Υλικά
(για 16 μπάλες ενέργειας)

10 βασιλικοί χουρμάδες
70 γρ καρύδια
¼ κουταλάκι γαρύφαλλο
¼ κουταλάκι κανέλλα
1 κουταλάκι μέλι
Ξύσμα από μισό πορτοκάλι
1 κουταλιά σούπας χυμός πορτοκάλι
50 γρ φιστίκια Αιγίνης καθαρισμένα και τριμμένα

Παρασκευή

Μουλιάζετε τους χουρμάδες σε χλιαρό νερό για 1 ώρα.
Τρίβουμε τα φυστίκια Αιγίνης σε έναν πολυκόφτη και τα απλώνουμε σε ένα ρηχό πιάτο. Στη συνέχεια τρίβουμε τα καρύδια πάλι στον πολυκόφτη, και μετά προσθέτουμε την σάρκα από τους χουρμάδες σε κομμάτια, το μέλι, το πορτοκάλι και τα μπαχαρικά. Ανακατώνουμε καλά μέχρι να αναμιχθούν τα υλικά.

Για να κάνουμε μπαλίτσες, παίρνουμε ένα κουταλάκι του γλυκού από το μίγμα και τα πλάθουμε με βρεγμένα χέρια, για να μην κολλάνε. Μετά, κυλάμε την μπάλα στα τριμμένα φυστίκια Αιγίνης μέχρι να καλυφθεί παντού.

Βάζουμε τις μπάλες ενέργειας για μισή ώρα στο ψυγείο πριν σερβίρουμε.

Καλή απόλαυση!

Η αίσθηση της όσφρησης είναι μία από τις ισχυρότερες αισθήσεις όταν χτίζουμε ή αναζωπυρώνουμε αναμνήσεις. Τα Χριστούγεννα έχουν τις δικές τους ιδιαίτερες μυρωδιές: τα μελομακάρονα στο φούρνο, οι φρέσκοι κουραμπιέδες από το φούρνο της γειτονιάς, η βασιλόπιτα, οι πατάτες φούρνου στο πρωτοχρονιάτικο τραπέζι, ή, ακόμα, η μυρωδιά γαρίφαλου σε ένα καυτό ρακόμελο μετά το χριστουγεννιάτικο γεύμα… αρώματα συστατικών, μπαχαρικών και μυρωδικών που πρωταγωνιστούν στην χριστουγεννιάτικη ατμόσφαιρα και που, και μόνο μυρίζοντάς τα, αρκεί για να μεταφερθούμε στη χειμερινή εορταστική περίοδο.

Είναι αλήθεια πως τα μπαχαρικά και τα μυρωδικά παίζουν πολύ μεγάλο ρόλο στη διατροφή και τις αισθήσεις μας. Προσθέτουν διαστάσεις, χρώματα, φυσικά γεύση και αρώματα στις διάφορες παρασκευές μας. Παράλληλα, όμως, είναι και από τους σημαντικούς συμμάχους στην ενίσχυση της ευζωίας και καλής λειτουργίας του οργανισμού μας, καθώς περιέχουν σημαντικά ιχνοστοιχεία και βιταμίνες.

Ας γνωρίσουμε λίγο καλύτερα τα κυρίαρχα μυρωδικά και μπαχαρικά των εορταστικών αυτών ημερών:

Δεντρολίβανο

Το δεντρολίβανο- ή αλλιώς, αρισμαρί- είναι ένα δημοφιλές αρωματικό, που χρησιμοποιείται τόσο στη μαγειρική όσο και στις διακοσμήσεις των εορταστικών παρασκευών. Είναι ένα βασικό μυρωδικό της μεσογειακής κουζίνας, με πολλές ευεργετικές ιδιότητες για τον ανθρώπινο οργανισμό: έχει αντιμικροβιακή και αντικαρκινική δράση, χάρη στα αντιοξειδωτικά που περιέχει, ενώ, σύμφωνα με σχετικές έρευνες, μπορεί να βοηθήσει στις γνωστικές μας λειτουργίες, όπως η μνήμη και η συγκέντρωση. Μάλιστα, το δεντρολίβανο χρησιμοποιούταν στα νοσοκομεία της Γαλλίας στις αρχές του 20ου αιώνα ως αντισηπτικό!

