”Θέλω να τρέφομαι υγιεινά”, ”επέλεξα την τάδε τροφή αντί για την άλλη, για την υγεία μου”..

Δουλεύοντας ως διαιτολόγοι, δεν είναι λίγες οι φορές που ακούμε τις παραπάνω εκφράσεις από πελάτες που είτε παλεύουν με κάποια διατροφική διαταραχή, είτε όχι. Μάλιστα, μια χαρακτηριστική φράση που άκουσα και έγινε αφορμή για αυτό το άρθρο, είναι «το μπρόκολο είναι υγεία».

Τι πραγματικά εννοούμε όμως λέγοντας υγεία; Είναι η υγιεινή διατροφή ένα μονάχα πράγμα, για όλους και πάντα; Ισχύει ότι είναι ”καλό για την υγεία μας” να επιλέξουμε την τάδε τροφή, σε όλες τις περιστάσεις της ζωής μας; Και πόσο τελικά ευσταθούν τέτοιες γενικότητες, ειδικότερα όταν μιλάμε για ένα άτομο που έχει να αντιμετωπίσει μία διατροφική διαταραχή; Όταν μιλάμε για τέτοιες μορφές σχέσεων με την τροφή και το σώμα μας, είναι όντως «το μπρόκολο υγεία»;

Η απάντηση, κατ’εμέ, είναι περίπου.

Και εξηγώ, παίρνοντας ως παράδειγμα αυτή τη φράση: το μπρόκολο είναι, σίγουρα, θρεπτικό – δε νομίζω ότι υπάρχει κάποιος να το αμφισβητήσει. Λέγοντας θρεπτικό εννοούμε ότι βοηθάει στην απαραίτητη θρέψη του σώματός μας, επειδή περιέχει πλήθος βιταμινών, μετάλλων και φυτικών ινών.

Συμμετέχει, δηλαδή, στη σωματική μας υγεία, στην ευεξία του σώματός μας, ή, ακόμα, και του εγκεφάλου μας. Αδιαμφησβήτητα, το μπρόκολο είναι μία τροφή που μπορεί να προάγει σημαντικά τις σωματικές και εγκεφαλικές λειτουργίες.

Πέραν, όμως, της υγείας των διαφόρων οργάνων και του συνόλου του φυσικού σώματός μας, ένα σημαντικό κομμάτι αυτού που ονομάζουμε ”υγεία” είναι η ψυχική μας υγεία. Και εδώ θεωρώ πως έρχεται να προστεθεί μία από τις σημαντικότερες λειτουργίες της τροφής για τον άνθρωπο – που συχνά, ειδικότερα σε περιπτώσεις διαταραγμένης σχέσης με την τροφή, τείνουμε να αγνοούμε: η απόλαυση.

Η απόλαυση – της τροφής, της τέχνης, της δουλειάς μας, της ίδιας της ζωής – είναι από τα θεμέλια της ψυχικής μας υγείας. Χωρίς απόλαυση, δεν υπάρχει ψυχική υγεία, και χωρίς ψυχική υγεία, δεν μπορούμε να μιλάμε για ”’συνολική υγεία” ενός σώματος.

Έτσι, το μπρόκολο μπορεί να επιτελεί μία από τις βασικές λειτουργίες της τροφής, που είναι η θρέψη, δεν σημαίνει, όμως, ότι παρέχει σε όλους μας και σε κάθε περίσταση, την απόλαυση. Ή καλύτερα: αν επιλέγω να φάω μπρόκολο επειδή αν φάω πίτσα θα νιώθω τύψεις και απογοήτευση, τότε πόσο η επιλογή μου αυτή καθαυτή, είναι μία υγιεινή, για εμένα, επιλογή;

Αν η υγεία είναι μόνο η σωματική μας υγεία, τότε τα άτομα με διατροφικές διαταραχές, ειδικότερα οι κοντινές σε ανορεξία ή ορθορεξία, είναι τα πιο υγιή άτομα στον πλανήτη: οι επιλογές τους είναι πάντα αυτές που θεωρούν πιο υγιεινές- κι όμως, μπορεί να υποφέρουν, να βασανίζονται από κατάθλιψη, ή να αδυνατούν να διατηρήσουν κοινωνικές σχέσεις. Τότε, πόσο ”υγιεινές” για τα ίδια είναι οι επιλογές τους;

Η τροφή μας εξυπηρετεί, φυσικά, στη θρέψη του οργανισμού μας. Εξυπηρετεί και συμμετέχει, όμως, κατά πολύ και στην απόλαυση. Έτσι, κάποιες φορές, ανάλογα με την περίσταση, τη διάθεσή μας, τη ζωή μας, η πίτσα θα είναι μία ”καλή” για εμάς επιλογή και κάποιες άλλες θα είναι το μπρόκολο. Αντίστοιχα, κάποιες φόρες η θρέψη θα συναντά την απόλαυση, και κάποιες άλλες, η τροφή μας μπορεί να εξυπηρετεί μονάχα στη θρέψη ή την απόλαυση.

Τελικά, στην προσπάθειά μας να χτίσουμε μία σχέση φροντίδας με το σώμα μας, είναι σημαντικό να θυμόμαστε ότι η υγεία του είναι το σύνολο αυτών των πραγμάτων, και να αρχίσουμε να αναγνωρίζουμε τη σημασία της απόλαυσης για τον άνθρωπο- χωρίς, φυσικά να αφήνουμε πίσω τη θρέψη.

Είναι, λοιπόν, το μεσημεριανό που επέλεξες να φας σήμερα, υγεία; Η θρέψη σου συνδυάστηκε με την απόλαυση; Ήταν ένα γεύμα που σου προσέφερε απαραίτητα θρεπτικά συστατικά, αλλά και γεύσεις, ευχάριστες υφές και μυρωδιές;

Αν ναι, τότε πολύ ωραία, έκανες μία ”υγιεινή επιλογή”. Αν όμως, ένα από τα δύο, έμεινε πίσω, ίσως να εξετάσεις πως μπορείς να σε φροντίσεις λίγο παραπάνω, επιτρέποντάς σου τόσο τη θρέψη όσο και την απόλαυση μέσα από την τροφή σου.

Αναρωτήθηκες ποτέ πως φτάνεις να επιλέγεις τις τροφές που καταναλώνεις; Γιατί άλλες σε ελκύουν, ενώ άλλες δεν θέλεις ούτε να τις μυρίσεις; Πόσο αλάτι βάζεις στο φαγητό σου, πόσο ”αντέχεις” τα πικάντικα, αν προτιμάς γλυκό ή αλμυρό το πρωί- και γιατί; Τι μας κάνει, τελικά, να επιλέγουμε τις τροφές που επιλέγουμε;

Το φαγητό δεν είναι απλώς μια ανάγκη του οργανισμού μας για επιβίωση. Οι επιλογές μας και οι προτιμήσεις μας στη διατροφή είναι ένα συνονθύλευμα παραγόντων, όπως το πως βλέπουμε ένα φαγητό, του πως αντιλαμβανόμαστε τη μυρωδιά του, του πως, εν τέλει, επεξεργάζεται ο εγκέφαλος μας το συγκεκριμένο φαγητό αλλά και διάφορων παιδικών αναμνήσεων, του τρόπου που μεγαλώσαμε, ακόμα και του τι έτρωγαν οι γονείς μας.

Οι διατροφικές μας επιλογές αντικατοπτρίζουν, τελικά, ένα μέρος του χαρακτήρα μας και των βιωμάτων μας. Ποια είναι, όμως, τα στοιχεία αυτά που επιδρούν και διαμορφώνουν τη σχέση αυτή προσωπικότητας, βιωμάτων και της διατροφής μας;

Η σύνδεση με συναισθήματα

Φυσικά, το πως νιώθουμε για συγκεκριμένες τροφές, τόσο πριν όσο και μετά την κατανάλωσή τους, παίζει καίριο λόγο στη διαμόρφωση των διατροφικών μας επιλογών.

Πόσο μεγάλο ρόλο παίζει η ψυχολογία στο τι επιλέγουμε να φάμε, μπορούμε να το αντιληφθούμε αν σκεφτούμε το εξής: έχει διαπιστωθεί είναι ότι τα φαγητά που είναι οικεία σε εμάς, που μας φέρνουν μια ανάμνηση στο μυαλό μας, τείνουν να μας κάνουν να νιώθουμε περισσότερο χορτάτοι έπειτα από την κατανάλωση τους. Το γεγονός αυτό δεν είναι καθόλου τυχαίο, μιας και η κατανάλωση φαγητού δεν είναι απλώς μια λειτουργική μας ανάγκη, αλλά κάτι πολύ παραπάνω από αυτό. Το συνδέουμε με τις περισσότερες στιγμές χαράς μας, με οικογενειακά τραπέζια, με μια ευχάριστη έξοδο, με στιγμές χαλάρωσης και ξεκούρασης.

Αξιοσημείωτα, η σχέση συναισθημάτων και διατροφής είναι τόσο ισχυρή ώστε μέσα από σχετικές παρατηρήσεις φάνηκε ότι ένα φαγητό που θεωρούμε ότι έχει πολλές θερμίδες, μας κάνει να νιώθουμε και περισσότερο χορτάτους, ανεξάρτητα από το πόσες έχει πραγματικά.

Η παιδική μας ηλικία

Η αλήθεια είναι ότι πολλές από τις διατροφικές μας προτιμήσεις, διαμορφώνονται από το οικογενειακό περιβάλλον στο οποίο μεγαλώνουμε. Είναι αυτονόητο ότι τα παιδιά, από τη στιγμή που γεννιούνται, είναι εξαρτημένα από τους γονείς τους ως προς το φαγητό. Επίσης, τα παιδιά λειτουργούν μιμητικά και υιοθετούν τις συμπεριφορές που λαμβάνουν από το κοντινό τους περιβάλλον. Τρώνε οι γονείς με το κινητό στο χέρι; Τρώνε στο αμάξι; Τρώνε στο τραπέζι κάνοντας οικογενειακές συζητήσεις; Ανάλογα, λοιπόν, είναι πολύ πιθανό και εκείνα να μιμηθούν αυτή τη συμπεριφορά στο μέλλον.

Παράλληλα, όταν οι γονείς δείχνουν ανυπομονησία και επιθυμία να μαγειρέψουν και να καταναλώσουν συγκεκριμένα φαγητά, ενδεχομένως τα παιδιά τους μεγαλώνοντας έχουν, αντίστοιχα, θετικά συναισθήματα για το συγκεκριμένο φαγητό. Καταλαβαίνουμε, λοιπόν, τη σημασία του ”πρώτου δασκάλου” μας όσο ήμασταν παιδιά, την οικογένεια, σε ότι αφορά στη διαμόρφωση των διατροφικών μας επιλογών και ως ενήλικες.

Η βιομηχανία τροφίμων

Λίγο- πολύ, δυστυχώς, γνωρίζουμε ότι η βιομηχανία τροφίμων, τα ΜΜΕ και το μάρκετινγκ, είναι έτσι δομημένα ώστε πολλές φορές οι επιθυμίες μας να διαμορφώνονται σε τεράστιο βαθμό, χωρίς καν να το καταλαβαίνουμε.

Το πώς μας παρουσιάζουν ένα προϊόν, σε τι χρώμα συσκευασίας περιέχεται, πόσο τραγανό είναι – όλα είναι σκόπιμα.

Αρκεί να σκεφτούμε, για παράδειγμα, ένα τέχνασμα που συμβαίνει σε ορισμένα καταστήματα, όπου όταν περνάμε από διαδρόμους αρτοποιίας, χρησιμοποιούνται τεχνητά αρώματα ψωμιού, έτσι ώστε να μεγαλώνουν την επιθυμία μας να καταναλώσουμε το συγκεκριμένο σκεύασμα-δηλαδή, να το αγοράσουμε.

Έρευνες που έχουν γίνει, έχουν δείξει ότι ακόμη και η μουσική που παίζει στους διαδρόμους supermarket πολλές φορές, είναι επίτηδες αργή και ενορχηστρωμένη, ώστε να μας παρασύρει να περπατάμε πιο αργά και να αυξάνονται οι πιθανότητες να αγοράσουμε περισσότερα προϊόντα.

Φυσικά, καίριο ρόλο παίζουν και οι διαφημίσεις. Έχει αποδειχθεί ότι όταν μιλάμε για ένα προϊόν και το παινεύουμε, όπως για παράδειγμα για το πόσο τραγανό είναι, για το πόσο γευστικό είναι , για το πόσο όμορφο άρωμα έχει, είναι πιο πιθανό να προσελκύσει το ενδιαφέρον του καταναλωτή από το να διαφημιστεί μόνο η γευστικότητα του.

Όλα αυτά, σε συνδυασμό με τα τέλεια απεικονισμένα συναισθήματα που έχουν οι πρωταγωνιστές όταν καταναλώνουν το διαφημιζόμενο προϊόν. Μπορούμε, έτσι, να αντιληφθούμε ότι οι διαφημιστικές εταιρείες έχουν πολλά όπλα στη φαρέτρα τους, τα οποία χρησιμοποιούν για να χειραγωγούν τους καταναλωτές και να συμβάλλουν στη διαμόρφωση των επιλογών και προτιμήσεων μας.

Τι γίνεται όσο αφορά τα παιδιά;

Εκεί τα πράγματα σίγουρα γίνονται πολύ πιο εύκολα για τις εταιρείες και πολύ πιο δύσκολα για τους γονείς.

