και υγιή λίπη, το ίδιο σημαντικό είναι και η αποφυγή κάποιων άλλων τροφίμων για την υγεία του δέρματός μας.

Οι επεξεργασμένες τροφές με υψηλή περιεκτικότητα σε ζάχαρη, μπορούν να οδηγήσουν σε φλεγμονή και ενδεχομένως να προάγουν τη γήρανση του δέρματος, όπως επίσης και η κατανάλωση αλκοόλ. Υπάρχουν έρευνες που υποδηλώνουν ότι η κατανάλωση αλκοόλ μπορεί να αυξήσει τον κίνδυνο καρκινώματος των κυττάρων.

Συμπερασματικά, τα προϊόντα περιποίησης του δέρματος είναι χρήσιμα για την προαγωγή ενός υγιούς και ενυδατωμένου δέρματος, όμως βοηθάνε μόνο το εξωτερικό στρώμα. Για άριστα αποτελέσματα, χρειάζεται να εστιάσουμε βαθύτερα ώστε να δώσουμε στο δέρμα μας την καλύτερη βάση.

Και, φυσικά, δε μπορούμε να ξεχνάμε πως ο καλύτερος τρόπος να διατηρηθεί το δέρμα ενυδατωμένο είναι να πίνουμε περίπου οκτώ ποτήρια νερό την ημέρα!

Επιμέλεια: Δάφνη Νταλάπα
Κατερίνα Κουλουμέντα

Από τις προϊστορικές ήδη περιόδους, που ο άνθρωπος ήταν κυνηγός και συλλέκτης, και όπου η τροφή ήταν δυσεύρετη, τα σώματά μας ήταν προγραμματισμένα να ζητούν αλάτι, λίπος, και ζάχαρη, και ο εγκέφαλος μας, μάλιστα, να παίρνει πολύ μεγάλη ευχαρίστηση από αυτά. Ο λόγος φυσικά ήταν η επιβίωση, μιας η φυσική ζάχαρη των φρούτων υποδήλωνε ότι αυτά ήταν ώριμα και κατάλληλα προς βρώση, το λίπος του εξασφάλιζε αρκετή ενέργεια για τις ημέρες που δεν θα είχε τροφή και το αλάτι τον προστάτευε από την αφυδάτωση. Αυτός ο βιολογικός μηχανισμός συνεχίζει να ισχύει μέχρι σήμερα. Πώς μπορούμε, λοιπόν, στην εποχή μας, όπου το αλάτι, η ζάχαρη, το λίπος είναι παντού στις τροφές που καταναλώνουμε, να υπερνικήσουμε αυτή τη φυσική μας επιθυμία;

Σύμφωνα με μελέτες των τελευταίων ετών, υπάρχουν πλέον στοιχεία ότι εάν για μερικές εβδομάδες αποκλείσουμε από τη διατροφή μας τα junk φαγητά και τα επεξεργασμένα τρόφιμα, το αίσθημα της γεύσης μας θα αρχίσει να μεταβάλλεται, κι έτσι σιγά-σιγά, να μπορούμε να αντιμετωπίσουμε την ανάγκη μας για όλο και μεγαλύτερες ποσότητες αλατιού, ζάχαρης και λίπους, επιστρέφοντας σε μία φυσιολογική και υγιή κατανάλωσή τους.

Όπως ακριβώς, δηλαδή, οι γευστικοί μας κάλυκες, ο εγκέφαλος και το σώμα μας συνήθισε να καταναλώνει τέτοιες μεγάλες ποσότητες, χωρίς στην πραγματικότητα να τις έχει ανάγκη, έτσι ακριβώς, εάν αρχίσουμε σταδιακά να μειώνουμε -ή εάν αποκλείσουμε τελείως, για ένα μικρό διάστημα- το αλάτι, τη ζάχαρη και το λίπος που καταναλώνουμε, τα αποτελέσματα θα είναι ανάλογα: το αίσθημα της γεύσης μας θα γίνει περισσότερο ευαίσθητο στη γεύση του λίπους, στο γλυκό και το αλμυρό, με αποτέλεσμα να ικανοποιείται με μικρότερες ποσότητες λίπους, αλατιού και ζάχαρης.