Στην εορταστική κουζίνα, χρησιμοποιείται σε πλήθος πιάτων, καθώς δίνει ιδιαίτερο άρωμα και ”χειμωνιάτικη” διάσταση τόσο σε πατάτες και κρεατικά, όσο και σε σούπες, ομελέτες ακόμα και κέικ ή ψωμιά.

Κανέλα

Η κανέλα χρησιμοποιείται από τον άνθρωπο ήδη από την αρχαία Αίγυπτο, όπου ήταν αρκετά σπάνια και πολύτιμη, και θεωρούνταν δώρο προς τους βασιλείς. Σήμερα, η κανέλα είναι ένα από τα πιο ευρέως διαδεδομένα μπαχαρικά στον κόσμο. Προέρχεται από τους μίσχους του ομώνυμου δέντρου, οι οποίοι, αφού κοπούν και διαχωριστούν από το ξύλο, όταν στεγνώσουν σχηματίζουν τα γνωστά μας ρολά κανέλας. Στην εορταστική περίοδο των Χριστουγέννων, η κανέλα χρησιμοποιείται κατά κόρον σε γλυκά, ροφήματα ή και αλμυρά πιάτα, και, φυσικά, για να διακοσμήσει (και να αρωματίσει!) το σπίτι.

To αγαπημένο (μαζί με το γαρίφαλο και το πορτοκάλι) αρωματικό των μελομακάρονων, είναι ένα πολύ ευεργετικό μπαχαρικό για τον ανθρώπινο οργανισμό. Μπορεί να συμβάλλει στη ρύθμιση των επιπέδων του σακχάρου, φέρει σημαντικές αντιοξειδωτικές και αντιφλεγμονώδεις ιδιότητες, ενώ προωθεί την υγεία της καρδιάς, καθώς, σύμφωνα με έρευνες, μπορεί να μειώσει τα επίπεδα της κακής LDL χοληστερίνης και τριγκυκεριδίων στο αίμα.

Ακόμα, μέσα από τα παραδοσιακά γιατροσόφια, ολόκληρα στικς κανέλας βρασμένα σε νερό, δίνουν ένα καυτό ρόφημα, που χρησιμοποιείται για την αντιμετώπιση των πόνων της περιόδου.

Σημαντικό να σημειωθεί ότι η κανέλα χωρίζεται σε δύο ποικιλίες, την κασσία και την Κεϋλάνης- με τη δεύτερη ευεργετικότερη από την πρώτη, καθώς η κασσία περιέχει σημαντικές ποσότητες από ένα συστατικό που ονομάζεται κουμαρίνη και μπορεί να είναι βλαβερό σε μεγάλες δόσεις.

Τζίντζερ

Το τζίντζερ, ή πιπερόριζα, μπορεί να χρησιμοποιηθεί φρέσκο, αποξηραμένο, σε σκόνη, χυμό ή και έλαιο. Χρησιμοποιείται συχνά, πέρα από τη μαγειρική, ως προσθετικό σε καλλυντικά, ενώ, χάρη στις πολύ ισχυρές του ιδιότητες, έχει μία μακρά ιστορία χρήσης στην παραδοσιακή και εναλλακτική ιατρική. Η ιδιαίτερη γεύση και μυρωδιά της πιπερόριζας, οφείλεται στα φυσικά έλαια που περιέχει, στα οποία ανήκει το έλαιο τζιντζερόλη, που είναι και το κύριο βιοενεργό συστατικό της. Το έλαιο αυτό είναι υπεύθυνο και για τις περισσότερες από τις φαρμακευτικές ιδιότητες του φυτού: μεταξύ άλλων, η πιπερόριζα έχει χρησιμοποιηθεί -και χρησιμοποιείται- για την ανακούφιση από τη δυσπεψία, για τη μείωση της ναυτίας αλλά και για την ενίσχυση του οργανισμού ενάντια στη γρίπη και το κρύωμα.