Τα παιδιά, φυσικά, ενθουσιάζονται πολύ πιο εύκολα και μαγνητίζονται από τις ”τέλειες” εικόνες, που προβάλλονται από τις διαφημίσεις.

Ακόμη και στα supermarket, πολλές φορές, τα πολύ επεξεργασμένα προϊόντα τοποθετούνται επίτηδες σε δυο επίπεδα στα ράφια. Το πρώτο αντιστοιχεί στο ύψος ενός τρίχρονου παιδιού, και το άλλο στο ύψος ενός μωρού που βρίσκεται στο καροτσάκι. Αυτό γίνεται φυσικά για είναι στο οπτικό πεδίο των παιδιών ώστε να μπορούν να τα δουν και να τα ζητήσουν.

Οι γονείς λοιπόν καλούνται να αντιμετωπίσουν πάρα πολλά διαφημιστικά τεχνάσματα, αλλά χρειάζεται να θυμούνται ότι οι καλύτεροι  ”διαφημιστές” προϊόντων στα παιδιά τους είναι, στην πραγματικότητα, οι ίδιοι.

Καταλαβαίνουμε, τελικά, ότι το τι μας αρέσει και τι όχι, το τι επιλέγουμε να καταναλώνουμε και τι απορρίπτουμε, το τι βρίσκουμε γευστικό- καθετί σχετικά με τις διατροφικές μας προτιμήσεις- μπορεί να διαμορφώνεται και να επηρεάζεται συνεχώς από πολλούς διαφορετικούς παράγοντες της ζωής μας. Υπάρχουν, λοιπόν, ”σωστές” και ”λάθος” επιλογές; Και αν ναι, υπάρχει τρόπος να κάνουμε τις ”σωστές” διατροφικές επιλογές;

Η πραγματικότητα, είναι ότι δεν υπάρχει κάτι απόλυτο το οποίο πρέπει να διαλέγουμε ή να απαγορεύουμε από τον εαυτό μας να καταναλώνει. Σίγουρα ως καταναλωτές, θέλουμε να γνωρίζουμε πληροφορίες για τα τρόφιμα που καταναλώνουμε, να ενημερωνόμαστε για το τι είναι θρεπτικό και πως μας ωφελεί, και να διαβάζουμε τις ετικέτες των προϊόντων που πρόκειται να αγοράσουμε. Ακόμα, είναι σημαντικό να γνωρίζουμε ότι όσο περισσότερα άγνωστα σε εμάς συστατικά αναγράφονται στις ετικέτες αυτών, τόσο περισσότερο επεξεργασμένα θα είναι- άρα, και λιγότερο θρεπτικά για τον οργανισμό μας.

Όμως στο αν υπάρχουν απολύτως και αμιγώς σωστές και λάθος επιλογές στην καθημερινή μας διατροφή, δυστυχώς, η απάντηση είναι όχι.

Είναι σημαντικό να παραμένουμε ανοιχτοί σε νέες γεύσεις, αλλά και να προσπαθήσουμε να αναγνωρίζουμε τα συναισθήματά μας γύρω από τις διάφορες τροφές και το πώς καταλήγουμε να τις επιλέγουμε. Και να θυμόμαστε ότι αν εντάξουμε το ”’μέτρον άριστον” στη διατροφή μας, κανένα τρόφιμο τότε δεν είναι απαγορευμένο.

“Θέλω να χάσω χ κιλά”, ”θα ήθελα να φτάσω στα ψ κιλά”, ”ο στόχος που θέτω είναι τα φ κιλά”… Τέτοιες είναι οι φράσεις που ακούμε συνηθέστερα όταν κάποιος επισκέπτεται το διαιτολογικό μας γραφείο.

Ειδικότερα με τον ερχομό της νέας χρονιάς και τα ”new years resolutions” που -παραδοσιακά- τον ακολουθούν, το βάρος, η γυμναστική και η απώλεια κιλών, μπαίνει ξανά στο επίκεντρο, ως ένας από τους στόχος που ελπίζουμε να επιτευχθούν μέσα στο 2021. 

Πόσο σωστό, όμως, είναι να βάζουμε το βάρος και τη ζυγαριά στη λίστα αυτή με τους στόχους που έχουμε να ‘κυνηγήσουμε’ και να πραγματοποιήσουμε- όχι μόνο για το νέο έτος, αλλά σε όλη την περίοδο τη ζωής μας; Μάλλον όχι και τόσο. Και ας δούμε τους λόγους για τους οποίους ο αριθμός της ζυγαριάς δεν πρέπει να αποτελεί τον κύριο στόχο μας σε ότι αφορά την σχέση μας με το σώμα μας:

Το βάρος δεν σχετίζεται με την κατάσταση υγείας μας

Το βάρος και η υγεία δεν σχετίζονται τόσο άμεσα όσο ο περισσότερος κόσμος πιστεύει. Υπάρχουν σημαντικά στοιχεία ότι κάποια άτομα μεγαλύτερου βάρους/σχήματος, είναι απολύτως υγιή, ενώ άλλα, πιο αδύνατα ή μικρόσωμα άτομα, δεν είναι. Το βάρος ενός ατόμου είναι μόνο ένα μικρό στοιχείο και η ελάχιστη πληροφορία που δεν φανερώνει τίποτα για τον τρόπο ζωής, τις συνήθειες και τη διατροφή κάποιου- και είναι σφάλμα να κάνουμε υποθέσεις για την κατάσταση υγείας του με βάση τον αριθμό στη ζυγαριά ή το μέγεθος του σώματός του.

Ο λόγος πίσω από τη σύγχυση που επικρατεί γύρω από το βάρος και την υγεία, είναι το ότι συνήθως, η έννοια της συσχέτισης ταυτίζεται με την έννοια της αιτιότητας. Το οποίο σημαίνει, απλά, ότι καθώς συγκεκριμένο βάρος έχει συχνά σχετιστεί με προβλήματα υγείας όπως η υπνική άπνοια, η υπέρταση, ο διαβήτης και τα καρδιαγγειακά, τα διαθέσιμα ως τώρα δεδομένα δε μπορούν να επιβεβαιώσουν ότι το βάρος (ή κάποιο συγκεκριμένο ΔΜΣ, ή ποσοστό λίπους στο σώμα, ή οποιοδήποτε άλλη αριθμητική μέτρηση που χρησιμοποιείται σήμερα) προκαλεί αυτές τις παθήσεις.

Υπάρχουν πάρα πολλοί παράγοντες που μπορεί να εξηγούν τις σχέσεις μεταξύ βάρους και υγείας, όπως η άσκηση, η κατάσταση θρέψης, η αντίσταση στην ινσουλίνη και το στίγμα που σχετίζεται με το βάρος. Τέτοιοι παράγοντες μπορεί να αυξάνουν τον κίνδυνο εμφάνισης συγκεκριμένων παθήσεων, την ίδια στιγμή που αυξάνουν την πιθανότητα αύξησης βάρους.

Το βάρος μας δεν είναι, τελικά, και τόσο πολύ στον έλεγχό μας

Το βάρος μας καθορίζεται από μία πληθώρα γενετικών, μεταβολικών, φυσιολογικών, κοινωνικών και συμπεριφορικών παραγόντων – οι περισσότεροι εκ των οποίων, δεν είναι στον έλεγχό μας. Το σώμα μας διαθέτει ένα πολύ ισχυρό βιολογικό σύστημα που αντιδρά σε αρνητικά ισοζύγια ενέργειας  δηλαδή σε λιγότερες θερμίδες από όσες χρειάζεται για να συντηρηθεί στο βάρος του- με αντιδράσεις όπως η πτώση του μεταβολισμού του, η αύξηση των σινιάλων πείνας και της απόλαυσης μέσα από την τροφή, αλλά και η υπερβολική ενασχόληση με σκέψεις γύρω από το φαγητό. Και κάθε ένας από εμάς ο οποίος έχει υποβληθεί σε οποιαδήποτε περιοριστική δίαιτα τα γνωρίζει βιωματικά όλα αυτά- καθώς, έπειτα από ένα σημείο, το μόνο που μπορείς να σκεφτείς είναι το φαγητό! Τα σώματα μας έρχονται σε πολλά διαφορετικά σχήματα και κιλά- και, πολλές φορές, το πόσο μπορούμε να επέμβουμε σε αυτά, είναι ελάχιστο. Σε αυτό που μπορούμε, όμως, να επέμβουμε, είναι η φροντίδα για τη θρέψη και την απόλαυση που προσφέρουμε στα σώματά μας. 

Άλλωστε, το τι θεωρούμε εμείς ”ιδανικό βάρος” για το σώμα μας, μπορεί, πολύ απλά, να μην είναι ιδανικό για το ίδιο το σώμα μας, καθώς αυτή η πεποίθησή μας δεν προέρχεται από την παρατήρηση και τον πειραματισμό γύρω από τις ανάγκες του σώματός μας- αλλά από όσα έχουμε εσωτερικεύσει και ”μάθει” παρατηρώντας τα ‘ιδανικά’ σώματα των ανθρώπων γύρω μας, όπως προβάλλονται μέσα από τα διάφορα media και τις ανθρωπομετρικές μετρήσεις. Το ιδανικό βάρος για κάθε σώμα μπορεί να είναι πολύ διαφορετικό από αυτό που πιστεύουμε. Γιατί ένα και γενικό ‘ιδανικό βάρος’ δεν υπάρχει, και ποικίλλει όχι μόνο από σώμα σε σώμα, αλλά και από περίοδο σε περίοδο στο ίδιο σώμα. Και, τελικά, η ενασχόληση με το σώμα μας δεν θα έπρεπε να σημαίνει τίποτα παραπάνω από την ιδανική θρέψη τους, μέσα από την κάλυψη τόσο των σωματικών όσο και των ψυχικών τους αναγκών, και, έτσι, και τον ”ιδανικότερο” τρόπο λειτουργίας τους.

Οι προσπάθειες για απώλεια βάρους καταλήγουν συνήθως στην…επόμενη δίαιτα

Το πιο κοινό αποτέλεσμα των προσπαθειών για απώλεια βάρους είναι αλλαγές που δεν μπορούν να συντηρηθούν. Τις στερητικές δίαιτες, και τις τελείως παροδικές αλλαγές στον τρόπο ζωής και διατροφής μας, ακολουθεί – και λογικό! – η επανα-πρόσληψη του βάρους, καθώς επιστρέφουμε στον προηγούμενο τρόπο ζωής και συνήθειες μας, αλλά και καθώς το σώμα μας προσπαθεί να ‘καλύψει’ τις στερήσεις στις οποίες υποβλήθηκε.

Αυτός ο συνεχής ”κύκλος” απώλειας και επανα-πρόσληψης βάρους, όμως, στον οποίο υποβάλλουμε το σώμα μας, έχει σημαντικά αρνητικά αποτελέσματα στην υγεία μας.

Τα αποτελέσματα της σχετικής συγκεντρωτικής μελέτης 31 μακροπρόθεσμων ερευνών πάνω στη δίαιτα, υπό τον τίτλο Medicare’s Search for Effective Obesity Treatments: Diets Are Not the Answer, μιλούν από μόνα τους: Η πλειοψηφία των ατόμων που χάνουν βάρος μέσα από κάποια δίαιτα, δεν καταφέρνουν να διατηρήσουν την απώλεια αυτή για μεγάλο χρονικό διάστημα, ενώ το ένα με δύο τρίτα των ατόμων που υποβάλλονται σε δίαιτα, παίρνουν, τελικά, περισσότερο βάρος από όσο έχασαν.

Υπάρχει μικρή έως μηδαμινή απόδειξη, σύμφωνα με την παραπάνω μετα-έρευνα, ότι οι δίαιτες μπορούν να οδηγήσουν σε μακροπρόθεσμη απώλεια βάρους ή σε οφέλη για την υγεία μας. Αντιθέτως, αυτές οι αυξομειώσεις στο βάρος μας, σχετίζονται με αυξημένο κίνδυνο φλεγμονών, ινσουλινοαντίσταση, δυσλιπιδαιμία και θνησιμότητα. Ενώ, σε σχετική έρευνα με δείγμα 10.428 γυναικών, όσες από αυτές είχαν έντονες αυξομειώσεις στο βάρος τους λόγω χρόνιων αποπειρών για δίαιτα, ζύγιζαν τελικά περισσότερο και εμφάνισαν σημαντικότερα συμπτώματα κατάθλιψης.

Το να βάζουμε στο επίκεντρο των στόχων μας το βάρος, μπορεί να πυροδοτεί τις διατροφικές διαταραχές, τη διαταραγμένη διατροφή και τη χοντροφοβία

Η τόσο μεγάλη ενασχόληση με το βάρος και τα σχήματα των σωμάτων μας- σε σημείο που θέτουμε ως στόχους συγκεκριμένη απώλεια ή αριθμό κιλών για τη ζωή μας- μπορεί να πυροδοτήσει και να τροφοδοτήσει σημαντικά τις διατροφικές διαταραχές, τη διαταραγμένη διατροφή, και τη χοντροφοβία, κάθε ένα από τα οποία βλάπτει σημαντικά την ευζωία και την υγεία μας. 

