Πως διαμορφώνονται οι διατροφικές μας επιλογές;

No Comments

Πως διαμορφώνονται οι διατροφικές μας επιλογές;

Αναρωτήθηκες ποτέ πως φτάνεις να επιλέγεις τις τροφές που καταναλώνεις; Γιατί άλλες σε ελκύουν, ενώ άλλες δεν θέλεις ούτε να τις μυρίσεις; Πόσο αλάτι βάζεις στο φαγητό σου, πόσο ”αντέχεις” τα πικάντικα, αν προτιμάς γλυκό ή αλμυρό το πρωί- και γιατί; Τι μας κάνει, τελικά, να επιλέγουμε τις τροφές που επιλέγουμε;

Το φαγητό δεν είναι απλώς μια ανάγκη του οργανισμού μας για επιβίωση. Οι επιλογές μας και οι προτιμήσεις μας στη διατροφή είναι ένα συνονθύλευμα παραγόντων, όπως το πως βλέπουμε ένα φαγητό, του πως αντιλαμβανόμαστε τη μυρωδιά του, του πως, εν τέλει, επεξεργάζεται ο εγκέφαλος μας το συγκεκριμένο φαγητό αλλά και διάφορων παιδικών αναμνήσεων, του τρόπου που μεγαλώσαμε, ακόμα και του τι έτρωγαν οι γονείς μας.

Οι διατροφικές μας επιλογές αντικατοπτρίζουν, τελικά, ένα μέρος του χαρακτήρα μας και των βιωμάτων μας. Ποια είναι, όμως, τα στοιχεία αυτά που επιδρούν και διαμορφώνουν τη σχέση αυτή προσωπικότητας, βιωμάτων και της διατροφής μας;

Η σύνδεση με συναισθήματα

Φυσικά, το πως νιώθουμε για συγκεκριμένες τροφές, τόσο πριν όσο και μετά την κατανάλωσή τους, παίζει καίριο λόγο στη διαμόρφωση των διατροφικών μας επιλογών.

Πόσο μεγάλο ρόλο παίζει η ψυχολογία στο τι επιλέγουμε να φάμε, μπορούμε να το αντιληφθούμε αν σκεφτούμε το εξής: έχει διαπιστωθεί είναι ότι τα φαγητά που είναι οικεία σε εμάς, που μας φέρνουν μια ανάμνηση στο μυαλό μας, τείνουν να μας κάνουν να νιώθουμε περισσότερο χορτάτοι έπειτα από την κατανάλωση τους. Το γεγονός αυτό δεν είναι καθόλου τυχαίο, μιας και η κατανάλωση φαγητού δεν είναι απλώς μια λειτουργική μας ανάγκη, αλλά κάτι πολύ παραπάνω από αυτό. Το συνδέουμε με τις περισσότερες στιγμές χαράς μας, με οικογενειακά τραπέζια, με μια ευχάριστη έξοδο, με στιγμές χαλάρωσης και ξεκούρασης.

Αξιοσημείωτα, η σχέση συναισθημάτων και διατροφής είναι τόσο ισχυρή ώστε μέσα από σχετικές παρατηρήσεις φάνηκε ότι ένα φαγητό που θεωρούμε ότι έχει πολλές θερμίδες, μας κάνει να νιώθουμε και περισσότερο χορτάτους, ανεξάρτητα από το πόσες έχει πραγματικά.

Η παιδική μας ηλικία

Η αλήθεια είναι ότι πολλές από τις διατροφικές μας προτιμήσεις, διαμορφώνονται από το οικογενειακό περιβάλλον στο οποίο μεγαλώνουμε. Είναι αυτονόητο ότι τα παιδιά, από τη στιγμή που γεννιούνται, είναι εξαρτημένα από τους γονείς τους ως προς το φαγητό. Επίσης, τα παιδιά λειτουργούν μιμητικά και υιοθετούν τις συμπεριφορές που λαμβάνουν από το κοντινό τους περιβάλλον. Τρώνε οι γονείς με το κινητό στο χέρι; Τρώνε στο αμάξι; Τρώνε στο τραπέζι κάνοντας οικογενειακές συζητήσεις; Ανάλογα, λοιπόν, είναι πολύ πιθανό και εκείνα να μιμηθούν αυτή τη συμπεριφορά στο μέλλον.

Παράλληλα, όταν οι γονείς δείχνουν ανυπομονησία και επιθυμία να μαγειρέψουν και να καταναλώσουν συγκεκριμένα φαγητά, ενδεχομένως τα παιδιά τους μεγαλώνοντας έχουν, αντίστοιχα, θετικά συναισθήματα για το συγκεκριμένο φαγητό. Καταλαβαίνουμε, λοιπόν, τη σημασία του ”πρώτου δασκάλου” μας όσο ήμασταν παιδιά, την οικογένεια, σε ότι αφορά στη διαμόρφωση των διατροφικών μας επιλογών και ως ενήλικες.

Η βιομηχανία τροφίμων

Λίγο- πολύ, δυστυχώς, γνωρίζουμε ότι η βιομηχανία τροφίμων, τα ΜΜΕ και το μάρκετινγκ, είναι έτσι δομημένα ώστε πολλές φορές οι επιθυμίες μας να διαμορφώνονται σε τεράστιο βαθμό, χωρίς καν να το καταλαβαίνουμε.

Το πώς μας παρουσιάζουν ένα προϊόν, σε τι χρώμα συσκευασίας περιέχεται, πόσο τραγανό είναι – όλα είναι σκόπιμα.