Η πιπερόριζα, ακόμα, όπως και τα περισσότερα μπαχαρικά και αρωματικά αυτής της λίστας, έχει ισχυρή αντιφλεγμονώδη και αντιοξειδωτική δράση, ενώ, όταν καταναλώνεται στην αρχή της περιόδου, μπορεί να ανακουφίσει σημαντικά και από τους πόνους της.

Είναι ένα αρκετά δημοφιλές συστατικό για την περίοδο των Χριστουγέννων, καθώς μπορεί να προστεθεί σε γλυκά, μπισκότα, κέικ, τσουρέκια, ή και σε σούπες και αλμυρά χριστουγεννιάτικα πιάτα, ενώ η ρίζα μπορεί ακόμα να χρησιμοποιηθεί για την παραγωγή ποτών, όπως η ginger beer και το ginger ale- αρκετά δημοφιλή ποτά στο εξωτερικό, την περίοδο των γιορτών.

Γλυκάνισος

Ο γλυκάνισος προέρχεται από ένα φυτό που ανήκει στην ίδια οικογένεια με τα καρότα, το σέλερι και το μαϊντανό. Το φυτό παράγει ένα ”λουλούδι” που γνωρίζουμε και ονομάζουμε ”αστεροειδή γλυκάνισο”, που περιέχει τους σπόρους του γλυκάνισου.

Ο γλυκάνισος, με τη χαρακτηριστική μυρωδιά ούζου που φέρει, χρησιμοποιείται κατά κόρον για να δώσει γεύση και διάσταση σε γλυκά και ποτά, ιδιαίτερα στις διάφορες εορταστικές συνταγές.

Οι ευεργετικές του ιδιότητες είναι πολλές, καθώς συμβάλλει στην πέψη και την εύρυθμη λειτουργία του εντέρου, ενώ περιέχει και ποσότητες σιδήρου, μαγγανίου και ασβεστίου. Ακόμα, σε σχετικές έρευνες έχει σχετιστεί η κατανάλωση γλυκάνισου με τη μείωση των συμπτωμάτων της κατάθλιψης, ενώ η χρήση του μπορεί, ακόμα, να βοηθήσει στην ανακούφιση από συμπτώματα της εμμηνόπαυσης, όπως οι εξάψεις.

Γαρίφαλο

Το γαρίφαλο, που το βρίσκουμε τόσο σε σκόνη όσο και σε ”κλαδάκια”, είναι ακόμα ένα ιδιαίτερο μπαχαρικό, που χρησιμοποιείται την περίοδο των γιορτών για να αρωματίσει γλυκίσματα, σούπες, ψητά, αλλά και, φυσικά, ζεστά ροφήματα, αλκοολούχα και μη.

Πέρα από τη χρήση του στην κουζίνα, έχει χρησιμοποιηθεί κατά κόρον και στην παραδοσιακή ιατρική και οδοντιατρική. Το γαρίφαλο είναι πλούσιο σε αντιοξειδωτικά, φέρει σημαντικές αντικαρκινικές ιδιότητες, ενώ μας προμηθεύει με σημαντικές ποσότητες μαγγανίου, ένα απαραίτητο μέταλλο για τη διατήρηση των εγκεφαλικών λειτουργιών και της οστικής ευρωστίας. Ακόμα, χάρη στην αντιβακτηριακή του δράση, μπορεί να ωφελήσει σημαντικά (σε συνδυασμό με το τακτικό βούρτσισμα και την κατάλληλη υγιεινή) στοματική μας υγεία.

Ακόμα, βράζοντας ολόκληρα τα στικς γαρίφαλου σε νερό, για 5-10 λεπτά, έχουμε ένα τσάι, που μπορεί να δράσει ηρεμιστικά και χαλαρωτικά.