Όλη αυτή η εμμονή της κοινωνίας μας με το βάρος ως πρόβλημα που χρίζει αντιμετώπισης, τροφοδοτεί το στίγμα γύρω από το βάρος. Αυτό το στίγμα συχνά εσωτερικεύεται και ταυτίζεται με την ιδέα ότι πρέπει να χάσεις βάρος, για να αξίζεις ως άτομο. Το οποίο δεν είναι, φυσικά, ούτε σωστό ούτε και λογικό. Όποιο σχήμα, όποιο βάρος άλλα και όποια άλλα σωματικά χαρακτηριστικά κι αν έχεις, αξίζεις και είσαι σημαντικός- και όλοι μας δικαιούμαστε να ζούμε ελεύθερα τις ζωές μας, χωρίς προκαταλήψεις και κακοποιητικές συμπεριφορές που πηγάζουν από το πώς μοιάζουμε ή το πόσο ζυγίζουμε. 

Σε γενικές γραμμές, όλη αυτή η επικέντρωση στο βάρος μας ως βασικό δείκτη της υγείας μας, περισσότερο βλάπτει παρά ωφελεί. Οπότε, ίσως να ήταν ωφέλιμο – ως κοινωνία στο σύνολό της- να ρίχνουμε το βάρος στην ποιότητα ζωής και την ευζωία, αντί για το βάρος και τον υγειινισμό. 

Το βάρος δεν είναι συμπεριφορά

Το βάρος μας είναι ένας αριθμός και όχι η συμπεριφορά μας. Εστιάζοντας στην απώλεια βάρους, ή στο νούμερο στη ζυγαριά, ή στο να αλλάξουμε το σχήμα του σώματός μας, δεν εστιάζουμε σε αλλαγές που μπορούν να διατηρηθούν ή να στηριχτούν από τη συμπεριφορά, τα συναισθήματα, την προσωπικότητά μας. Μία απώλεια βάρους, επομένως, ως στόχος, δεν εστιάζει σε καμία μακροπρόθεσμη αλλαγή στη συμπεριφορά μας ή στην υγεία μας, αλλά μονάχα σε μία παροδική αλλαγή του σχήματος του σώματός μας.

Τι θα έπρεπε, λοιπόν, να θέτουμε ως στόχο σε ότι αφορά το σώμα μας και τη διατροφή μας;

Πολύ απλά, τη φροντίδα. Μικρές αλλαγές -ή, καλύτερα, προσθήκες- στη διατροφή μας, η αποδοχή και φροντίδα του σώματός μας και των τρόπων που δρα, και μία κίνηση που απολαμβάνουμε, μπορούν σταδιακά να δημιουργήσουν νέα μοτίβα συμπεριφοράς, που θα μείνουν και θα ταιριάξουν σε εμάς και τις δικές μας ανάγκες και τρόπο ζωής. Έτσι, αντί για να θέτουμε ως στόχο μας την απώλεια βάρους ή έναν αριθμό στη ζυγαριά, ίσως να αρχίσουμε να εστιάζουμε στο να αλλάξουμε τον τρόπο που αντιμετωπίζουμε την τροφή, την κίνηση, και τη φροντίδα του σώματός μας. Γιατί, τελικά, το πρόβλημα δεν είναι το σώμα μας, το σχήμα του και το μέγεθός του, ούτε το φαγητό που καταναλώνουμε- αλλά ο τρόπος που τα αντιμετωπίζουμε.

Γράφτηκε από: Μαίρη Αλέξη
tw:στο τέλος, αναφορά σε διατροφικές διαταραχές

Πόσες φορές μας έχει τύχει να βγούμε έξω με τις φίλες μας, να παραγγείλουμε το πιο μεγάλο και λαχταριστό burger του καταλόγου, για να ακούσουμε στη συνέχεια ότι οι φίλες μας παραγγέλνουν ”μόνο” μία σαλάτα- και να ακολουθεί ο πανικός: μήπως πρέπει κι εγώ να πάρω κάτι πιο ”ελαφρύ”; Κάτι πιο ”λίγο”; Μήπως να ζητήσω να φέρουν ξεχωριστά το ψωμί και να βγάλουν τις πατάτες;

Και πόσες φορές, ανοίγοντας το facebook ή το instagram, εμφανίζονται στην οθόνη σου εικόνες φαγητού και αναρωτιέσαι ”πώς τρώει τόσο πολύ” ”πως τρώει τόσο λίγο”, ή τέλος πάντων, πώς τρώει ”έτσι”;

Και πόσες φορές έχουμε βρεθεί στην αμήχανη θέση να δικαιολογήσουμε την ποσότητα που τρώμε σε μέλη της οικογένειάς μας, σε κάποιο θείο που βλέπουμε μία φορά στα τρία χρόνια που φαίνεται σαν να ήρθε απλά και μόνο για να σχολιάσει τις ποσότητες φαγητού ή το τί τρώει καθένας μας στο τραπέζι. Και αυτό, γιατί θεωρεί ότι έχει μία ιδέα του πως ”θα έπρεπε να τρώει” ένα άτομο της ηλικίας μας, των κιλών μας, του φύλου μας. Ή, αντίθετα, πόσες φορές έχετε πιάσει τον εαυτό σας να συγκρίνει το δικό του πιάτο με κάποιου άλλου γύρω του, και να κάνετε, δυνατά ή από μέσα σας, αντίστοιχη κριτική; ”Αυτός είναι πιο αδύνατος από εμένα, μπορεί να το φάει όλο αυτό” ,”στα κιλά που είναι δεν θα έπρεπε να τρώει τόσο πολύ”, ”μήπως θα έπρεπε να αρχίσω να τρώω λιγότερο; η τάδε που έχει το δικό μου σουλούπι, έχει φάει το 1/3 από όσο εγώ” και πάει λέγοντας.

Στην πραγματικότητα, όμως, το μόνο πιάτο με το οποίο θα έπρεπε να ασχολείσαι, είναι το πιάτο που έχεις μπροστά σου- κι αυτό, όχι με επικριτικότητα ή για να το συγκρίνεις με το πιάτο κάποιου άλλου, αλλά με φροντίδα και με συνείδηση του γιατί έκανες αυτή την επιλογή για το γεύμα σου.

Μερικά πράγματα για σκέψη, για τις φορές που πιάνεις τον εαυτό σου να συγκρίνεται με κάποιο άλλο άτομο στο φαγητό (αλλά και πέρα από αυτο):

Ζεις άλλη ζωή

Δε ζεις τη ζωή αυτού με τον οποίο συγκρίνεις το φαγητό σου. Δεν ξέρεις τι κάνει μες την καθημερινότητά του, τι ώρα ξυπνάει, αν γυμνάζεται, τι έφαγε πριν ή τι θα φάει στην υπόλοιπη μέρα. Πετύχαινες μία τυχαία στιγμή μέσα στην ημέρα του και συγκρίνεις αυτή τη στιγμή με το γεύμα που εσύ έτυχε να επιλέξεις σ’ αυτή τη συνθήκη. Εσύ μπορεί να έτρεχες το πρωί και να μην πρόλαβες το πρωινό σου, και τελικά να επιθυμείς το πιο λαχταριστό burger του καταλόγου για να σε χορτάσει, ενώ η φίλη σου να έφαγε και στο σπίτι, και να επιθυμεί τη σαλάτα γιατί νιώθει αρκετά χορτάτη.. ή παρήγγειλε τη σαλάτα γιατί έχει να πάει αμέσως μετά στο γυμναστήριο και δε θέλει να νιώσει δυσφορία.. ή να επιλέγεις εσύ το burger γιατί θα πας στο γυμναστήριο αργότερα, και χρειάζεσαι περισσότερη ενέργεια.. ή μπορεί η φίλη σου να είναι χορτοφάγος και να μην υπάρχει κάτι στον κατάλογο να την καλύπτει.. ή,ή,ή. Και μπορούμε να συνεχίσουμε αέναα με άπειρα διαφορετικά σενάρια του τι συμβαίνει στη μέρα καθενός και γιατί μπορεί να επιλέγει την τροφή που επιλέγει σε δεδομένες στιγμές. Όμως, πολύ εύκολα αντιλαμβανόμαστε ότι είναι σπατάλη ενέργειας και δεν έχει ουσία. Ζείτε άλλη ζωή και κάνετε άλλες διατροφικές επιλογές, και εσύ μόνο τις δικές σου μπορείς να αντιληφθείς και να καταλάβεις.

Αλλά, ακόμα και αν υποθέσουμε ότι μιλάμε γα δύο άτομα με τον ίδο ακριβώς τρόπο ζωής, στα ίδια κιλά, στο ίδιο ύψος κλπ:

Κάθε σώμα είναι διαφορετικό

Θα το λέμε και θα το ξαναλέμε. Κάθε σώμα είναι διαφορετικό. Έχει άλλες ανάγκες, άλλες προτιμήσεις και λειτουργεί με το δικό του ξεχωριστό τρόπο. Έτσι και το δικό σου σώμα. Δεν υπάρχει σύστημα στο οποίο μπορείς να βάλεις δύο τελείως διαφορετικά πλάσματα, να τα μετρήσεις και, τελικά, να τα συγκρίνεις. Καθένας μας κάνει τις επιλογές του γύρω από το φαγητό με βάση τις δικές του ανάγκες, επιθυμίες, αλλά και τα κοινωνικά μας ερεθίσματα. Εσύ μπορεί να προτιμάς τα φαγητά σου με πολλά μπαχαρικά και αρωματικά και κάποιος άλλος να προτιμά μόνο αλάτι, στην καλύτερη και λίγο πιπέρι, γιατί έχετε άλλα σώματα, άλλους γευστικούς υποδοχείς και έχετε συνηθίσει σε διαφορετικές γεύσεις και ερεθίσματα. Έτσι είναι και με κάθε άλλη προοπτική του φαγητού: ποσότητα, ποιότητα, τι ώρα θα φας- όλα. Κάθε σώμα είναι διαφορετικό, και το μόνο σώμα που χρειάζεται να ακούσεις και να εμπιστευτείς για να αποφασίσεις τι θα φας, είναι το δικό σου.

Και, ακόμα κι αν υπήρχε η δυνατότητα να βρούμε δύο σώματα που λειτουργούν ακριβώς με τον ίδιο τρόπο, έχουν ίδιο τρόπο ζωής και συνήθειες:

Δεν υπάρχουν ”καλύτερες” και ‘χειρότερες” τροφές

Δεν υπάρχουν ‘καλές’ και ‘κακές’ τροφές. Εκ των πραγμάτων, το φαγητό δεν περιέχει κάποια έννοια ηθικής. Έτσι, τελικά, αν αποφάσισες να παραγγείλεις το burger αντί για τη σαλάτα, επειδή απλά εκείνη τη στιγμή λαχτάρησες ένα τέτοιο γεύμα, αυτό αρκεί. Σε μία άλλη φάση, μπορεί το σώμα σου να ζητάει κάτι δροσερό και ”χρωματιστό” και να επιλέξεις κάποια σαλάτα. Καμία από τις δύο επιλογές δεν είναι καλή ή κακή από μόνη της. Η τροφή δεν είναι μονάχα ξερή θρέψη, αλλά και απόλαυση και καλύπτει πολλά περισσότερα από το απλά ”κάτι να μπει στο στομάχι”. Κι αν επιθύμησες ένα λαχταριστό burger με σος και πατάτες, δεν είσαι λιγότερο ”καλός” από κάποιο άλλον. Θέλησες να φας το συγκεκριμένο φαγητό- και τελεία. Δεν έχει κάποιο άλλο χρώμα αυτή η επιλογή σου, ούτε άλλες μεταφράσεις. Είναι μονάχα μία επιλογή που έκανες σήμερα, με βάση το δικό σου σώμα και τη συγκεκριμένη στιγμή. Προσπάθησε να εστιάζεις, όσο μπορείς, στο να φας και να απολαύσεις αυτό που επιλέγεις, χωρίς πίσω σκέψεις, αλλά και στο αυτό που θα επιλέξεις να είναι κάτι που τη δεδομένη στιγμή θα απολαύσεις. Χρειάζεται σίγουρα χρόνο να μάθεις να εμπιστεύεσαι το ένστικτο και το σώμα σου για τις επιλογές που κάνεις όσον αφορά τη διατροφή, αλλά η σύγκρισή σου με άλλα άτομα δεν είναι ο δρόμος για να γίνει αυτό.

H διαδρομή του καθενός μας είναι διαφορετική

Η σχέση μας με την τροφή αναπτύσσεται τελείως διαφορετικά για καθένα από εμάς και δεν υπάρχει μία συγκεκριμένη διαδρομή που θα ακολουθήσουμε όλοι. Σε ένα τραπέζι με 5 άτομα, μπορεί κανένα από τα 5 να μην είναι στο ίδιο σημείο. Οι τροφές που επιλέγεις, έχουν να κάνουν με τη σχέση που έχεις με τη διατροφή και το σώμα σου. Είναι ανούσιο να συγκρίνεις το σημείο που βρίσκεσαι εσύ, με το που βρίσκεται κάποιος άλλος, και μπορεί να γίνει μέχρι και επικίνδυνο. Για παράδειγμα, αν έχεις απέναντί σου ένα άτομο που πασχίζει με κάποια διατροφική διαταραχή, και συγκρίνεσαι με αυτό, μπορεί, πέρα από εσένα, να βλάπτεις και ένα άλλο άτομο, που βρίσκεται σε τελείως διαφορετικό μέρος από εσένα όσον αφορά τη σχέση του με το σώμα και την τροφή. Προσπάθησε να εστιάζεις στη δική σου σχέση με το φαγητό και στο να αρχίσεις να αντιλαμβάνεσαι το τι λειτουργεί καλύτερα για εσένα, και στο πως μπορεί το δικό σου σώμα -αλλά και ψυχισμός- μέσα από τις διατροφικές σου επιλογές, να τρέφονται σωστά και να απολαμβάνουν το φαγητό. Και άσε τους γύρω σου να κάνουν το ίδιο, με το δικό τους τρόπο.