Αρκεί να σκεφτούμε, για παράδειγμα, ένα τέχνασμα που συμβαίνει σε ορισμένα καταστήματα, όπου όταν περνάμε από διαδρόμους αρτοποιίας, χρησιμοποιούνται τεχνητά αρώματα ψωμιού, έτσι ώστε να μεγαλώνουν την επιθυμία μας να καταναλώσουμε το συγκεκριμένο σκεύασμα-δηλαδή, να το αγοράσουμε.

Έρευνες που έχουν γίνει, έχουν δείξει ότι ακόμη και η μουσική που παίζει στους διαδρόμους supermarket πολλές φορές, είναι επίτηδες αργή και ενορχηστρωμένη, ώστε να μας παρασύρει να περπατάμε πιο αργά και να αυξάνονται οι πιθανότητες να αγοράσουμε περισσότερα προϊόντα.

Φυσικά, καίριο ρόλο παίζουν και οι διαφημίσεις. Έχει αποδειχθεί ότι όταν μιλάμε για ένα προϊόν και το παινεύουμε, όπως για παράδειγμα για το πόσο τραγανό είναι, για το πόσο γευστικό είναι , για το πόσο όμορφο άρωμα έχει, είναι πιο πιθανό να προσελκύσει το ενδιαφέρον του καταναλωτή από το να διαφημιστεί μόνο η γευστικότητα του.

Όλα αυτά, σε συνδυασμό με τα τέλεια απεικονισμένα συναισθήματα που έχουν οι πρωταγωνιστές όταν καταναλώνουν το διαφημιζόμενο προϊόν. Μπορούμε, έτσι, να αντιληφθούμε ότι οι διαφημιστικές εταιρείες έχουν πολλά όπλα στη φαρέτρα τους, τα οποία χρησιμοποιούν για να χειραγωγούν τους καταναλωτές και να συμβάλλουν στη διαμόρφωση των επιλογών και προτιμήσεων μας.

Τι γίνεται όσο αφορά τα παιδιά;

Εκεί τα πράγματα σίγουρα γίνονται πολύ πιο εύκολα για τις εταιρείες και πολύ πιο δύσκολα για τους γονείς.

Τα παιδιά, φυσικά, ενθουσιάζονται πολύ πιο εύκολα και μαγνητίζονται από τις ”τέλειες” εικόνες, που προβάλλονται από τις διαφημίσεις.

Ακόμη και στα supermarket, πολλές φορές, τα πολύ επεξεργασμένα προϊόντα τοποθετούνται επίτηδες σε δυο επίπεδα στα ράφια. Το πρώτο αντιστοιχεί στο ύψος ενός τρίχρονου παιδιού, και το άλλο στο ύψος ενός μωρού που βρίσκεται στο καροτσάκι. Αυτό γίνεται φυσικά για είναι στο οπτικό πεδίο των παιδιών ώστε να μπορούν να τα δουν και να τα ζητήσουν.

Οι γονείς λοιπόν καλούνται να αντιμετωπίσουν πάρα πολλά διαφημιστικά τεχνάσματα, αλλά χρειάζεται να θυμούνται ότι οι καλύτεροι  ”διαφημιστές” προϊόντων στα παιδιά τους είναι, στην πραγματικότητα, οι ίδιοι.

Καταλαβαίνουμε, τελικά, ότι το τι μας αρέσει και τι όχι, το τι επιλέγουμε να καταναλώνουμε και τι απορρίπτουμε, το τι βρίσκουμε γευστικό- καθετί σχετικά με τις διατροφικές μας προτιμήσεις- μπορεί να διαμορφώνεται και να επηρεάζεται συνεχώς από πολλούς διαφορετικούς παράγοντες της ζωής μας. Υπάρχουν, λοιπόν, ”σωστές” και ”λάθος” επιλογές; Και αν ναι, υπάρχει τρόπος να κάνουμε τις ”σωστές” διατροφικές επιλογές;

Η πραγματικότητα, είναι ότι δεν υπάρχει κάτι απόλυτο το οποίο πρέπει να διαλέγουμε ή να απαγορεύουμε από τον εαυτό μας να καταναλώνει. Σίγουρα ως καταναλωτές, θέλουμε να γνωρίζουμε πληροφορίες για τα τρόφιμα που καταναλώνουμε, να ενημερωνόμαστε για το τι είναι θρεπτικό και πως μας ωφελεί, και να διαβάζουμε τις ετικέτες των προϊόντων που πρόκειται να αγοράσουμε. Ακόμα, είναι σημαντικό να γνωρίζουμε ότι όσο περισσότερα άγνωστα σε εμάς συστατικά αναγράφονται στις ετικέτες αυτών, τόσο περισσότερο επεξεργασμένα θα είναι- άρα, και λιγότερο θρεπτικά για τον οργανισμό μας.

Όμως στο αν υπάρχουν απολύτως και αμιγώς σωστές και λάθος επιλογές στην καθημερινή μας διατροφή, δυστυχώς, η απάντηση είναι όχι.

Είναι σημαντικό να παραμένουμε ανοιχτοί σε νέες γεύσεις, αλλά και να προσπαθήσουμε να αναγνωρίζουμε τα συναισθήματά μας γύρω από τις διάφορες τροφές και το πώς καταλήγουμε να τις επιλέγουμε. Και να θυμόμαστε ότι αν εντάξουμε το ”’μέτρον άριστον” στη διατροφή μας, κανένα τρόφιμο τότε δεν είναι απαγορευμένο.

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.