Άτομα που έχουν για λόγους υγείας αναγκαστεί να ακολουθήσουν μία διατροφή περιορισμένη σε νάτριο, στο πέρας του χρόνου αρχίζουν να γεύονται φαγητά με περισσότερο αλάτι ως ‘’υπερβολικά αλμυρά’’, προτιμώντας τελικά λιγότερο αλάτι στις τροφές που θα καταναλώσουν. Το ίδιο μπορεί να συμβεί, για παράδειγμα, σε κάποιον που ως παιδί δεν κατανάλωνε γλυκά- η ποσότητα γλυκού που χρειάζεται ως ενήλικας, καθώς η γλώσσα του δεν έχει ‘’εκπαιδευτεί’’-συνηθίσει-εθιστεί στη γλυκιά γεύση, είναι σαφώς μικρότερη από κάποιον άλλον που ως παιδί κατανάλωνε καθημερινά γλυκά.

Φαίνεται, λοιπόν, ότι όπως το σώμα μας μπορεί να εθιστεί στις υπερβολικές ποσότητες αλατιού, ζάχαρης και λίπους, μέσα από τη διατροφή που για πολλά χρόνια μπορεί να ακολουθούμε, μπορεί αντίστοιχα να επαναπρογραμματιστεί, και μάλιστα να αναγνωρίσει ακόμα σαφέστερα τις γεύσεις αυτές καθαυτές. Μάλιστα, η ευχαρίστηση που ο εγκέφαλος τελικά θα δεχθεί, θα παραμείνει η ίδια: αναλογιστείτε ότι αν φάμε δύο κομμάτια τούρτα, η εγκεφαλική απόλαυση που παίρνουμε από το δεύτερο, μειώνεται παρά αυξάνει- το σήμα για την απελευθέρωση των ορμονών της απόλαυσης έχει ήδη δοθεί στην πρώτη μας μπουκιά. Αυτό που αλλάζει, είναι η εθιστική δράση τέτοιων τροφών, που μας κάνει να ζητάμε όλο και περισσότερο για να ικανοποιηθούμε.

Είναι μία καλή ιδέα, έστω σαν πείραμα για να έρθουμε σε καλύτερη επαφή με το αίσθημα της γεύσης και το σώμα μας, να προσπαθήσουμε σταδιακά να μειώσουμε, μέρα τη μέρα, την ποσότητα αλατιού που βάζουμε στο φαγητό μας, τη ζάχαρη που καταναλώνουμε καθημερινά- από τον καφέ μέχρι τα γλυκά μετά το φαγητό- και την ποσότητα ανθυγιεινών λιπών (από την υπερβολική κατανάλωση κρέατος μέχρι τα πατατάκια και το junk food) για 2-3 εβδομάδες. Ακόμα καλύτερα, αν μπορούμε να δεσμευτούμε σε μία διατροφή με μόνο το φυσικό αλάτι, ζάχαρη και λίπος των τροφών, για ένα τέτοιο διάστημα.

Θα δούμε, σιγά-σιγά, την ικανότητα του σώματος μας να προσαρμόζεται, θα αρχίσουμε να αντιλαμβανόμαστε διαφορετικά την κάθε γεύση, και, κατά πάσα πιθανότητα, ο εγκέφαλός μας θα επιστρέψει τελικά να επιθυμεί μικρότερες ποσότητες αλατιού, ζάχαρης και λίπους.

Μόνο για την παρατήρηση και την ανάκτηση μίας περισσότερο συνειδητής διατροφής, αξίζει τη δοκιμή.

Μέχρι σήμερα τα πολυακόρεστα λιπαρά οξέα ήταν γνωστά για την βελτίωση που προκαλούσαν στην καρδιά και τα λιπίδια του αίματος. Τώρα, μία πρόσφατη έρευνα υποστηρίζει ότι τα πολυακόρεστα λιπαρά οξέα μπορούν να παίξουν ευεργετικό ρόλο στην υγεία των αγγείων, και μέσω της αναδόμησης του γενετικού μας υλικού.

Σύμφωνα με τα δεδομένα από  τις in vitro μελέτες που δημοσίευσαν στο PLoS ONE, τα ω-3 λιπαρά οξέα (όπως το EPA και το DHA) μπορούν να προάγουν και να ρυθμίζουν την αντιοξειδωτική απόκριση των κυττάρων της ανθρώπινης αορτής, και να προστατεύσουν το DNA από τις βλαβερές επιδράσεις του οξειδωτικού στρες.

Σημαντική παρατήρηση που έκαναν οι ερευνητές είναι ότι η αποδόμηση του DNA ή η οποιαδήποτε βλάβη του, μπορεί να παίξει βασικό ρόλο στην ανάπτυξη αθηροσκλήρωσης. Η παρουσία των λιπαρών οξέων ΕΡΑ και DHA, όπως ερευνήθηκε, μείωσε τη βλαβερή επίδραση των οξειδωτικών παραγόντων στο DNA των ενδοθηλιακών κυττάρων στην ανθρώπινη αορτή.