Ακόμα, είναι σημαντικό να θυμόμαστε ότι το φαγητό δεν είναι κάτι που κερδίζεις ή αξίζεις. Δεν τρώμε ανάλογα με το τι κάναμε σήμερα ή αν γυμναστήκαμε ή πόσο ζυγίζουμε. Μην προσπαθείς να δικαιολογήσεις στον εαυτό σου το για ποιο λόγο χρειάζεσαι να φας το burger αντί τη σαλάτα (”γιατί σήμερα γυμνάστηκα”, ”γιατί κάνω δίαιτα όλη βδομάδα”…) ή να αναλώνεσαι σε ”ναι, αλλά” (”θα το φάω αλλά δεν θα φάω τίποτα άλλο όλη μέρα”, ”θα το φάω αλλά θα πάω γυμναστήριο και θα το κάψω”…). Προσπάθησε να εστιάσεις στο ότι αυτό επιθυμείς και είναι απλά μία ακόμα από τις πολλές επιλογές γευμάτων που θα κάνεις. Και, τελικά, να το απολαύσεις.

Όλοι μας πρέπει να φάμε για να ζήσουμε. Είναι το βασικό καύσιμο του σώματός μας. Αν σε αυτό καταφέρουμε να βάλουμε και την απόλαυση, και μάθουμε να επιλέγουμε τις τροφές μας με βάση το ”θρέψη και απόλαυση‘‘, ακόμα καλύτερα.

Και μία σημείωση για άτομα που μπορεί να διαβάζουν τα παραπάνω και διαχειρίζονται κάποια διατροφική διαταραχή: ένα σώμα που υποτρέφεται και ένα μυαλό που ”πεινάει”, είναι επόμενο να καταλήγουν να φέρονται εμμονικά σε ότι αφορά το φαγητό των γύρω τους. Προσπάθησε να θυμάσαι σε ποιο σημείο βρίσκεσαι εσύ σχετικά με τα άτομα γύρω σου και πως τέτοιες συγκρίσεις είναι, πέρα από όλα τα παραπάνω, αλλά ειδικά σε αυτές τις περιπτώσεις, τελείως άτοπες. Πρέπει να φας και, κυρίως, να σου δώσεις την άδεια να το κάνεις- είναι ακόμα ένα γεύμα. Και μπορείς να το κάνεις, ανεξάρτητα από το τι έχει το πιάτο των ανθρώπων γύρω σου. Όσο βελτιώνεται η δική σου σχέση με το φαγητό, τόσο υποχωρεί η εμμονή με τα πιάτα των άλλων, και όσο καλύτερα τρέφεις το σώμα σου, τόσο παύει το μυαλό σου να σκέφτεται εμμονικά μόνο το φαγητό- τόσο των δικών σου όσο και των άλλων.

Γράφτηκε από: Μαίρη Αλέξη
tw: απλή αναφορά σε διατροφικές διαταραχές

Ως άτομο που επιβίωσε από την ανορεξία, η σχέση μου με τη γυμναστική υπήρξε κατά καιρούς πολύ περίπλοκη: μέθοδος εξισορρόπησης του φαγητού, ”καταναγκαστικό” έργο, εμμονή.. Και ως διαιτολόγος, όμως, παρατηρώ ότι συμβαίνει το ίδιο με τη μεγαλύτερη μερίδα του κόσμου που έρχεται στο γραφείο: η γυμναστική συνδέεται άμεσα με την απώλεια βάρους, και αντίστροφα, δεν υπάρχει λόγος να κινείς το σώμα σου εάν δεν επιθυμείς να ”γίνεις φέτες”, να χάσεις βάρος, να βάλεις μύες ή να ”σφίξεις”.

Και, φυσικά , αυτή η αντίληψη προκύπτει πολύ δικαιολογημένα. Τα media, τα inspiring quotes στο instagram, η τηλεόραση, όλα τα μέσα που καταναλώνουμε, επικεντρώνονται ιδιαίτερα στην άσκηση ως μέσο για να ”δεις τα επιθυμητά αποτελέσματα” -ότι κι αν σημαίνει αυτό για τον καθένα- καθαρά και μόνο στο κομμάτι της εικόνας του σώματος μας. Το οποίο διαιωνίζει όλες αυτές τις αντιλήψεις που έτσι κι αλλιώς κουβαλάμε από τα σχολικά μας χρόνια, όπου η γυμναστική είναι μία αγγαρεία, αλλά και μεγαλώνοντας σε μία χοντροφοβική κοινωνία, όπου μαθαίνουμε ότι ”οι χοντροί άνθρωποι είναι τεμπέληδες που δεν ασκούνται” ότι ”δεν ασκείσαι αρκετά εάν είσαι χοντρός” ή ”δεν μπορεί να είσαι καλός (ή απλά να αγαπάς) το μπαλέτο/στίβο/μπάσκετ, εάν είσαι χοντρός”….κ.ο.κ

Κι όμως, τέτοιες θεωρήσεις της άσκησης και η σχέση της με τη δίαιτα και το βάρος, είναι από ανούσιες (καθώς η άσκηση δεν εξασφαλίζει και δεν συνδέεται από μόνη της με καμία συγκεκριμένη εικόνα σώματος ή βάρος) μέχρι επικίνδυνες.

Η άσκηση ή η οποιαδήποτε φυσική δραστηριότητα και κίνηση, ιδιαίτερα στον σύγχρονο καθιστικό τρόπο ζωής, είναι ένα από τα σημαντικότερα ‘εργαλεία’ μας για τη διατήρηση της επαφής μας με το σώμα μας αλλά και της σωματικής και ψυχικής υγείας. Αλλά, ακόμα κι αν δεν εξυπηρετούσε σε κανένα από αυτά, το να απολαμβάνεις κάποια σωματική δραστηριότητα είναι αρκετά σημαντικός λόγος -και θα έπρεπε να φτάνει-για να την κάνεις!

Τελικά, το να κινούμε το σώμα μας, είναι πολλά περισσότερα από την απώλεια βάρους και τα κιλά:

Δυναμώνει τα οστά και συμβάλλει στην υγεία της καρδιάς

Οποιαδήποτε άσκηση με αντιστάσεις, είναι ιδιαίτερα ευεργετική για την υγεία των οστών, καθώς δρα προστατευτικά ενάντια στην οστεοπόρωση και την απώλεια οστικής μάζας. Ενώ, τόσο η άσκηση με αντιστάσεις όσο και η αερόβια δραστηριότητα, προστατεύουν σημαντικά την υγεία του καρδιαγγειακού, καθώς οι απαιτήσεις της άσκησης συμβάλλουν στην καλύτερη κυκλοφορία του αίματος και ρυθμίζουν τη λειτουργία της καρδιάς.

Βελτιώνει τη διάθεση

Ένα από τα πιο σημαντικά οφέλη της άσκησης είναι η αντικαταθλιπτική της δράση. Η φυσική δραστηριότητα προκαλεί αύξηση των ενδορφινών στο σώμα μας, νευροδιαβιβαστών που βελτιώνουν σημαντικά τη διάθεση μας και μας κάνουν να νιώθουμε περισσότερη ενέργεια, 20 μόλις λεπτά, μάλιστα, από την αρχή της άσκησης.

Μειώνει το στρες

Καθώς τα επίπεδα των ενδορφίνων αυξάνονται στο αίμα μας, μειώνονται τα επίπεδα του άγχους. Όταν ασχολούμαστε με κάποια φυσική δραστηριότητα, ακόμα και με το ”ταπεινό” περπάτημα, μπορούμε να εστιάσουμε και να συγκεντρωθούμε στην σωματική αυτή διαδικασία, κάνοντας ένα διάλειμμα από όσα μπορεί να μας απασχολούν και μας προκαλούν άγχος μέσα στην καθημερινότητά μας. Η κίνηση μπορεί να μας ξεκουράσει από τις σκέψεις και να ”φορτίσει” την μπαταρία μας.

Βελτιώνει την ποιότητα του ύπνου

Αν και οι επιστήμονες που ασχολούνται με τον ύπνο συνιστούν να μη γυμναζόμαστε απευθείας πριν πέσουμε στο κρεβάτι, η άσκηση κατά τη διάρκεια της ημέρας ωφελεί σημαντικά την ποιότητα του ύπνου, καθώς βοηθά στη συντήρηση το κιρκαδικού ρυθμού του σώματός μας. Ο καλύτερος ύπνος, με τη σειρά του, βοηθά στη καλή λειτουργία του ανοσοποιητικου, βελτιώνει τις διανοητικές και γνωστικές μας λειτουργίες ενώ ακόμα, συνδέεται με τη μείωση του κινδύνου για καρδιαγγειακά και διαβήτη.

Βελτιώνει τη μνήμη

Υπάρχουν πλήθος σύγχρονων μελετών που συνδεουν την τακτική φυσική δραστηριότητα με τις καλύτερες διανοητικές λειτουργίες, με ιδιαίτερη μνεία στη μνήμη. Η άσκηση βοηθά τους νευρώνες του εγκεφάλου να μένουν δραστήριοι και …”σε φόρμα”, ιδιαίτερα στις περιοχές της μνήμης. Ακόμα και ένα περπάτημα μέτριας έντασης, μπορεί να συμβάλλει στη διατήρηση της υγείας και ζωτικότητας του ιππόκαμπου, το βασικό κέντρο μνήμης του εγκεφάλου.

Σε φέρνει σε επαφή με το σώμα σου και τονώνει την αυτοπεποίθηση και αυτοεκτίμηση

Το σώμα μας, όποιο σώμα, είναι ικανό για πολλά θαυμαστά πράγματα-κι όμως η αξία που του δίνουμε είναι ελάχιστη. Μακάρι να ήταν πράγματα δεδομένα για καθένα από εμάς, αλλά η αυτοεκτίμηση και η σχέση με το σώμα, μπορεί να είναι δύσκολα κεκτημένα για πολύ κόσμο.

Μέσα από την άσκηση οποιασδήποτε μορφής, ερχόμαστε σε καλύτερη επαφή με το σώμα μας και μαθαίνουμε, ίσως, σταδιακά να το σεβόμαστε. Χάρη στις ευεργετικές ορμόνες που παράγονται κατά τη φυσική δραστηριότητα, τα επιτεύγματά μας κατά την άσκηση, αλλά και μέσα από την ίδια τη σύνδεση και συγκέντρωση στο σώμα μας, μπορεί να ενδυναμωθεί τόσο η αυτοπεποίθηση όσο και η αυτοεκτίμηση μας.

Και αυτά είναι μόνο κάποια από τα οφέλη της άσκησης για τον οργανισμό μας. Σε όλα τα παραπάνω και στα κατά καιρούς επιστημονικά ευρήματα, δοκιμάζοντας διαφορετικές μορφές κίνησης- ή ίσως και ήδη τώρα, αν το σκεφτούμε λίγο- μπορούμε να προσθέσουμε στη λίστα τους δικούς μας λόγους και τα διαφορετικά οφέλη που έχουμε νιώσει για το σώμα μας, μέσα από την κίνηση.

Τελικά, η οποιαδήποτε δραστηριότητα που περιλαμβάνει την κίνηση του σώματός μας, έχει να μας προσφέρει πολλά. Δε χρειάζεται να είναι για όλους το γυμναστήριο, αρκεί να είναι μία κίνηση που απολαμβάνεις: γιόγκα, ποδήλατο, μποξ, περπάτημα, κολύμπι ή trx -με ο,τι νιώθει καθένας μας καλύτερα.

Σίγουρα, όμως, χρωστάμε στα σώματά μας να δούμε την άσκηση σαν κάτι που κάνουμε για να τα φροντίσουμε, όταν και εάν την απολαμβάνουμε, και να σταματήσουμε να τη συσχετίζουμε με την αγγαρεία που αποσκοπεί στο ”χτίσιμο κοιλιακών” ή στην ”απώλεια λίπους”.

Στα στοιχεία μητρώου της επιχείρησης του γραφείου μου, η ημερομηνία γράφει 28 Αυγούστου 2000. Πέρασαν 20 χρόνια που εργάζομαι ως διατροφολόγος! Η πρώτη σκέψη μόλις το συνειδητοποίησα, ήταν «Μα πως, πότε;»

Κι όμως, είναι 20 γεμάτα, δημιουργικά χρόνια. Οι διαφορές από τότε που ξεκίνησα μέχρι τώρα είναι τεράστιες. Ξεκινώντας, τα μόνα εφόδια ήταν οι γνώσεις από τη σχολή, η εμπειρία από διαιτολόγια που ετοίμαζα σε ανθρώπους στον κοντινό μου κύκλο, η εσωτερική ανάγκη να βοηθήσω τον άνθρωπο και η αμείωτη λαχτάρα για γνώση.