Όπως καταλαβαίνουμε, τα διάφορα μπαχαρικά και μυρωδικά προσφέρουν σημαντικά στη συνολική ευζωία και καλή λειτουργία του οργανισμού μας. Και φυσικά, έχουν τεράστια σημασία στη δημιουργία συναισθημάτων και αισθήσεων. Κι αν και οι φετινές γιορτές είναι ιδιαίτερες, και αν μας λείψουν τα μεγάλα οικογενειακά δείπνα των προηγούμενων χρόνων, ένα ζεστό ρόφημα με μπαχαρικά, τα μελομακάρονα που ψήνονται, ακόμα και μερικά στικς κανέλας στο τραπέζι του σαλονιού, μπορούν να κάνουν τη διαφορά, να τονώσουν το ηθικό και να μας προσφέρουν θαλπωρή και ζεστασιά.

Καλές γιορτές!

Κάθε χρόνο, κάπου στα μέσα Νοέμβρη, έρχεται ο πρώτος πελάτης με αγωνία στο βλέμμα και λέει «Τώρα που ξεκινάνε τα μελομακάρονα τι κάνουμε;». Και βλέπεις ότι αυτή η αγωνία είναι πραγματική, ότι είναι ήδη παραδομένος στην δύναμη που ο ίδιος τους έχει προσδώσει.

Η απόκριση μου είναι κάθε φορά η ίδια, να τους εξηγήσω την άποψή μου για την ύπαρξη όλου αυτού του παροξυσμού γύρω από το εν λόγω γλυκό. Η πρώτη φράση λοιπόν που λέω είναι «σιγά το γλυκό!». Εκεί έρχεται αντίδραση, επιχειρηματολογία και μία, όλο θέρμη, υποστήριξη του ιερού μελομακάρονου.

Και εξηγώ: «σιγά το γλυκό, αν το καλοσκεφτείς είναι ένα σιροπιασμένο μπισκότο με κανέλα και μπαχαρικά». Ως γλυκό καθαυτό, δεν έχει κάποια από τα οργανοληπτικά χαρακτηριστικά στην υφή του που προκαλούν έντονη απόλαυση. Όπως έχει για παράδειγμα ένα σουφλέ σοκολάτας με τον συνδυασμού του ζεστού κέικ με την ρευστή λάβα στο κέντρο του ή του παγωτού που από στερεό μετατρέπεται σε υγρό μόλις ακουμπήσει στην γλώσσα. Τέτοιες εναλλαγές και εκπλήξεις θα έλεγα στην υφή, μας εθίζουν ενισχύοντας την έκκριση ντοπαμίνης στον εγκέφαλο. Στο μελομακάρονο κάτι τέτοιο δεν ισχύει. Οπότε η έντονη λαχτάρα μας, είναι εξ αιτίας του συμβολισμού του.

Τα μελομακάρονα κατ’ εξοχήν μας θυμίζουν Χριστούγεννα. Ευχάριστες μέρες διακοπών μαζί με την οικογένεια, όπου τα ετοιμάζαμε μαζί με τη μαμά ή την γιαγιά «για να μυρίσει» το σπίτι. Για να νιώσουμε ότι αυτές οι μέρες είναι ξεχωριστές, και μέσα από τις συνταγές που τις σηματοδοτούν. Πόσο νόημα έχει όμως αυτό όταν η κατανάλωση του ξεκινάει 1,5 μήνα πριν;

Και μαζί με την πώληση του, ξεκινάνε και τα αστεία περί μελομακάρονου. Τα social κατακλύζονται από memes όλα με κεντρικές ιδέες «άρχισε η εποχή του μελομακάρονου, δεν θα χωράμε από τις πόρτες τον Γενάρη» ή «πήγα στην κουζίνα για νερό και έφαγα 40 μελομακάρονα». Και σωρεία αστείων αλλά και άρθρων «μελομακάρονο ή κουραμπιές;» λες και είναι διαμάχη ΠΑΟΚ – Ολυμπιακός. Γιατί αυτό το δίπολο; Και μελομακάρονο και κουραμπιές και δίπλες και σοκολατένια Αγιοβασιλάκια και ότι άλλο θέλεις να φας!