Τα δεδομένα είναι καινούρια και πολύ ενδιαφέροντα. Όπως φαίνεται, παρά τις πολυετείς μελέτες γύρω από την δράση των λιπαρών οξέων σχετικά με την δράση τους στο μυοκάρδιο, ακόμα υπάρχουν πολλά σημεία να μελετηθούν, ιδιαίτερα σ’ότι αφορά το μηχανισμό δράσης που ευθύνεται για αυτό τον προστατευτικό τους ρόλο.

Πως γίνεται, ενώ προσέχουμε τη διατροφή μας, να μη χάνουμε βάρος;

Δεδομένου ότι δεν υπάρχουν θέματα υγείας, μία πολύ πιθανή εξήγηση είναι ότι δείχνουμε (και μερικές φορές υπερβολική) εμπιστοσύνη σε λάθος προϊόντα. Η παρερμηνεία των τροφικών βιομηχανιών όσων αφορά την περιεκτικότητα των τροφίμων, μας οδηγεί συχνά σε «θεοποίηση» προϊόντων που παρουσιάζονται ιδανικά για μια ισορροπημένη δίαιτα αλλά  στην πραγματικότητα λειτουργούν περισσότερο σαν σαμποτέρ αντί σαν σύμμαχοι. Κάποια από αυτά τα προϊόντα είναι τα εξής:

Τα τρόφιμα χαμηλών λιπαρών: Το γεγονός ότι περιέχουν χαμηλότερα λιπαρά, δε σημαίνει ότι είναι και ποιοτικά. Βεβαίως οι θερμίδες είναι χαμηλότερες από το πλήρες προϊόν. Όμως, παγίδα: μιλάμε για μείωση των θερμίδων από τα λιπαρά και όχι από τη ζάχαρη- που στην πραγματικότητα, η περίσσεια της στην καθημερινότητα μας, καταλήγει ως αποθηκευμένο λίπος. Εξίσου μεγάλη παγίδα σε αυτά τα τρόφιμα είναι ο τρόπος που τα καταναλώνουμε. Τείνουμε να είμαστε ελαστικότεροι με την κατανάλωση προϊόντων χαμηλότερων θερμίδων ακριβώς γιατί «δεν παχαίνει αρά τρώω λίγο παραπάνω», καταλήγοντας να έχουμε φάει περισσότερη ποσότητα από ότι αν τρώγαμε το πλήρες προϊόν και σταματούσαμε στη μία μερίδα αντί για 1,5-2 μερίδες. Ισχύει το ανάλογο και για τα προϊόντα με γλυκαντικά υποκατάστατα.

Τα δημητριακά πρωινού: Παρόλο που τα δημητριακά πρωινού συστήνονται στη συσκευασία τους ως ολικής άλεσης με ένα fit φωτογραφία,  δεν υπάρχει κάτι που να το εμποδίζει από το να έχει υψηλά ποσά ζάχαρης μέσα του. Ακόμη και η δήλωση «με λιγότερη ζάχαρη» μπορεί να σημαίνει ότι δεν έχει τα υπέρογκα ποσά ζάχαρης που είχε η προηγούμενη παρτίδα, αλλά εξακολουθεί να έχει αρκετή. Δεδομένου ότι είθισται να καταναλώνονται πρωινές ώρες, το αποτέλεσμα είναι να ανεβάζει τη γλυκόζη του αίματος υψηλά από νωρίς, να υπάρχει απότομη πτώση τις πρώτες 2 ώρες και να πεινάσουμε συχνότερα μέσα στη μέρα. Εάν δεν μπορείτε να τα αποφύγετε, καταναλώστε τα με γιαούρτι και 1 φρούτο.

Επιδόρπια γιαουρτιού: Σίγουρα ένα προϊόν που μας έρχεται στο μυαλό όταν σκεφτόμαστε τις «υγιεινές» τροφές. Τα πρόσθετα φρούτα, μαρμελάδες και δημητριακά όμως που συμπληρώνουν τα παιδικά (και όχι μόνο πια) γιαούρτια δεν είναι και τόσο ποιοτικά όσο φανταζόμαστε. Αποτελούνται κυρίως από ζάχαρη και άλλα γλυκαντικά, τα οποία εκτός από τις θερμίδες, δεν έχουν να προσφέρουν τις βιταμίνες που θα προσέφερε ένα φρέσκο φρούτο που καθαρίσαμε εμείς. Δοκιμάστε να το αντικαταστήσετε με παραδοσιακό γιαούρτι (για να κερδίσετε και τα προβιοτικά), φρέσκο φρούτο εποχής και ξηρούς καρπούς.