Η επιστήμη της διατροφής είναι τόσο νέα, που εξελίσσεται διαρκώς και μαζί της και εγώ. Ως νέοι διατροφολόγοι, τα εργαλεία μας ήταν τα ισοδύναμα τροφίμων, τα 5 γεύματα τη μέρα, η αποφυγή όλων των λιπαρών και τα 3 αυγά την εβδομάδα. Τώρα, πολύ σωστά έχουν αποκατασταθεί διατροφικά τα αυγά, καταναλώνουμε άφοβα καλά λιπαρά, το πρωινό δεν είναι απαραίτητο για όλους, και βασίζουμε τα προγράμματα διατροφής στη  βιοχημεία του σώματος και των νευροδιαβιβαστών στον εγκέφαλο. Μας ενδιαφέρει η ποιότητα του τροφίμου ως όλον και όχι ως μεμονωμένα θρεπτικά συστατικά.  Εργαζόμαστε πάνω στην ενσυνείδητη διατροφή, τη διαμόρφωση της σχέσης μας με την τροφή και το σώμα. Μιλάμε για θρέψη,  αυτοφροντίδα και απενοχοποίηση.

Από νωρίς φάνηκε η ανάγκη ενός συνδυασμού γνώσεων ψυχολογίας και συμβουλευτικής παράλληλα με τη διατροφή. Δεν γνώριζα τότε τίποτα για επιχειρήσεις, διαφημίσεις, μάρκετινγκ. Η μόνη επένδυση, ήταν η συνεχής εκπαίδευση και η προσωπική εργασία με τον κάθε έναν που έρχονταν και μου εμπιστευόταν τις ανάγκες του, τους στόχους και τους προβληματισμούς του. Αυτό ήταν το μεγάλο σχολείο μου που διαμόρφωσε την φιλοσοφία με την οποία εργάζομαι στο γραφείο μέχρι σήμερα.

Η αλλαγή διατροφικής συμπεριφοράς όμως, έρχεται από την εκπαίδευση και σίγουρα δεν περιορίζεται στα προσωπικά ραντεβού. Έτσι, πολύ νωρίς συνειδητοποίησα ότι εκτός γραφείου, μπορώ να προσφέρω με διαφορετικό τρόπο. Διαλέξεις, ομάδες, συνεργασίες, συμμετοχή στην εκπαίδευση και πολλά, πολλά άλλα.

Κάνοντας μια αναδρομή σε όλα όσα έκανα σε αυτό το διάστημα, σημειώνω 20 σταθμούς στην επαγγελματική μου πορεία, με χρονολογική σειρά.

1. Διδασκαλία στο ΙΕΚ Σίνδου το μάθημα της βιοχημείας
2. Δωρεάν διαλέξεις στη ΧΑΝΘ καθ’ όλη τη διάρκεια του χρόνου, για 5 συναπτά έτη, με ποικίλη θεματολογία διατροφής
3. Συνεργασία με τον παιδικό σταθμό «το Σχολείο της Αγάπης» στην Τούμπα, με τακτικές επισκέψεις βιωματικής εκπαίδευσης των παιδιών στη διατροφή
4. Επιμόρφωση επαγγελματιών στην Κλινική Διατροφή σε συνεργασία με την εταιρία Employ, συμμετέχοντας ως ομιλήτρια στην ημερίδα.
5. Σύσταση μενού για το εστιατόριο εργαζομένων της Kleemann με βάση της αρχές υγιεινής διατροφής. Ανανέωση της συνεργασίας μας και το τρέχον έτος, στα πλαίσια των προδιαγραφών ασφαλείας λόγω covid-19, για τη διαμόρφωση ατομικών γευμάτων που καταναλώνονται στον εργασιακό χώρο.
6. Διαμόρφωση ελληνικού πρωινού για το ξενοδοχείο Melissanthi στη Χαλκιδική, παρουσιάζοντας διατροφικές και παραδοσιακές πληροφορίες για τα προσφερόμενα τρόφιμα.
7. Συμμετοχή σε συνέδρια, ημερίδες και workshops συνολικά 27 μέχρι σήμερα!
8. Εξειδίκευση από το ΚΕΑΔΔ πάνω στις διατροφικές διαταραχές και στη διατροφή παιδιών από τα πιο πολύτιμα εργαλεία στην καριέρα μου.
9. Ανακάλυψα τα MOOC στις πλατφόρμες Edx και Coursera (Μαζικά Ελεύθερα Διαδικτυακά Μαθήματα) από μεγάλα πανεπιστήμια του εξωτερικού. Μέχρι στιγμής μετράω 8 βεβαιώσεις από Harvard, Stanford, McGill, Copenhagen Business School, Bocconi κτλ.
10. Υλοποίηση θεραπευτικής ομάδας για υποστήριξη διατροφικών διαταραχών μαζί με την ψυχολόγο Λία Μητσέα
11. «Ένα πιάτο γεμάτο υγεία»: Βιωματικός κύκλος διατροφικής αγωγής για παιδιά που στήσαμε με την ψυχολόγο Καλλιόπη Εμμανουηλίδου και υλοποιήθηκε στον Δήμο Νεάπολης.
12. Εκπαιδεύτρια στην πρώτη πιστοποιημένη εκπαίδευση για babysitters καλύπτοντας όλο το κομμάτι της διατροφής των παιδιών: διατροφικές ανάγκες, διατροφική εκπαίδευση, εισαγωγή τροφών, ασφάλεια.
13. Διδασκαλία στο τμήμα Food Science του Perrotis College, διδάσκοντας στους τελειόφοιτους το μάθημα “Nutrition and the Consumer”.
14. Ανέβηκε η αναθεωρημένη ιστοσελίδα μου www.nutritionist.gr μετά από 2 χρόνια ετοιμασίας, γράψιμο κειμένων, αναζήτηση φωτογραφιών μακριά από στερεότυπα και ξεπερνώντας την ανάγκη μου για να είναι όλα τέλεια.
15. Ξεκίνησα να δέχομαι φοιτητές για πρακτική άσκηση. Σοφία, Κατερίνα, Αναστασία, Στέλιο, ευχαριστώ για την εμπειρία!
16. Επιστημονική συνεργάτης στο δημοτικό, νηπιαγωγείο και παιδικό σταθμό της Αμερικανικής Γεωργικής Σχολής. Η ΑΓΣ, πρωτοπόρα όπως πάντα, ξεκίνησε τη λειτουργία του Δημοτικού Σχολείου βιωματικής μάθησης, εντάσσοντας από την αρχή την διατροφική αγωγή σε όλες τις τάξεις. Πολύ σύντομα οι βιωματικές δράσεις διατροφής συμπεριλήφθηκαν σε όλη την πρωτοβάθμια εκπαίδευση της Σχολής.
17. Έναρξη online συνεδριών για άτομα εκτός Θεσσαλονίκης. Ευτυχώς ξεκίνησα πολύ πριν γίνει αναγκαιότητα κι έτσι το 2020 με βρήκε πλήρως εξοικειωμένη.
18. Εκπαίδευση πάνω στην τεχνική Theta Healing και προσωπική αναζήτηση πως μπορεί να συνδυαστεί με την ιδιότητα μου ως διατροφολόγος, ως μία διαφορετική προσέγγιση για απελευθέρωση από δυσλειτουργικές συμπεριφορές.
19. Βιωματικό εργαστήρι διατροφικής αυτογνωσίας σε συνεργασία με την ψυχολόγο Καλλιόπη Εμμανουηλίδου, το οποίο μας έδωσε την ευκαιρία να εργαστούμε πιο σφαιρικά πάνω στις ανάγκες που βλέπουμε ότι υπάρχουν και είχε εξαιρετικά αποτελέσματα.
20. Συνεργασία με την εταιρία Matt- Royal ως sleep ambassador, με αρθρογραφία σχετική με την ποιότητα του ύπνου και της διατροφής.

Όλη αυτή η αναδρομή με βοήθησε να δω πάλι πόσο ζωντανό είναι το επάγγελμα που επέλεξα και τι πολλές δυνατότητες έχει. Είμαι ευγνώμων που πηγαίνω στο γραφείο με χαρά, που η ανταμοιβή μου είναι καθημερινή με τον κάθε έναν θεραπευόμενο που βιώνει μια αλλαγή. Ένα μεγάλο ευχαριστώ σε όλους τους συνταξιδιώτες σε αυτή την πορεία που μου εμπιστεύτηκαν τους στόχους τους, τα όνειρα τους, τις ανασφάλειες τους, τη χαρά τους.

Ανυπομονώ για τα επόμενα -εξίσου δημιουργικά-  20 χρόνια!

Πολλές γιορτές τις συνδέουμε με τη έννοια του φαγητού. Κερνάμε για τη γιορτή μας, τρώμε τούρτα στα γενέθλια, τρώμε στο γαμήλιο γλέντι, ακόμα και στις τελετές που έχουν να κάνουν με τον θάνατο η ύπαρξη τροφής διανθίζει τα έθιμα, τις παραδόσεις και τις συνήθειες.

Πόσο μάλλον στις μεγάλες γιορτές, όπως είναι τα Χριστούγεννα ή το Πάσχα. Γιορτές οικογενειακές, κατά τις οποίες τιμάμε πολλά διατροφικά έθιμα αλλά και τρώμε και για άλλους λόγους: επειδή βαριόμαστε, επειδή λυπόμαστε, επειδή νιώθουμε μοναξιά, επειδή η συνύπαρξη με συγγενείς μας προκαλεί δυσάρεστα συναισθήματα που «καταπίνουμε» με το φαγητό. Στις γιορτές στις οποίες μαγειρεύουμε συγκεκριμένα φαγητά όμως, παρουσιάζεται ένα ακόμα φαινόμενο: η εορταστική υπερφαγία! Επειδή κάποια εδέσματα τα γευόμαστε μόνο μια φορά το χρόνο, θέλουμε να παρατείνουμε την απόλαυση αυξάνοντας την ποσότητα.

Το φετινό Πάσχα όμως έχει μια ακόμα ιδιομορφία: τον κατ’ οίκον περιορισμό. Ήδη έχει παρατηρηθεί ότι ο εγκλεισμός, η μοναξιά, ο φόβος, οι τριβές αυξάνουν την τάση για συναισθηματικό φαγητό. Και αν πριν το φαγητό ήταν το επίκεντρο μιας γιορτής, τώρα αποκτά ακόμα μεγαλύτερη διάσταση μέσα σε αυτήν την εκκωφαντική ησυχία της καραντίνας.

Τελικά όμως θα έπρεπε να είναι έτσι; Η τροφή «στολίζει» μια γιορτή, είναι απλά ένα έθιμο που την περιβάλλει, ένα όχημα νοημάτων, όχι όμως το ίδιο το νόημα. Πόσο μάλλον για τη συγκεκριμένη γιορτή, το Πάσχα, που αφορά ιδιαίτερα πνευματικές, άυλες και ανώτερες έννοιες: ταπεινότητα, υπομονή, αφοσίωση, μεταμέλεια, αυτοθυσία, θάνατο, θρήνο, ελπίδα, υπερνίκηση του θανάτου.

Στην πράξη, όμως, η γιορτή της Κυριακής του Πάσχα έχει συνδεθεί στενά με το πασχαλινό τραπέζι και το όλο τελετουργικό γύρω από αυτό. Συγκέντρωση της ευρύτερης οικογένειας, τραπέζι έξω στον κήπο, στην αυλή, στο μπαλκόνι, σούβλες ή ψησταριές και μεζεδάκια από το πρωί. Τραγούδια του γλεντιού, ίσως χορός, γέλια και παιδιά να παίζουν, η επαφή με την άνοιξη που μπήκε, όλα μπλέκουν γλυκά. Αν λάβουμε υπόψη τις οικογενειακές συγκεντρώσεις όπου συχνά αναδύονται συγκρούσεις, το τραπέζι του Πάσχα είναι το πλέον χαρούμενο. Λόγω του ότι προηγείται η χαμηλών τόνων, λιτή και σεμνή Εβδομάδα των Παθών ή και της εξωστρέφειας της άνοιξης. Ίσως για αυτό έρχεται σε πολλούς δύσκολο να φανταστούν πώς θα είναι φέτος και πιθανώς να δυσκολεύονται να προσαρμοστούν.

Αν παρατηρήσουμε τι μας προσφέρουν στην ουσία οι παράμετροι που το συνθέτουν, θα μπορέσουμε -έστω και διαφορετικά- να το απολαύσουμε. Διαβάστε τα ως ιδέες, παρά ως προσταγές πώς να περάσετε τη μέρα. Το σημαντικότερο πάνω από όλα, είναι να βρισκόμαστε σε αρμονία με τις ανάγκες μας.

Οικογένεια: Μπορεί να μην είμαστε μαζί με τη φυσική μας παρουσία, αλλά υπάρχουν πλείστες εναλλακτικές για αλληλεπίδραση. Ήδη, έχουμε χρησιμοποιήσει κατά κόρον αυτές τις μέρες τις βιντεοκλήσεις, γιατί όχι και τώρα; Οι περισσότερες πλατφόρμες δίνουν την δυνατότητα για παράλληλη συνομιλία πολλών ατόμων. Δώστε ραντεβού μία συγκεκριμένη ώρα για ευχές και ιντερνετικό τσούγκρισμα των ποτηριών. Φέτος είναι το πιο κυριολεκτικό «στην υγεία» μας που θα πούμε, μιας που αυτή η φυσική απόσταση γίνεται για να είμαστε όλοι μαζί το επόμενο Πάσχα. 

Μία άλλη πρόταση είναι να δείτε φωτογραφίες από παλιότερα πασχαλινά τραπέζια. Με τις  φωτογραφίες μεταφερόμαστε νοερά στην τότε κατάσταση, νιώθουμε ότι είμαστε δίπλα με τους ανθρώπους που βλέπουμε και αναδύονται τα ίδια συναισθήματα. Στην ακόμα πιο ευχάριστη εκδοχή τους, μιας που προστίθεται η νοσταλγία και η έκπληξη για κάτι ξεχασμένο. Αν μάλιστα τις ανταλλάξετε μεταξύ σας, σίγουρα θα πυροδοτηθούν ευχάριστες συζητήσεις.