Το μόνο αποτέλεσμα που έχουν αυτά τα «αστεία» είναι να μας κάνουν πλύση εγκεφάλου, να δεχόμαστε άκριτα ότι με τα μελομακάρονα αυτή είναι η συνθήκη. Να τα τρώμε πέντε -πέντε. Ότι αν τα δούμε δεν μπορούμε να αντισταθούμε. Το λέμε τόσο συχνά -για πλάκα ή μη- στον εαυτό μας, που το έχουμε πιστέψει ως αδιαμφισβήτητη πραγματικότητα. Όπως γίνεται με τα «αστεία» για τη Δευτέρα. «Ωχ Δευτέρα πάλι, χάλια μέρα, πω πω θα πάω στη δουλειά» κτλ. Και μ’ αυτά και μ’ αυτά, από ένα χαζό αστείο, πολύς κόσμος ξεκινάει την εβδομάδα του στην καλύτερη άκεφος, γιατί απλά είναι Δευτέρα!

Το μελομακάρονο, είναι ένα γλυκό όπως όλα τα υπόλοιπα γλυκά που ξέρεις να τα διαχειρίζεσαι. Ναι, είναι φορτωμένο με μνήμες και συναίσθημα, και καλά κάνει! Όμως είναι απλώς ένα γλυκό. Ένα γλυκό που σου αρέσει και αγαπάς και μπορείς να σταθείς απέναντι του όπως όλα τα γλυκά που σου αρέσουν και αγαπάς. Μην του προσδίδεις δύναμη που δεν έχει και μην παραιτείσαι απέναντι του. Είναι Χριστούγεννα, και απλώς αντί για άλλα γλυκά, τρώγε μελομακάρονα αφού σου αρέσουν. Τόσο απλά και τόσο συνειδητά.

Επιστρέφοντας από τις διακοπές των Χριστουγέννων, συζητώ με τους πελάτες μου πως ήταν διατροφικά η περίοδος των γιορτών. Όχι για να μετρήσουμε πόσους κουραμπιέδες έφαγαν, αλλά για να μάθουμε αυτή την περίοδο, τι ήταν αυτό που τους δυσκόλεψε, τι δεν κατάφεραν να διαχειριστούν, τι θα ήθελαν να κάνουν διαφορετικά.

Όλοι βίωσαν αλλαγές συγκριτικά με παλαιότερα χρόνια. Μία συζήτηση όμως ήταν τόσο περιγραφική και είχε τόσο ενθουσιασμό που καταλήξαμε ότι θα ήταν χρήσιμο να μοιραστεί και με άλλους αυτή η οπτική. Έτσι, ζήτησα από την πελάτισσα μου να καταγράψει την εμπειρία της από τα φετινά Χριστούγεννα. Μου έστειλε με μεγάλη χαρά, το κείμενο που ακολουθεί.

“Τα Χριστούγεννα για εμένα είναι γεμάτα αρώματα, χρώματα, αγαπημένους ανθρώπους, αμέτρητες γεύσεις αλλά και άπειρο άγχος να διατηρήσω μια ισορροπημένη διατροφή και να νικήσω τον κακό «αχόρταγο» εαυτό μου.

Παραμονές των γιορτών στο γραφείο της Δάφνης συζητήσαμε σε βάθος και έφυγα με πολλές ευχές, λίγες και καλές συμβουλές και ένα εκτυπωμένο διατροφικό πλάνο.

Το τελευταίο έμεινε στο συρτάρι-συγνώμη Δάφνη- αλλά με ένα μαγικό τρόπο όλες οι συμβουλές και η εκπαίδευση των προηγούμενων 9 μηνών βιώθηκε σε όλες γιορτινές μέρες.