Συσκευασμένοι χυμοί: όσο μεγάλη και να είναι γραμμένη η λέξη «φυσικός» χυμός, είναι το πιο πολύ-ξεσκεπασμένο προϊόν παρερμηνείας της «φυσικής» προέλευσής του. Αρχικά, όσων αφορά στη ”φρεσκάδα” ενός συσκευασμένου χυμού, φρέσκος είναι ο χυμός που ετοιμάζεται λίγα λεπτά πριν την κατανάλωση του. Πόσο φρέσκο να είναι το σκεύασμα που ετοιμάστηκε, εμφιαλώθηκε, μεταφέρθηκε και παραμένει στο ψυγείο; Επιπλέον, κανένα φρούτο δε μπορεί να συγκριθεί με έναν χυμό (ακόμα και το φρεσκοστυμμένο), αφού όταν το στύβουμε, χάνονται σημαντικές φυτικές ίνες και αυτό που μένει τελικά προς κατανάλωση, είναι η -φυσική- ζάχαρη του. Και φυσικά, η ζάχαρη όχι μόνο από ένα μήλο ή ένα πορτοκάλι, αλλά από τουλάχιστον τρία φρούτα, για ένα ποτήρι χυμό. Όταν μιλάμε για φυσικό χυμό του εμπορίου, ίσως δεν έχει προσθήκη ζάχαρης, αλλά μπορεί να έχει επιπλέον συμπυκνωμένο χυμό φρούτων. Και τελικά, αυτό είναι πάλι μία σημαντικά μεγάλη ποσότητα ζάχαρης, που το σώμα μας εύκολα θα αποθηκεύσει ως λίπος.

Ωστόσο, οφείλουμε να επισημάνουμε για ακόμη μία φορά το ότι καμία τροφή δεν παχαίνει αυτή καθ’ αυτή, όταν καταναλώνεται σε λογικές ποσότητες. Τα light προϊόντα πράγματι βοήθησαν ανθρώπους με ζητήματα υγείας, τα δημητριακά πρωινού μπορούν να μας λύσουν τα χέρια για μια μέρα που δεν προλαβαίνουμε να ετοιμάσουμε κάτι άλλο, το επιδόρπιο γιαουρτιού μπορεί να αποβεί καλύτερη λύση από άλλα υπέρκορα σε ζάχαρη και λιπαρά γλυκά και ο χυμός είναι μία εναλλακτική του καφέ. Η όλη ουσία της διατροφής, είναι η ενσυνείδητη χρήση, χωρίς στερήσεις αλλά και χωρίς υπερβολές

Mήπως ήρθε η ώρα να ξανασκεφτούμε τι τροφές επιλέγουμε να καταναλώσουμε στο πρωινό μας;

Σύμφωνα με πρόσφατη έρευνα που δημοσιεύτηκε στο The Journal of Nutrition, ένα πρωινό υψηλό σε λίπος, συγκρινόμενο με ένα πρωινό υψηλό σε υδατάνθρακα, μπορεί να ενισχύσει τις καύσεις του λίπους μέσα στην υπόλοιπη ημέρα,

Η έρευνα

Oι συγγραφείς της εν λόγω έρευνας, θέλησαν να εξετάσουν κατά πόσο η ώρα της πρόσληψης των μακροθρεπτικών συστατικών επηρεάζει τις μετέπειτα καύσεις στο σώμα, και ποια σχέση μπορεί να έχει αυτό με τους μεταβολικούς μας δείκτες.

Οι συμμετέχοντες ήταν 29 υγιής ενήλικες, οι οποίοι δεν γυμνάζονταν, και με ένα δείκτη μάζας σώματος ανάμεσα στο 25 και 35. Σε αυτούς, ανατέθηκε τυχαία να καταναλώσουν είτε ένα πρωινό υψηλό σε υδατάνθρακα (35% υδατάνθρακας, 20% πρωτείνη, 45% λίπος) είτε ένα πρωινό υψηλό σε λίπος (60% υδατάνθρακας, 20% πρωτείνη , 20% λίπος) για ένα διάστημα 4 εβδομάδων. Έπειτα, έγιναν μετρήσεις στους μεταβολικούς ρυθμούς τον συμμετεχόντων, καθώς και στα επίπεδα γλυκόζης και ινσουλίνης στο αίμα τους.

Τα αποτελέσματα

Tα οφέλη, διπλά, τόσο στην απώλεια βάρους όσο και στην υγεία μας.