Φαγητό: Οι σούβλες που θα λείπουν, δίνουν χώρο να δοκιμάσετε μια συνταγή της οικογενείας που πάντα θέλατε να κάνετε ή μία πιο ιδιαίτερη που σας κίνησε την περιέργεια. Αν θέλετε, εμπλέξτε όλη την οικογένεια στην διαδικασία της μαγειρικής, αναλαμβάνοντας ο κάθε ένας ή σε ομάδες να κάνει μια συνταγή. Ακόμα και τα πιο μικρά παιδιά μπορούν να βοηθήσουν ποικιλοτρόπως όπως φέρνοντας σας υλικά, πλένοντας λαχανικά ή βοηθώντας στο στρώσιμο και το στόλισμα του τραπεζιού.

Ακόμα και αν είστε μόνος στο σπίτι, η αλληλεπίδραση με την οικογένεια και φίλους μπορεί να ξεκινήσει από την μαγειρική.  Ανταλλάξετε ιδέες για συνταγές από τις προηγούμενες μέρες, και συνομιλήστε πριν και μετά το τραπέζι για να ανταλλάξτε εντυπώσεις πως ήταν. Ίσως είναι και ένα κίνητρο για να φάτε ως γευσιγνώστες, παρατηρώντας τις ιδιαιτερότητες στη γεύση, στο ψήσιμο, την υφή, πόσο τρυφερό, ζουμερό, μαστιχωτό είναι το γεύμα σας. Κάθε πιάτο βιώστε το με όλες τις αισθήσεις, το άρωμα του, την όψη του, ακόμα και τον ήχο του. Ανταλλάξτε εντυπώσεις και φωτογραφίες, όχι εν είδει διαγωνισμού, αλλά μοιράσματος εμπειριών. 

Αν το συνηθίζατε, πάλι μπορείτε να ξεκινήσετε από νωρίς με μεζεδάκια. Προτείνονται  λίγα και ελαφριά, όχι για θέμα θερμίδων, αλλά για να μην σας κόψουν την όρεξη και δεν απολαύσετε το γεύμα σας αργότερα. Δεν είναι μέρα για να έχουμε στο μυαλό μας δίαιτες και θερμίδες. Άλλωστε, η συμβουλή, όπως σε κάθε τραπέζι, είναι να φάτε όσο θέλετε! Αν μάλιστα, το κάνετε μέχρι το σημείο που το φαγητό σταματά να σας δίνει απόλαυση, τότε θα κρατήσετε μόνο αυτή και θα γλυτώσετε τη δυσφορία που ακολουθεί μία υπερκατανάλωση.

Άνοιξη: Όσοι έχουν αυλή, κήπο ή μεγάλο μπαλκόνι, πολύ ευκολότερα θα νιώσουν την επαφή με την άνοιξη. Δεν προσφέρουν όμως όλα τα σπίτια τη δυνατότητα για φαγητό στο μπαλκόνι. Ένα πρωινό καφεδάκι μπροστά σε ένα ανοιχτό παράθυρο, ίσως είναι αρκετό για να νιώστε τον ήλιο και το αεράκι στο πρόσωπο σας. Παρατηρείστε τα φυτά σας ή αν δεν έχετε, εκμεταλλευτείτε το μισάωρο άσκησης για περπάτημα κοντά στο σπίτι. Όλο και κάτι θα έχει ανθίσει στο πεζοδρόμιο ή στα μπαλκόνια της γειτονιάς. Αρκεί να έχουμε την προσοχή μας στραμμένη στο να το παρατηρήσουμε.

Χαρά: Το ζητούμενο δεν είναι να νιώσουμε χαρά με το ζόρι. Ο σεβασμός στα συναισθήματα μας παραμένει πάνω από όλα. Σε περίπτωση που θέλετε το γεύμα της Κυριακής του Πάσχα να έχει μία πιο εορταστική αίσθηση, κάντε αυτό που θα κάνατε ούτως ή άλλως αν είχατε καλεσμένους. Χρησιμοποιήστε το καλό σας τραπεζομάντηλο, βγάλτε το καλό σερβίτσιο, αγοράστε πολύχρωμες χαρτοπετσέτες. Τα παιδιά μπορούν να σχεδιάσουν το μενού της ημέρας ή να κάνουν καρτέλες με τα ονόματα του καθενός και να τα βάλουν στο αντίστοιχο πιάτο στο τραπέζι. Βάλτε την αγαπημένη σας μουσική ή εορταστική εκπομπή και -γιατί όχι- χορέψτε! Φροντίστε ακόμα και τον εαυτό σας, επιλέγοντας τι θα φορέσετε για το γεύμα. Κάτι άνετο, ανοιξιάτικο, πολύχρωμο ή κάτι πιο εορταστικό; Όπως νιώθετε εκείνη τη στιγμή.

Ευγνωμοσύνη: Ναι, φέτος το Πάσχα είναι αλλιώς. Και είναι εντάξει να μας στεναχωρεί η όλη κατάσταση, είναι εντάξει να δυσκολευόμαστε να το δεχτούμε, είναι εντάξει να μας λείπουν οι άνθρωποι μας. Εκφράζοντας ευγνωμοσύνη για όσα έχουμε, τότε μειώνεται το άγχος και η θλίψη και βελτιώνεται η ποιότητα της ζωής μας, όπως η επιστήμη έχει αποδείξει. Ευγνωμοσύνη για την οικογένεια και τους φίλους που έχουμε στη ζωή μας. Για όλες τις δυνατότητες που έχουμε να επικοινωνήσουμε μαζί τους. Για τη στέγη και την τροφή που έχουμε. Γιατί την υγεία μας και των δικών μας ανθρώπων. Για τον χρόνο που μας δίνεται. Για ότι καλύτερο βγάζει από μέσα μας αυτή η συνθήκη. 

Η λέξη Πάσχα σημαίνει «πέρασμα». Δεν εννοούμε να αλλάξουμε ολοκληρωτικά, να περάσουμε σε μια άλλη μεριά- και σίγουρα δεν είναι η κατάλληλη εποχή για κάτι τέτοιο, καθώς βρισκόμαστε όλοι σε κατάσταση εξοικονόμησης ψυχικής ενέργειας για την αντιμετώπιση μιας πανδημικής απειλής. Εννοούμε όμως ότι μπορούμε να εξασκήσουμε κάποιες πρακτικές, ώστε φέτος το Πάσχα να λειτουργήσουμε διαφορετικά και γιατί όχι, να μας διδάξει νέες και όμορφες συνήθειες.

Καλό Πάσχα!
Δάφνη Νταλάπα – Διατροφολόγος
Καλλιόπη Εμμανουηλίδου – Ψυχολόγος

Όποιο μέσο κι αν ανοίξουμε, τηλεόραση, περιοδικά, internet, σε οποιαδήποτε ανάρτηση σχετικά με τη διατροφή, συναντάμε όλο και συχνότερο τη φράση ”super food”. Και η αλήθεια είναι, ότι τα περισσότερα από τα εν λόγω super τρόφιμα, είναι ”super”- υπό την έννοια των θρεπτικών συστατικών που περιέχουν, της διατροφική τους, δηλαδή, ανάλυσης.

Φτάνει όμως αυτό από μόνο του, για να μας δικαιολογήσει την κατανάλωση των εν λόγω τροφίμων; Το να γνωρίζουμε, δηλαδή, ότι το kale ανήκει σε αυτές τις υπερτροφές, αρκεί για να το συμπεριλάβουμε στη διατροφή μας; Ή αλλιώς, αξίζει να στοχεύσουμε στο να αντικαταστήσουμε το οικείο, και φυσικά οικονομικότερο για τους Έλληνες, ελαιόλαδο, με το παγκόσμια, φερόμενο ως υπερτρόφιμο, λάδι καρύδας- επειδή μόνο είναι superfood;

Η διατροφή, δυστυχώς ή ευτυχώς, δεν είναι τόσο απλά μαθηματικά και υπερβαίνει συγκρίσεις του τύπου ”καλό/κακό” και ”υγιεινό/ανθυγιεινό”. Στο ποια τελικά είναι η διατροφή ή ακόμα και το μεμονωμένο τρόφιμο που μας ταιριάζει, επεισέρχονται διάφοροι παράγοντες όπως οι προσωπικές μας προτιμήσεις και γεύσεις, οι στόχοι και ανάγκες μας και, φυσικά, το πλαίσιο στο οποίο καταναλώνουμε κάποιο τρόφιμο.

Τι σημαίνουν όλα αυτά; Το site precision nutrition, δημιούργησε ένα πολύ έξυπνο infographic, στο οποίο συνέκρινε διάσημα ως super food τρόφιμα, με κοντινά τους διατροφικά τρόφιμα, που όμως δεν θεωρούνται, από τα sites, υπερτροφές. Μέσα από αυτή τη σύγκριση των 5 υπερτροφίμων με τα ”κανονικά” παρόμοιά τους, αναλύει τη διατροφική αξία καθενός και, πηγαίνοντας ένα βήμα παραπέρα, το γιατί και πότε να επιλέξεις τι. Τελικά, δημιουργεί το ιδανικό παράδειγμα για να καταλάβουμε την περιπλοκότητα των τροφών αλλά και της ίδιας της διατροφής, υπενθυμίζοντάς μας ότι δεν υπάρχουν χρυσοί γενικοί κανόνες που ταιριάζουν σε όλους μας- ναι, ακόμα και για τα (πολύ στη μόδα) superfoods.

Πιο αναλυτικά:

Λευκό ρύζι vs Κινόα

Το λευκό ρύζι τείνει να κατηγοριοποιείται ως ”κακό”, λόγω της υψηλής του περιεκτικότητας σε επεξεργασμένους υδατάνθρακες και της χαμηλής του περιεκτικότητας σε φυτικές ίνες. Αντίθετα, η κινόα, θεωρείται ένα από τα σύγχρονα superfoods, καθώς περιέχει σημαντικές ποσότητες πρωτεΐνης, φυτικών ινών και άλλων θρεπτικών στοιχείων. Πράγματι, αυτή η σύστασή της, καθιστά την κινόα ιδανική επιλογή για vegan και χορτοφάγους, αλλά και για άτομα που επιθυμούν να χάσουν ή να διατηρήσουν το βάρος τους, καθώς το ανθεκτικό άμυλο και οι φυτικές ίνες που περιέχει, δημιουργούν πολύ έντονα το αίσθημα κορεσμού. Παράλληλα, δεν περιέχει γλουτένη και είναι, έτσι, κατάλληλη για πολλές ομάδες πληθυσμού που δε μπορούν να την καταναλώσουν. Από την άλλη, βέβαια, η υψηλή της περιεκτικότητα σε φυτικές ίνες που προκαλεί έντονο κορεσμό, καθιστά την κινόα μία λιγότερο καλή επιλογή για άτομα που προσπαθούν να αυξήσουν το βάρος τους αλλά αντιμετωπίζουν προβλήματα με την όρεξή τους. Στα μείον της, ακόμα, είναι συγκεκριμένα συστατικά που περιέχει, όπως το φυτικό οξύ και το οξαλικό, τα οποία μπορούν να μειώσουν την απορρόφηση των μετάλλων και να αυξήσουν τον κίνδυνο δημιουργίας πετρών στα νεφρά, σε άτομα με ευαισθησία.

Το λευκό ρύζι, σημαντικό μέρος της διατροφής για πολλές κουλτούρες, εξαιτίας ακριβώς της χαμηλή περιεκτικότητάς του σε φυτικές ίνες, ενδείκνυται για άτομα με γαστρεντερικές διαταραχές που δε μπορούν να τις πέψουν με ευκολία, ενώ παράλληλα, αποτελεί μία πολύ καλή επιλογή για αθλητές και άτομα με υψηλές ανάγκες για υδατάνθρακες ή για άτομα που προσπαθούν να αυξήσουν το βάρος τους, καθώς δεν προκαλεί υψηλό κορεσμό. Έτσι, βέβαια, γίνεται πολύ εύκολο να φτάσουμε σε υπερκατανάλωση του τροφίμου, κάτι που σίγουρα δεν είναι επιθυμητό για όλους μας. Επιπλέον, ειδικότερα στα παραγόμενα στις ΗΠΑ ρύζια, ανησυχία μπορεί να προκαλέσει η μόλυνσή τους από αρσενικό (ασφαλέστερα, τα ρύζια τύπου μπασμάτι και jasmine που παράγονται στη Βόρεια Ινδία, το Νεπάλ και το Πακιστάν).

Τελικά, βλέπουμε ότι και οι δυο τύποι δημητριακών, μπορούν να είναι ωφέλιμοι, με διαφορετικούς τρόπους για τον καθένα μας, ανάλογα με τις ανάγκες του.