Στο χριστουγεννιάτικο οικογενειακό τραπέζι υπέροχες λιχουδιές σε ποσότητα «λόχου». Η πρώτη συμβουλή εφαρμόστηκε άμεσα. Εντόπισα τις γευστικές ελλείψεις που ένιωθα και διάλεξα τις γεύσεις που ήθελα στο πιάτο μου, όχι γιατί μπορώ να τις έχω, αλλά γιατί τις χρειάζομαι. Έτσι κατέληξα σε συγκεκριμένες αγαπημένες επιλογές που κάλυψαν την μισή ποσότητα φαγητού.

Η άλλη μισή καλύφθηκε από λαχανικά ακολουθώντας τη δεύτερη σωτήρια συμβουλή. Ισορρόπησαν όλες οι γεύσεις και χόρτασα γρηγορότερα.

Συνέχισα να «ακούω» το σώμα μου και το γεύμα τελείωσε για μένα αμέσως μόλις αισθάνθηκα πληρότητα, αγνοώντας την ποσότητα φαγητού που είχε απομένει στο πιάτο μου.

Και οι προκλήσεις συνεχίστηκαν με αμέτρητα γλυκά σε όλες παραλλαγές. Ήταν ώρα για την επόμενη συμβουλή: άφησα το γλυκό για αργότερα το βράδυ, όταν θα ήμουν σε θέση να το απολαύσω χωρίς να νιώσω βάρος και καούρες.

Η μέρα τελείωσε παίζοντας με το μικρό ανιψάκι μου καθώς τα υπόλοιπα μέλη της οικογένειας αδυνατούσαν κάθε σωματική κίνηση.

Τελικά συνειδητοποίησα ότι τα φετινά Χριστούγεννα δεν νίκησα τον κακό μου εαυτό, αλλά τον αποδέχτηκα και τον κράτησα κάτω από τον δικό μου έλεγχο. Και ήταν το καλύτερο δώρο που θα μπορούσα να ζητήσω!

Σε ευχαριστώ Δάφνη….”

Τα Χριστούγεννα είναι μέρες γιορτής, όπου η ένωση με οικογένεια και φίλους σχεδόν πάντα συνοδεύεται από κατανάλωση φαγητού ή γλυκών. Μπορεί να είναι όμως μία περίοδος φορτισμένη με συναισθήματα ανασφάλειας και άγχους, όταν βρίσκεσαι στην προσπάθεια χτισίματος μία υγιούς σχέσης με το φαγητό και το σώμα σου.

Χρησιμοποιώντας μερικές από τις στρατηγικές της ενσυνείδητης διατροφής στα εορταστικά τραπέζια αλλά και σε όλη τη γιορτινή περίοδο, θα καταφέρεις να καταναλώσεις ότι και όσο πραγματικά θέλεις, χωρίς στέρηση και χωρίς υπερβολές. Τελικά, θα μπορέσεις να χαλαρώσεις και να απολαύσεις αυτές τις μέρες των γιορτών, όπως άλλωστε αξίζει σε όλους μας.

Μάθε να ”ακούς” το σώμα σου

Ξεκίνα σιγά-σιγά να προσπαθείς να αναγνωρίζεις τα σημάδια του σώματός σου. Τι νιώθεις όταν πεινάς; Ποια είναι τα σωματικά αλλά και τα συναισθηματικά συμπτώματα που φανερώνουν ότι άργησες να καταναλώσεις ένα γεύμα (το στομάχι σου γουργουρίζει, ίσως γίνεσαι νευρικός και ευερέθιστος κλπ). Πότε νιώθεις χορτάτος; Διαφέρει το ”χόρτασα” από το ”παράφαγα” και πώς; Έτσι, θα μάθεις σιγά σιγά να τρως όταν το σώμα σου στέλνει τα πρώτα σημάδια πείνας – και δεν θα το παρακάνεις με πολλές ώρες νηστείας, που οδηγεί αναγκαστικά σε υπερφαγία – και να σταματάς όταν νιώθεις χορτάτος, αποφεύγοντας τη δυσφορία της τεράστιας κατανάλωσης φαγητού, ειδικότερα στα εορταστικά τραπέζια.