Όπως φάνηκε, το υψηλό λίπος στο πρωινό μπορεί να προάγει τις καύσεις του μεταβολισμού, αλλά και την οξείδωση του λίπους, ένα παράγοντα που ήδη σε προηγούμενες μελέτες έχει συσχετιστεί με τον κίνδυνο εμφάνισης μεταβολικών ασθενειών.

Έτσι, η κατανάλωση ενός πρωινού χαμηλού σε υδατάνθρακα και υψηλού σε λίπος, μπορεί να έχει και σημαντικά αποτελέσματα στη μείωση του κινδύνου εμφάνισης μεταβολικών ασθενειών καθώς και στον έλεγχο της γλυκόζης του αίματος και της αντίστασης στην ινσουλίνη.

Το λίπος είναι ένα από τα απαραίτητα συστατικά της διατροφής μας. Έχει αρκετή συμπυκνωμένη ενέργεια, αφού το ένα γραμμάριο αποδίδει 9 θερμίδες, και αντίστοιχα, γεμάτη και αναγνωρίσιμη γεύση.

Για αυτό ακριβώς, σήμερα (και μέσα από, οφείλουμε να παραδεχτούμε, σκληρή δουλειά των διάφορων ειδημόνων του μάρκετινγκ τροφίμων) επικρατεί παγκοσμίως μία αντίληψη ότι το λίπος ‘’παχαίνει’’.  Θεωρείται βλαβερό για την υγεία μας και κατηγορείται ως ένα από τα βασικά αίτια της παχυσαρκίας, της αυξημένης χοληστερίνης στο αίμα, και πρόδρομος των καρδιαγγειακών νοσημάτων.

Η πραγματικότητα; Αυτή η αντίληψη για το λίπος, αποτελεί έναν από τους μεγαλύτερους μύθους στην ιστορία της διατροφής!

Ας πάρουμε τα πράγματα από την αρχή.

Η δαιμονοποίηση του λίπους ως η βασική αιτία της παχυσαρκίας, πατάει, καταρχήν, σε μία πολύ απλοϊκή θεώρηση: το λίπος που τρώμε, γίνεται λίπος πάνω στο σώμα μας. Όμως, το ανθρώπινο σώμα, και το εξαιρετικά περίπλοκο σύστημα  που ονομάζουμε ‘’μεταβολισμό’’, δεν συμπεριφέρονται σε καμία περίπτωση τόσο απλά.  Στην ουσία, το σώμα μας, αποθηκεύει ως λίπος αυτό που θεωρεί ότι δεν θα είναι άμεσα χρησιμοποιήσιμο, ή, απλά, δεν ξέρει τι άλλο να το κάνει (όπως για παράδειγμα συμβαίνει με το αλκοόλ, το οποίο ελλείπει από οποιαδήποτε θρεπτική ουσία και άρα το σώμα δε μπορεί να το διαχειριστεί διαφορετικά, παρά να το στείλει στις ‘’αποθήκες’’ του). Το να λέμε ότι το λίπος, λοιπόν, έτσι γενικευμένα και αόριστα, και υπό μία ταμπέλα που περιλαμβάνει όλα τα είδη λιπών, αποθηκεύεται ως λίπος στο σώμα μας, είναι τουλάχιστον απλοϊκό!

Που χρησιμοποιείται το λίπος από το σώμα μας;

Το λίπος που προσλαμβάνουμε από τα τρόφιμα βρίσκει πολλές και διαφορετικές άμεσες χρήσεις από το σώμα. Πρώτα, είναι μία πολύ σημαντική πηγή ενέργειας για πολλές από τις ζωτικές μας λειτουργίες. Χρησιμεύει, φυσικά, ως αποθήκη ενέργειας, καθώς οι θερμίδες που δεν καταναλώνουμε αποθηκεύονται στα λιποκυττάρα για μελλοντική χρήση. Μας παρέχει απαραίτητα λιπαρά οξέα (κάποια Ω3 και Ω6 λιπαρά), που απαιτούνται για σημαντικές κυτταρικές λειτουργίες και το σώμα δε μπορεί να κατασκευάσει από μόνο του, ενώ περιέχονται και σε μεγάλες ποσότητες στον εγκέφαλό μας, βοηθώντας στην εύρυθμη λειτουργία του.  Επίσης, όλα τα κύτταρα στο σώμα μας, χρειάζονται τα λιπαρά ως απαραίτητα μέρη της κυτταρικής μεμβράνης, που ελέγχουν τι εισέρχεται και εξέρχεται από αυτά. Μέσω του λίπους, ακόμα, γίνεται η μεταφορά των λιποδιαλυτών βιταμινών Α, D, E και Κ, όπου είναι απαραίτητες. Τέλος, μία από τις σημαντικότερες λειτουργίες του λίπους, είναι η χρήση του ως ‘’πρώτη ύλη’’ για την παραγωγή στεροειδών ορμονών, που ρυθμίζουν πλήθος σωματικών λειτουργιών.