Iceberg vs Κale

Εδώ τα πράγματα είναι αρκετά απλά: το kale έχει σημαντικά περισσότερα θρεπτικά συστατικά, και αποτελεί μία ενδιαφέρουσα προσθήκη στο ρεπερτόριο των λαχανικών που καταναλώνεις, ενώ μπορεί να προσφέρει υφή και γεύση σε χυμούς και shakes λαχανικών. Όμως, η ιδιαίτερη γεύση του μπορεί να ξενίσει αρκετούς, κι έτσι αν ανήκεις στα άτομα που δε μπορούν να ανεχτούν ποσότητες από το λαχανικό ή χρειάζονται αρκετή πρόσθετη σως για να καταναλώσουν το kale, τότε ξεκάθαρα το iceberg είναι πιο κατάλληλη επιλογή για σενα. Επιπλέον, το iceberg έχει μία αρκετά ουδέτερη γεύση, αποτελώντας καλύτερη βάση για μία συνοδευτική σαλάτα, στην οποία μάλιστα προσθέτει και έντονα τραγανή υφή, ενώ είναι πλούσιο σε νερό και όγκο, που προκαλούν έντονο αίσθημα κορεσμού για μεγάλο χρονικό διάστημα. Έτσι, αν και το kale είναι πλουσιότερο σε θρεπτικά συστατικά, τελικά, η καλύτερη από τις δύο επιλογές είναι αυτή που θα καταναλώσεις ευχάριστα, σε επαρκής ποσότητες.

Ελαιόλαδο vs Λάδι καρύδας

Το ελαιόλαδο είναι πλούσιο σε καλά λιπαρά και σε ουσίες με αντιοξειδωτικές ιδιότητες, αλλά φαίνεται ότι…”πάλιωσε”, και τη θέση του ήρθε να διεκδικήσει το superfood έλαιο της καρύδας, καθότι πλούσιο σε τριγλυκερίδια μέσης αλύσου, που ενισχύουν το μεταβολισμό. Κι όμως, στο μικροσκόπιο, το ελαιόλαδο υπερισχύει σαφώς σε θρεπτικά συστατικά του ελαίου καρύδας, ενώ και τα δύο αποτελούν ιδανικές εναλλακτικές σε ζωικά λίπη και είναι κατάλληλα για χορτοφαγικές διατροφές. Το ελαιόλαδο αποτελεί την καλύτερη επιλογή εάν επιθυμείς να μειώσεις τα κορεσμένα λιπαρά στη διατροφή σου (με 1,9 γρ ανά κουταλάκι του γλυκού, έναντι των 11,7 γρ, στο λάδι καρύδας), ενώ είναι κατάλληλο για σαλάτες και μαγείρεμα στο φούρνο. Από την άλλη, εάν αγαπάς τη γεύση της καρύδας σε αλμυρά γεύματα ή χρησιμοποιείς πολλά βούτυρα και λίπη σε παρασκευές φούρνου, το λάδι καρύδας σε αυτές τις χρήσεις, είναι μία καλή επιλογή για εσένα.

Αυγά vs Aσπράδια αυγών

Ποιος από εμάς δεν έχει ακούσει τουλάχιστον μία φορά στη ζωή του κάποιον πολύ συγκεκριμένο ισχυρισμό για τα αυγά; Στους δημοφιλέστερους, ότι τα ολόκληρα αυγά ανεβάζουν τη χοληστερίνη και βλάπτουν την καρδιά, και ο ακριβώς αντίθετος, ότι τα ολόκληρα αυγά αποτελούν ένα από τα πιο θρεπτικά τρόφιμα στη γη. Αντίστοιχα, για τα ασπράδια των αυγών: είτε το ότι είναι καλύτερα να τα επιλέγεις γιατί είναι καθαρή πρωτεΐνη, είτε ότι είναι μία λάθος επιλογή, καθώς αποκλείεις από τη διατροφή σου το”’υγιέστερο” μέρος του αυγού. Στην πραγματικότητα, τα ασπράδια των αυγών έχουν, φυσικά, μικρότερη θρεπτική αξία και λιγότερα θρεπτικά συστατικά, αλλά αποτελούν όντως μία εξαιρετική λύση για όσους θέλουν να αυξήσουν την πρόσληψη πρωτεϊνών στη διατροφή τους, ενώ χάρη στην ουδέτερη γεύση τους, προστίθενται πολύ εύκολα σε πολλές παρασκευές, είτε αλμυρές είτε γλυκές, αυξάνοντας τη θρεπτική τους αξία. Πολύ σημαντικό, φυσικά, ότι τα ασπράδια των αυγών πρέπει πάντα να μαγειρεύονται, καθώς ωμά περιέχουν την ουσία αβιδίνη, συστατικό που εμποδίζει την απορρόφηση της βιοτίνης από το σώμα.

Τα αυγά ολόκληρα, από την άλλη, έχουν πιο ”γεμάτη” γεύση και μπορούν να καταναλωθούν από μόνα τους, είτε σε διάφορες παραλλαγές ως κυρίως γεύμα, είτε βραστά ως ένα από τα πληρέστερα και πιο βολικά σνακ (καθώς μεταφέρονται και αποθηκεύονται εύκολα). Ο κρόκος του αυγού, επίσης, περιέχει τις περισσότερες από τις θρεπτικές ουσίες του αυγού, που χάνονται εάν καταναλώνουμε μόνο ασπράδια αυγών. Για τον περισσότερο κόσμο, τα ολόκληρα αυγά δεν θα προκαλέσουν αύξηση της χοληστερίνης του αίματος, τον κίνδυνο για καρδιαγγειακά, όμως, άτομα που πάσχουν από διαβήτη, υπερχοληστεραιμία ή καρδιαγγειακά, καλό είναι να περιορίζουν την κατανάλωση ολόκληρων αυγών.

Τελικά, αν και τα ολόκληρα αυγά έχουν περισσότερα θρεπτικά συστατικά, εάν δεν πάσχουμε από κάποια πάθηση, η τελική επιλογή είναι ζήτημα γεύσης, τρόπου ζωής και τρόπου μαγειρέματος των γευμάτων μας.

Μπανάνα vs Μύρτιλα

Ακόμα και αν οι μπανάνες συχνά θεωρούνται ”παχυντικές” εξαιτίας των υψηλών επιπέδων υδατάνθρακα και θερμίδων που περιέχουν, μπορούν να αποτελέσουν μία εξίσου καλή επιλογή με τα μύρτιλα, που θεωρούνται superfoods χάρη στα σημαντικά ποσοστά αντιοξειδωτικών που περιέχουν.

Οι μπανάνες αποτελούν μία πολύ καλή επιλογή για άτομα που ασκούνται και χρειάζονται ένα σνακ που περιέχει εύπεπτους υδατάνθρακες, πριν, κατά τη διάρκεια ή αμέσως μετά την άσκηση. Ακόμα, μεταφέρονται εύκολα και μπορούν να καταναλωθούν οποιαδήποτε στιγμή μέσα στην ημέρα, ενώ αποτελούν εξαιρετική πηγή καλίου και βιταμινών Β6 και C.

Εξίσου καλή πηγή βιταμίνης C (αλλά και Κ) αποτελούν τα μύρτιλλα, αρκεί φυσικά να έχεις την όρεξη και το χρόνο να πλύνεις και να στεγνώσεις το φρούτο σου πριν το καταναλώσεις. Επιπλέον, αντίθετα με τις μπανάνες, τα μύρτιλλα είναι ένα από τα φρούτα που μπορείς να εντάξεις στην καθημερινότητά σου, εάν ακολουθείς μία διατροφή χαμηλών υδατανθράκων.

Τελικά, είναι εμφανές ότι η διαμόρωση της προσωπικής μας διατροφής, δεν έγκειται σε μαθηματικά και γενικούς ”χρυσούς κανόνες”, αλλά στους στόχους μας, τις προτεραιότητες που θέτουμε (χρήματα, χρόνος κλπ), τις προτιμήσεις μας, και, φυσικά, τις ανάγκες του σώματός μας.

Δεν υπάρχει μία τροφή που από μόνη της και ως δια μαγείας θα θρέψει το σώμα σου ή θα μεταμορφώσει τον τρόπο που τρέφεσαι,. Τελικά, όπως πολύ σωστά καταλήγει και το ingofraphic του precision nutrition, το ‘τρικ’ για την επιλογή των τροφών που θα εντάξεις στη διατροφή σου είναι ένα: άρχισε να παρατηρείς. Ποιες τροφές σε κάνουν να αισθάνεσαι καλά, τόσο σωματικά όσο και ψυχολογικά, και ποιες δε λειτουργούν τόσο καλά για το σώμα σου ή τον τρόπο ζωή σου; Έτσι, θα μπορείς να φτιάξεις την προσωπική σου διατροφή, με βάση τις τροφές που ταιριάζουν καλύτερα σ’εσένα, το σώμα σου και τον τρόπο ζωής σου- και όχι με βάση το οτιδήποτε έχει ανακηρυχτεί superfood του μήνα.

Για να δεις το infographic σε μεγάλη ανάλυση πάτησε εδώ, και μετά πάνω στην εικόνα.

Ο εγκέφαλός, ως κέντρο ελέγχου του σώματός, είναι υπεύθυνος για όλες τις λειτουργίες του σώματος, τόσο τις εκούσιες όσο και τις ακούσιες. Σας επιτρέπει να κινηθείτε, να αισθανθείτε, να σκεφτείτε. Αν και ζυγίζει μόνο 1,5 κιλό, χρησιμοποιεί περίπου το 20% των θερμίδων του σώματος.

Η ανθρώπινη διανοητική εργασία και η ικανότητα να παίρνουμε αποφάσεις, βασίζεται όχι μόνο στην ευφυία, αλλά και στην καθαρότητα του μυαλού, τη μνήμη, τη προσοχή, πόσο γρήγορα μπορούμε να σκεφτόμαστε, για πόση ώρα μπορούμε να μένουμε συγκεντρωμένοι, την ικανότητα επίλυσης σύνθετων προβλημάτων και άλλα.

Μια ποιοτική διατροφή, σας βοηθά να διατηρήσετε τον εγκέφαλό σας σε κορυφαία κατάσταση λειτουργίας. Τα τρόφιμα που καταναλώνετε παίζουν ρόλο στην διατήρηση του εγκεφάλους σας υγιή και μπορούν να βελτιώσουν συγκεκριμένα ψυχικά καθήκοντα, όπως είναι η μνήμη και η συγκέντρωση. Είναι λογικό αν σκεφτούμε ότι μέσω της διατροφής παίρνουμε τα στοιχεία που αποτελούν δομικά υλικά του εγκεφάλου και των νευροδιαβιβαστών και των ορμονών του εγκεφάλου, τη σύνθεση του DNA και πλήθος άλλων διαδικασιών.

Ποια είναι τα απαραίτητα αυτά διατροφικά στοιχεία για την υγιή λειτουργία του εγκεφάλου:

• Κατ’ αρχήν το λίπος, ως δομικό υλικό του εγκεφάλου μιας και το στερεό υπόλειμμα το εγκεφάλου είναι 60 % λίπος.

• Τα φωσφολιπίδια. Τα σημεία όπου παράγονται και λαμβάνονται οι νευροδιαβιβαστές αποτελούνται από φωσφολιπίδια
• Αμινοξέα, τα οποία είναι απαραίτητα για την παραγωγή των νευροδιαβιβαστών. Κάθε νευροδιαβιβαστής παράγεται από διαφορετικό αμινοξύ. Για παράδειγμα η σεροτονίνη παράγεται από την τρυπτοφάνη, ενώ η ντοπαμίνη και η αδρεναλίνη από την τυροσίνη.
• Η γλυκόζη, ως καύσιμο του εγκεφάλου. Η απόδοση του εγκεφάλου όμως εξαρτάται από το αν είναι ρυθμισμένα τα επίπεδα γλυκόζης στο αίμα.
• Οι βιταμίνες και τα μέταλλα, μιας και είναι απαραίτητα για την μεταβολισμό όλων των παραπάνω ουσιών.

Έτσι, τροφές που τονώνουν την σκέψη και την συγκέντρωση είναι:

Λιπαρά ψάρια

Λιπαρά ψάρια είναι ο σολομός, το σκουμπρί, ο τόνος, η ρέγκα και οι σαρδέλες, και είναι πλούσιες πηγές ω-3 λιπαρών οξέων. Περίπου το 60% του εγκεφάλου είναι φτιαγμένο από λίπος και το μισό από αυτό είναι ω-3 λιπαρά. Ο εγκέφαλος τα χρησιμοποιεί για την κατασκευή των εγκεφαλικών και νευρικών κυττάρων, και αυτά τα λιπαρά είναι απαραίτητα για τη μάθηση και τη μνήμη και βελτιώνει την διάθεση.

Σκούρα σοκολάτα και κακάο

Η σκούρα σοκολάτα και το κακάο είναι πλούσια σε ενώσεις που ενισχύουν τον εγκέφαλο, συμπεριλαμβανομένων της καφεΐνης και των φλαβονειδών, ουσίες με αντιοξειδωτικές ιδιότητες. Τα φλαβονοειδή συγκεντρώνονται στις περιοχές του εγκεφάλου που ασχολούνται με τη μάθηση και τη μνήμη. Ακόμη, τα αντιοξειδωτικά είναι σημαντικά για την υγεία του εγκεφάλου, καθώς ο εγκέφαλος είναι ευαίσθητος στο οξειδωτικό στρες, το οποίο μειώνει τις διανοητικές ικανότητες. Το κακάο ακόμα, είναι πλούσιο σε σίδηρο, μαγνήσιο, μαγγάνιο, χαλκό, κάλιο, ψευδάργυρο, σελήνιο, ενώ τα διεγερτικά που περιέχει (όπως η καφεΐνη και η θεοβρωμίνη) βρίσκονται σε μικρή ποσότητα, κι έτσι σπάνια διαταράσσουν τον ύπνο.