Προσπάθησε να τρως, χρησιμοποιώντας και τις 5 αισθήσεις σου

Πριν φας κάτι, κοίταξε το πρώτα και παρατήρησε το: τι χρώμα έχει, το μέγεθος του, την μυρωδιά του. Αφού τοποθετήσεις την μπουκιά στο στόμα σου μην το καταπιείς γρήγορα, αλλά μάσα καλά, εστιάζοντας στο πως νιώθεις την τροφή στο στόμα σου, την γεύση της, την υφή της, το άρωμα της. Παρατήρησε την διαφορά στην υφή καθώς τα δόντια σου τεμαχίζουν την τροφή. Πρόσεξε πως αισθάνεσαι την τροφή, καθώς απλώνεται κατά μήκος της γλώσσας. Έτσι, αποκτάς συνείδηση του τι τρως και η κατανάλωση της τροφής δεν γίνεται μηχανικά, αλλά αποκτά μία ιδιαίτερη σημασία και μαθαίνεις να την απολαμβάνεις εκ νέου.

Προετοίμασε ”σχέδια δράσης” για τα εμπόδια που θα συναντήσεις

Σκέψου εκ των προτέρων πως θα ήθελες να φας ιδανικά σε ένα εορταστικό τραπέζι, και προετοιμάσου για πιθανές δυσκολίες που θα συναντήσεις. Ένα σενάριο είναι, να φοβάσαι ότι θα παρασυρθείς από την προσφερόμενη ποικιλία και θα καταναλώσεις περισσότερο από ότι θέλεις. Τρώγοντας ενσυνείδητα στην συγκεκριμένη περίπτωση σημαίνει να δεις τι πραγματικά θέλεις να φας εκείνη τη στιγμή και τι όχι. Για παράδειγμα μπορεί να θέλεις περισσότερο γέμιση γαλοπούλας γιατί δεν τρως συχνά, παρά πατάτες φούρνου που τη συνοδεύουν. Ή να μην θέλεις εκείνη τη μέρα τυρί, οπότε δεν χρειάζεται να το βάλεις στο πιάτο σου μόνο και μόνο επειδή υπάρχει.

Αν έχει πολλά φαγητά που θέλεις να δοκιμάσεις και φοβάσαι ότι θα καταναλώσεις μεγάλες ποσότητες ή θα απογοητευτείς γιατί οι επιλογές αυτές δεν θεωρούνται υγιεινές, ετοίμασε κάποιες σκέψεις που θα σε βοηθήσουν όπως ”μπορώ να δοκιμάσω πολύ λίγο από όλα αυτά που θέλω”.

Ακόμα, σε περίπτωση πίεσης να φας παραπάνω από αυτό που επιθυμείς και δεν θες να φανείς αγενής, μια ευγενική απάντηση θα μπορούσε να είναι ”ευχαριστώ πολύ, φαίνεται πολύ νόστιμο, αλλά είμαι πλήρης αυτή την στιγμή, ίσως αργότερα”. Τέτοια μικρά πλάνα για περιπτώσεις που μπορεί να σου προκαλέσουν άγχος ή να σε φέρουν σε δύσκολη θέση, μπορεί να σε γλιτώσουν εύκολα από τον πανικό.

Αναγνώρισε τους τρόπους που αυτο-σαμποτάρεσαι

Προετοιμάσου και αναγνώρισε μη βοηθητικές σκέψεις και συμπεριφορές και διαχειρίσου τις χρησιμοποιώντας θετικές φράσεις προς τον εαυτό σου. Για παράδειγμα, σκέψεις όπως ”Δε μπορώ να σταματήσω να τρώω, είναι πολύ δύσκολο”, προσπάθησε να τις επαναπροσδιορίσεις ως ”Συνειδητοποιώ ότι αυτή τη στιγμή τρώω πολύ” ή ”Πεινάω πολύ ή βαριέμαι, είμαι λυπημένος, θυμωμένος ή νιώθω ενοχές. Όμως μπορώ ακόμα να σταματήσω να τρώω“. Ή σε σκέψεις όπως ”Τώρα τα έχω ήδη χαλάσει όλα, οπότε ας συνεχίσω να τρώω”, προσπάθησε να απαντάς για παράδειγμα ”Το ότι έκανα μία λιγότερο σωστή διαχείριση δε σημαίνει ότι τα παρατάω” ή ”Μπορώ να μένω επικεντρωμένος στο στόχο μου ακόμα και αν μερικές φορές νιώθω ότι παρεκκλίνω, δεν έχω χαλάσει τίποτα”.