Έτσι, βλέπουμε ότι τα περισσότερα από τα λιπαρά που προσλαμβάνουμε μέσα από τις τροφές,  χρησιμοποιούνται σχετικά άμεσα από το σώμα. Και, φυσικά, δεν είναι σε καμία περίπτωση περιττά, βλαβερά ή ‘’παχυντικά’’.

Άρα;

Αυτό που είναι σημαντικό να καταλάβουμε και να διαχωρίσουμε, είναι τα διαφορετικά είδη λιπαρών- και, κυρίως, να κατανοήσουμε τι διαφορά αυτών που ονομάζουμε ως ‘’trans’’ λιπαρά και όλων των υπόλοιπων.

Η μεσογειακή διατροφή, η οποία υποστηρίζεται ως πρότυπη διατροφή από πλήθος ειδικών υγείας ανά τον κόσμο, βρίθει λιπαρών! Τα λιπαρά οξέα στα οποία βασίζεται η μεσογειακή διατροφή (όπως το ελαιόλαδο ή η ξηροί καρποί) ανήκουν σε ένα είδος που ονομάζεται μονοακόρεστα λιπαρά. Αυτά, όπως αποδείχθηκε και στη διάσημη Έρευνα των Εφτά Χωρών στη δεκαετία του ’60, όχι μόνο δεν…’’παχαίνουν’’, αλλά έχουν και σημαντικά οφέλη στην υγεία.

Τα πολυακόρεστα λιπαρά οξέα, είναι απαραίτητά λιπαρά τα οποία το σώμα δεν μπορεί να παράγει από μόνο- το οποίο σημαίνει ότι πρέπει να τα λάβουμε μέσω της τροφής. Οι δύο τύποι πολυακόρεστων λιπαρών οξέων είναι τα -περίφημα!- Ω3 και Ω6. Και σε αυτήν την περίπτωση, η κατανάλωση λιπαρών όχι μόνο δεν βλάπτει αλλά έχει πολύ σημαντικά οφέλη για το σώμα μας: όπως έχει αποδειχθεί σε πλήθος ερευνών ανά τα χρόνια, μπορούν να μειώσουν την πίεση του αίματος, να βοηθήσουν στην αύξηση της HDL (η ‘’καλή’’ χοληστερίνη), να μειώσουν τα επίπεδα των τριγλυκεριδίων, ενώ συνεχώς έρχονται να προστεθούν καινούριες έρευνες στη βιβλιογραφία που σχετίζουν τα Ω3 και Ω6 με οφέλη για την υγεία μας.

Και αν δεν φτάνουν όλα αυτά, για να αναιρέσουν την κακή φήμη του λίπους, ας δούμε ως παραδείγματα και μερικά τρόφιμα πλούσια σε λίπος, τα οποία προάγουν την υγεία του οργανισμού, και αποτελούν κύριες πηγές ενέργειας στη Μεσογειακή Διατροφή:

•  Ελαιόλαδο. Ο βασιλιάς των ελαίων. Πλούσιο σε μονοακόρεστα λιπαρά οξέα, βιταμίνη Ε και αντιοξειδωτικά, θεωρείται και φάρμακο για την καρδιά.
•  Ψάρια. Το λίπος των ψαριών είναι πλούσιο σε ω-3 λιπαρά οξέα, τα οποία συμβάλουν στη βελτίωση του μεταβολισμού, στις εγκεφαλικές λειτουργίες και στην υγεία της καρδιάς. Ψάρια πλούσια σε ω-3 είναι η σαρδέλα, ο σολομός, το σκουμπρί και ο τόνος.
•  Ξηροί καρποί. Είναι το ιδανικό σνακ κατά τη διάρκεια της ημέρας. Μπορείς να τους έχεις μαζί σου οπουδήποτε, αφού δεν χρειάζονται ιδιαίτερη συντήρηση, δεν έχουν πολύ βάρος και όγκο. Άψητοι, ανάλατοι διατηρούν το μεγαλύτερο μέρος της θρεπτικής τους αξίας και είναι από τις πιο πλήρεις τροφές. Περιέχουν καλής ποιότητας λιπαρά, βιταμίνες, μέταλλα, φυτικές ίνες και ένζυμα.
•   Ελαιούχοι σπόροι όπως οι ηλιόσποροι, οι κολοκυθόσποροι , ο λιναρόσπορος και το σουσάμι:  είναι πλούσιοι σε υγιεινά λιπαρά και μέταλλα.