Βατόμουρα

Τα βατόμουρα, καθώς και άλλα σκουρόχρωμα μούρα, περιέχουν ανθοκυάνες, μια ομάδα φυτικών ενώσεων με αντιφλεγμονώδη και αντιοξειδωτικά αποτελέσματα. Όπως και στην σκούρα σοκολάτα, τα αντιοξειδωτικά δρουν εναντίον του οξειδωτικού στρες και της φλεγμονής και βελτιώνουν τη μνήμη.

Ξηροί καρποί

Οι ξηροί καρποί περιέχουν ω-3 λιπαρά οξέα και αντιοξειδωτικά, όπως η βιταμίνη Ε, τα οποία προστατεύουν από το οξειδωτικό στρες και βοηθούν στην καλύτερη και εντονότερη μνήμη. Ιδιαίτερα οι ηλιόσποροι και οι κολοκυθόσποροι περιέχουν ένα πλούσιο μίγμα πρωτεϊνών, λιπαρών οξέων, καθώς και βιταμινών του συμπλέγματος Β. Αυτοί οι σπόροι περιέχουν επίσης τρυπτοφάνη, η οποία μετατρέπει τον εγκέφαλο σε σεροτονίνη για την ενίσχυση της διάθεσης και την καταπολέμηση της κατάθλιψης. Οι δε κολοκυθόσποροι, είναι πλουσιότεροι σε ψευδάργυρο από πολλούς άλλους σπόρους, συμβάλουν στην ενίσχυση της μνήμης και των δεξιοτήτων σκέψης.

Αυγά

Τα αυγά αποτελούν καλή πηγή αρκετών θρεπτικών ουσιών που συνδέονται με την υγεία του εγκεφάλου, όπως είναι η βιταμίνη Β6 και Β12, το φυλλικό οξύ και η χολίνη, τα οποία είναι σημαντικά για τη σωστή λειτουργία και ανάπτυξη του εγκεφάλου. Η χολίνη χρησιμοποιείται από το σώμα σας για να δημιουργήσει την ακετυλοχολίνη, έναν νευροδιαβιβαστή που βοηθά στη ρύθμιση της διάθεσης και της μνήμης.

Μπρόκολο

Το μπρόκολο είναι πλούσιο σε ισχυρές φυτικές ενώσεις, συμπεριλαμβανομένων των αντιοξειδωτικών. Γνωρίζουμε ότι τα αντιοξειδωτικά συμβάλλουν στη μείωση του οξειδωτικού στρες και στην ισχυρότερη μνήμη. Επίσης, περιέχουν βιταμίνη Κ, μια λιποδιαλυτή βιταμίνη που είναι απαραίτητη για τον σχηματισμό σφιγγολιπιδίων, ενός είδους λιπιδίων που υπάρχουν στα κύτταρα του εγκεφάλου. Ακόμη, βοηθά στην ενίσχυση της μνήμης. Άλλα πράσινα φυλλώδη λαχανικά που επίσης βοηθούν στην ενίσχυση της μνήμης είναι τα λαχανάκια Βρυξελλών, το λάχανο, το κουνουπίδι, τα γογγύλια και η λαχανίδα.

Καφές

Η καφεΐνη έχει πολλές θετικές επιδράσεις:

1. Αυξημένη εγρήγορση: Η καφεΐνη κρατάει την προσοχή του εγκεφάλου εμποδίζοντας την αδενοσίνη, έναν αγγελιοφόρο που σας κάνει να αισθάνεστε νυσταγμένοι.
2. Βελτιωμένη διάθεση: Η καφεΐνη μπορεί να ενισχύσει μερικούς από τους νευροδιαβιβαστές που βελτιώνουν την διάθεση, όπως η σεροτονίνη.
3. Αυξημένη συγκέντρωση: Η καφεΐνη σας βοηθάει να είστε περισσότερο αποτελεσματικοί σε καθήκοντα που απαιτούν συγκέντρωση.

Όμως, το σημαντικό είναι να μην καταναλώνετε μεγάλη ποσότητα καφέ και να παραμείνετε στις μικρές δόσεις, για να αποφευχθεί η υπερδιέγερση και τελικά, η διαταραχή του ύπνου σας.

Ντομάτα

Το λυκοπένιο, ένα ισχυρό αντιοξειδωτικό που απαντάται στις ντομάτες, μπορεί να βοηθήσει στην προστασία της κυτταρικής βλάβης από τις ελεύθερες ρίζες, που συμβαίνει στην ανάπτυξη της άνοιας.

Τσάι

Το τσάι περιέχει και αυτό καφεΐνη και ενισχύει τη λειτουργία του εγκεφάλου. Βελτιώνει την εγρήγορση, την απόδοση στη μνήμη, την πνευματική διαύγεια και την εστίαση.

Αβοκάντο

Το αβοκάντο είναι μια πηγή μονοακόρεστων λιπών, ω-3 και ω-6 λιπαρών οξέων. Αυξάνουν τη ροή του αίματος προς τον εγκέφαλο και ενισχύουν την απορρόφηση των αντιοξειδωτικών. Το αβοκάντο έχει επίσης πολλά αντιοξειδωτικά συμπεριλαμβανομένης της βιταμίνης Ε, η οποία προστατεύει το σώμα και τον εγκέφαλο από τις ελεύθερες ρίζες. Είναι επίσης μια καλή πηγή καλίου και βιταμίνης Κ και προστατεύει τον εγκέφαλο από τον κίνδυνο εγκεφαλικού επεισοδίου.

Λάδι καρύδας

Περιέχει μέσης αλύσου τριγλυκερίδια τα οποία το σώμα χρησιμοποιεί για ενέργεια, αφήνοντας τη γλυκόζη για τον εγκέφαλο. Φαίνεται επίσης να έχει ευεργετική επίδραση στο σάκχαρο του αίματος, της αρτηριακής πίεσης και της χοληστερόλης, κάτι που ωφελεί την καρδιά, την κυκλοφορία και τον εγκέφαλο. Το λάδι καρύδας δρα ως αντι-φλεγμονώδες, καθώς έχει βρεθεί ότι βοηθάει την πρόληψη της νόσου του Alzheimer και την άνοια.

Φασκόμηλο

Βελτιώνει τη λειτουργία του εγκεφάλου, καθώς αυξάνει την ικανότητα ανάκλησης και τη διατήρηση της μνήμης, αυξημένη συγκέντρωση και επικέντρωση σε ένα συγκεκριμένο θέμα.

Πέρα από την ένταξη συγκεκριμένων τροφίμων, άλλοι τρόποι για να μπορέσει κάποιος να βελτιστοποιήσει τη λειτουργία του εγκεφάλου του είναι:

Ισορροπία στα γεύματα

Συχνά γεύματα, όχι πολύ μεγάλα ή πολύ μικρά, με την απαραίτητη πρόληψη πρωτεϊνών, υδατανθράκων και λιπών. Για να κατανοήσουμε καλύτερα τη σημασία αυτής της ισορροπίας, πρέπει να κατανοήσουμε τη λειτουργία της ινσουλίνης στο σώμα μας. H ινσουλίνη είναι περισσότερο γνωστή ως η ορμόνη υπεύθυνη για την αποθήκευση των υδατανθράκων. Παράγεται από το σώμα μας με την κατανάλωση υδατανθράκων και βοηθά στη ρύθμιση της γλυκόζης του αίματος και την παραγωγή ενέργειας. Δε θα έπρεπε να μας κάνει εντύπωση η σχέση αυτή ινσουλίνης και εγκεφάλου, καθώς ο εγκέφαλος καταναλώνει τις μεγαλύτερες ποσότητες γλυκόζης σε όλο μας το σώμα.

Ακόμα, είναι σημαντικό να γνωρίζουμε ότι όσο απότομα ανεβαίνει η ινσουλίνη στο αίμα μας (από πχ ένα γεύμα πλούσιο σε σάκχαρα και φτωχό σε λίπος), τόσο απότομα κατεβαίνει- με αποτέλεσμα την απότομη πτώση της διάθεσης, την πείνα και την διανοητική κατάπτωση. Τα συχνά, λοιπόν, και ισορροπημένα σε θρεπτικά συστατικά γεύματα, συμβάλλουν στην ισορροπία της παραγωγής ινσουλίνης στο σώμα μας, και, τελικά, στην υγιή εγκεφαλική λειτουργία.

Επαρκής ύπνος

Κατά τη διάρκεια του ύπνου, στο σώμα μας ενεργοποιούνται οι περιοχές του εγκεφάλου που ελέγχουν τη διαδικασία της μάθησης. Έτσι, εδραιώνονται και αποθηκεύονται οι αναμνήσεις μας και αναπληρώνεται η χαμένη ενέργεια. Όλοι μας ξέρουμε, άλλωστε – ή καλύτερα, το έχουμε παρατηρήσει να συμβαίνει σε εμάς – ότι εάν δεν έχουμε δεν έχει κοιμηθεί αρκετά, δυσκολευόμαστε να συγκεντρωθούμε, να συγκρατήσουμε πληροφορίες αλλά και να αποδώσουμε επαρκώς στις διανοητικές απαιτήσεις της ημέρας.

Επαρκής ενυδάτωση

Το νερό βοηθάει στην πνευματική διαύγεια. Ο εγκέφαλος αποτελείται κατά 75% από νερό, οπότε η παραμικρή αφυδάτωση προκαλεί επιβράδυνση στην λειτουργικότητα του.

Τακτική άσκηση

Η άσκηση βοηθά στη μνήμη και τη σκέψη, λόγω της ικανότητάς της να μειώνει την αντίσταση στην ινσουλίνη και τις φλεγμονές και να διεγείρει την απελευθέρωση αυξητικών παραγόντων που επηρεάζουν την υγεία των εγκεφαλικών κυττάρων και την ανάπτυξη νέων αιμοφόρων αγγείων στον εγκέφαλο. Μάλιστα πολλές μελέτες έχουν δείξει ότι τα μέρη του εγκεφάλου που ελέγχουν τη σκέψη και τη μνήμη (ο προμετωπιαίος φλοιός και ο μεσοειδής χρονικός φλοιός) έχουν μεγαλύτερο όγκο σε ανθρώπους που ασκούνται έναντι ατόμων που δεν το κάνουν. Επίσης με την άσκηση εκκρίνονται ενδορφίνες, οι οποίες βελτιώνουν τη διάθεση και τον ύπνο και μειώνουν το άγχος.

Μείωση του στρες μέσω τακτικών όπως η γιόγκα ο διαλογισμός

Όταν για μεγάλα χρονικά διαστήματα, αντιμετωπίζουμε έντονο στρες, τα επίπεδα της ”ορμόνης του στρες” (κορτιζόλη) αυξάνονται υπερβολικά. Την αύξηση αυτή, συχνά δε μπορεί να την διαχειριστεί ο οργανισμός μας, με σημαντικές, για τη λειτουργία του, συνέπειες- ανάμεσα σε αυτές, και η κατάπτωση της εγκεφαλικής μας λειτουργίας.

Μείωση της κατανάλωσης αλκοόλ

Καθώς το 75% του εγκεφάλου μας αποτελείται από νερό, η επαρκής ενυδάτωση είναι απαραίτητη για να λειτουργήσει σωστά. Το αλκοόλ προκαλεί έντονη αφυδάτωση, παρεμποδίζοντας έτσι τη σωστή εγκεφαλική λειτουργία.

Διατροφικά συμπληρώματα

Μια πολυβιταμίνη που περιέχει τουλάχιστον 25 mg συνολικά από όλες τις βιταμίνες του συμπλέγματος Β, 10 μικρογραμμάρια Β12, 100 μικρογραμμάρια φολικό οξύ, 200 mg μαγνήσιο, 3mg μαγγάνο και 10 mg Zinc ή κάποιο συμπλήρωμα ω-3 από ψάρια με περιεκτικότητα 200 mg EPA και 200mg DHA. Άλλα συμπληρώματα που μπορεί να βοηθήσουν είναι για παράδειγμα συμπλήρωμα φωσφατιδυλοχολίνης , λεκιθίνης, ακόμα και ελεύθερων αμινοξέων.

Μείωση των επεξεργασμένων τροφών

Τρώγοντας φυσικές τροφές, πλούσια σε φυτικές ίνες, αποφεύγοντας τα επεξεργασμένα τρόφιμα και τα απλά ζάχαρα, κρατάμε τα επίπεδα της γλυκόζης σταθερά- άρα και την παροχή γλυκόζης στον εγκέφαλο συνεχή. Σε αυτό, συμβάλλει και η υιοθέτηση του καθημερινού πρωινού γεύματος, μετά την πολύωρη βραδινή νηστεία. Ισχυρό παράδειγμα είναι οι μαθητές: όσοι λαμβάνουν πρωινό έχουν καλύτερη απόδοση στα τεστ, καλύτερη προσοχή και απομνημόνευση.

Τέλος, η επεξεργασία των τροφών, αφαιρεί τις βιταμίνες από αυτά με αποτέλεσμα και να μην λαμβάνουμε όσες χρειαζόμαστε αλλά να καταναλώνει το σώμα τις υπάρχουσες για να μεταβολίσει την επεξεργασμένη τροφή. Παράδειγμα, όλες οι βιταμίνες του συμπλέγματος Β που είναι απαραίτητες για την πνευματική υγεία. Η έλλειψη τους έχει άμεση επίδραση στο πως νιώθουμε και πως σκεφτόμαστε, και ακόμα και μια μικρή έλλειψή τους μπορεί να επηρεάσει τις νοητικές ικανότητες.

Το παρόν άρθρο πρωτοδημοσιεύτηκε στο site diatrofi.gr