Τι συμβαίνει με τα Light προϊόντα;

Πολύ σημαντικό κομμάτι της όλης αντίληψης για το λίπος, είναι η κοινή αίσθηση ότι τα light προϊόντα είναι πιο ‘’υγιεινά’’ από τα πλήρη. Κι όμως, όπως γίνεται αντιληπτό από τα παραπάνω, σε καμία περίπτωση δεν αποτελεί πρόβλημα το λίπος στο γιαούρτι ή σε άλλες φυσικές τροφές (όχι δηλαδή τροφές που παρήχθησαν σε ένα εργοστάσιο). Το σώμα μας χρειάζεται το λίπος από αυτές τις τροφές και γνωρίζει πώς να το χρησιμοποιήσει. Αντίθετα, όταν το λίπος αφαιρείται από τέτοια προϊόντα προστίθεται συχνά ζάχαρη ή άλλα πρόσθετα γεύσης και τεχνητές ουσίες, που, τελικά, είναι επιβαρυντικά και επιβλαβή για το σώμα μας.

Πού είναι, λοιπόν, το πρόβλημα με τα λιπαρά;

Σε αυτά που ονομάζουμε trans λιπαρά. Εδώ, έχουμε ένα παράγωγο της τεχνολογίας τροφίμων – πρόκειται δηλαδή για πολυακόρεστα λιπαρά οξέα που υφίστανται επεξεργασία (υδρογόνωση ή μερική υδρογόνωση) η οποία έχει ως αποτέλεσμα τη μετατροπή των υγρών λιπαρών σε στερεά. Τρανταχτό παράδειγμα, οι μαργαρίνες. Καθώς κατά τον 20^ο αιώνα, η βιομηχανία τροφίμων άρχισε να χρησιμοποιεί κατά κόρον τα trans λιπαρά, για σκοπούς προφανώς marketing, συντήρησης και κόστους, άρχισαν να έρχονται στην επιφάνεια και τα πολλά προβλήματα υγείας που οφείλονται στην υπερκατανάλωση τους. Στην ουσία, αυτά τα λιπαρά είναι ‘’άγνωστα’’ για το σώμα- είναι ένα τεχνητό προϊόν το οποίο το σώμα μας δυσκολεύεται να μεταβολίσει, και αντί να συνεισφέρει στη θρέψη του, αντίθετα, το βλάπτει. Στην περίπτωση των trans λιπαρών έχει αποδειχθεί όχι μόνο ότι πράγματι συνεισφέρουν στην παχυσαρκία, αλλά και αυξάνουν τα επίπεδα της LDL χοληστερίνης στο αίμα, προκαλούν φλεγμονές και συνδέονται με καρδιαγγειακές παθήσεις, διαβήτη, και άλλες χρόνιες παθήσεις. Τέτοια λιπαρά περιέχονται σε πλήθος συσκευασμένων προϊόντων της βιομηχανίας, από μπισκότα μέχρι πατατάκια και μαργαρίνες.

Καταλήγοντας

Όπως φαίνεται, λοιπόν, το ‘’λίπος’’ έτσι γενικευμένα και αόριστα, όχι μόνο δεν μας παχαίνει, αλλά είναι απαραίτητο θρεπτικό συστατικό για το σώμα μας, με σημαντικά συχνά οφέλη για την υγεία.

Τα trans λιπαρά, είναι η εξαίρεση που πράγματι είναι καλό να αποφεύγουμε και να μειώσουμε την κατανάλωση στο ελάχιστο.

Επιμέλεια άρθρου: Δάφνη Νταλάπα, Μαίρη Αλέξη

Tο άρθρο δημοσιεύτηκε για πρώτη φορά στο site diatrofi.gr

Ένα πολύ ενδιαφέρον βίντεο, που, αν και επικεντρώνεται στα σχολεία της Αμερικής, περιγράφει ένα φαινόμενο που ισχύει παγκοσμίως: διατροφικοί μύθοι δημιουργούνται συνεχώς και περνούν στην συνείδηση του κοινού ως γεγονότα, βάζοντας στο στόχαστρο κάθε φορά και μία άλλη διατροφική ομάδα, τροφή ή κατάσταση υγείας. Μερικοί τέτοιοι, μάλιστα, έχουν διδαχτεί κατά καιρούς και στα σχολεία.

Το βίντεο, που δημοσιεύτηκε στο Τhe Atlantic, εξετάζει κάποιους από τους δημοφιλέστερους μύθους, και τα συμφέροντα πίσω από τη δημιουργία τους. Ξεκινά από τη γνωστή σε όλους μας διατροφική πυραμίδα, που εισήχθη το 1992 ως μία πολύ έγκυρη οδηγία στον πληθυσμό.  Αυτή, θεωρεί ως βάση της διατροφής τους υδατάνθρακες, συνιστώντας στα παιδιά να καταναλώνουν έως και 11 μερίδες δημητριακών και αμύλου καθημερινά- χωρίς να διαχωρίζει όμως, τους ποιοτικούς -ολικής άλεσης- από τους επεξεργασμένους, που στερούνται θρεπτικών συστατικών. Παράλληλα, κανένας διαχωρισμός δε γινόταν στις πηγές πρωτεΐνης- εξισώνοντας σε θρεπτική αξία πολλά επεξεργασμένα κόκκινα κρέατα με άλλες πλουσιότερες τροφές, όπως π.χ. τα ψάρια. Τέλος, στην κορυφή της πυραμίδας αυτής, βρίσκονται τα λίπη, τα έλαια και τα γλυκά- και πάλι, υποτιμώντας την αξία πολλών καλών λιπαρών (όπως το ελαιόλαδο) που μάλιστα μπορούν να έχουν και προστατευτική δράση για το σώμα, μειώνοντας, για παράδειγμα, τη χοληστερίνη. 

Φυσικά μέχρι το 2000, οι ειδικοί υγείας κατάλαβαν πόσο αυτή η πυραμίδα, αντί να βοηθάει, μπέρδευε, ενώ η έμφαση που δινόταν στη μείωση των διατροφικών λιπών, σε συνάρτηση με τον υπερβολικά αυξημένο υδατάνθρακα, οδηγούσε μία γενιά παιδιών που ήδη πάλευε με την παχυσαρκία, στα αντίθετα αποτελέσματα. Έτσι, στα σχολεία του 2005, η πυραμίδα αντικαταστάθηκε από ένα νέο σχέδιο: μία πυραμίδα, όπου κάθε ομάδα τροφών αντιπροσωπευόταν κάθετα με ένα διαφορετικό χρώμα. Και πάλι, όμως, φαίνεται ότι η σύγχυση του κοινού δεν υποχώρησε. Ο λόγος, πολύ απλός: όλες αυτές οι οδηγίες που εκφράστηκαν και στις δύο πυραμίδες, προέρχονται από τον USDA, δηλαδή το Υπουργείο Γεωργίας των ΗΠΑ, του οποίου, φυσικά, σκοπός είναι να προωθήσει την βιομηχανία τροφίμων! Μέσα σε όλες αυτές τις οδηγίες, λοιπόν, μεγάλο ρόλο παίζει το συμφέρον των παραγωγών και όσων εμπλέκονται σε αυτή τη βιομηχανία.

Τελικά, το 2011, και αυτή η πυραμίδα αντικαταστάθηκε από το ‘’διατροφικό πιάτο’’- έναν ακόμη απλούστερο οπτικά οδηγό, όπου μισό πιάτο αποτελείται από φρούτα και λαχανικά, το υπόλοιπο από πρωτεΐνη και υδατάνθρακα, χωρίς καμία διάκριση στην ποιότητα των τροφών ανά ομάδα. Επιπλέον, τα λίπη και τα γλυκά είναι τελείως απόντα.  Άρα; Όλοι ικανοποιημένοι;

Φυσικά όχι. Μέχρι σήμερα, οι έρευνες συνεχώς αμφισβητούν όλες αυτές τις γενικές οδηγίες, και έρχονται συχνά να αποδείξουν ότι πολλά ‘‘δεδομένα’’ στη διατροφή μας, είναι απλά ακόμα ένας μύθος. Κλασικά παραδείγματα, το αυγό και το βούτυρο, που τις προηγούμενες δεκαετίες κατηγορούνταν κατά κόρον για αύξηση της χοληστερίνης, ενώ στην πραγματικότητα, η σύγχρονη έρευνα έχει πλήρως αποκαταστήσει το όνομά τους.

Το σημαντικό, λοιπόν, καταλήγει το βίντεο, δεν είναι απλά η αποστήθιση πεπαλαιωμένων οδηγιών ή πεποιθήσεων μέσα από το σχολείο. Αντ’ αυτού, αναγνωρίζοντας τους διατροφικούς μύθους-και με γνώμονα επίκαιρη γνώση-, να ενθαρρυνθούν τα παιδιά ήδη από το σχολείο να κάνουν τις καλύτερες επιλογές για τους ίδιους, όσων αφορά τόσο στη διατροφή όσο και στην άσκηση.