Διατήρησε και στις γιορτές άλλες υγιής συνήθειες σου, όπως η άσκηση, ο ύπνος, ο διαλογισμός και οι κοινωνικές σου σχέσεις

Οποιαδήποτε συνήθεια δηλαδή, σε κάνει να νιώθεις χαλάρωση, σε ενδυναμώνει συναισθηματικά και αναπληρώνει τη χαμένη ενέργεια. Τείνουμε να τρώμε περισσότερο όταν αισθανόμαστε άγχος, στεναχώρια ή στην έλλειψη ύπνου, καθώς ψάχνουμε για την απόλαυση και την εκτόνωση μέσα από την τροφή, ή την ενέργεια που στερείται το σώμα μας. Ακόμα, προσπάθησε να διατηρήσεις τις κοινωνικές σου σχέσεις, και να επικεντρωθείς σε αυτές ακόμα και στα τεράστια εορταστικά τραπέζια, και όχι στο πως να διατηρήσεις τη δίαιτα σου ή στην πληθώρα φαγητών. Άλλωστε, όλο το νόημα όλων αυτών των τραπεζιών είναι να βρεθούμε μαζί με κόσμο, να κοινωνικοποιηθούμε και να μοιραστούμε όχι μονάχα το φαγητό, αλλά τις στιγμές μας.

Μην ξεχνάς να ενυδατώνεσαι

Βρες ένα βολικό και όμορφο δοχείο για νερό, και έχε το μαζί σου όπου πηγαίνεις. Έτσι θα θυμάσαι να πίνεις νερό ακόμα κι αν νιώθεις ότι δε διψάς ακριβώς. Ακόμα, όταν σου προσφέρουν ένα ποτό, μη διστάζεις να ζητήσεις κι ένα ποτήρι νερό μαζί με αυτό, και προσπάθησε να πίνεις και από το νερό σου όσο καταναλώνεις το ποτό. Η σωστή ενυδάτωση είναι σημαντική για το σώμα μας, και ιδίως στα ολοήμερα εορτασμών που συχνά περιέχουν μεγάλη κατανάλωση τόσο φαγητού, όσο και γλυκών και αλκοολούχων ποτών.

Κάνε στον εαυτό σου τα ”Δώρα” των Χριστουγέννων

Ειρήνη και Χαρά Ξεκίνα με το να αποδεχτείς το σημείο στο οποίο βρίσκεσαι και να έχεις κουράγιο να συνεχίσεις τα βήματα προς τον στόχο σου, ενώ παράλληλα χαίρεσαι στιγμές διασκέδασης, απολαμβάνοντας τη διατροφή και αγκαλιάζοντας τις ευλογίες της ζωής.

Ελπίδα και Συγχώρεση Μην τα παρατάς. Αν έχεις κάνει λάθη, πάρε την απόφαση και ξεκίνα πάλι από την αρχή την προσπάθεια σου. Όλοι κάνουμε λάθη. Όλοι δουλεύουμε προσπαθώντας να γίνουμε καλύτεροι. Να είσαι καλός και όχι επικριτικός με τον εαυτό σου.

Αγάπη και καλοσύνη Προσπάθησε να είσαι ο καλύτερος φίλος για τον εαυτό σου και τους άλλους και φρόντισε να έχεις γύρω σου ανθρώπους που σε στηρίζουν. Όλοι χρειαζόμαστε λίγη υποστήριξη και ενθάρρυνση από ανθρώπους που είναι θετικοί και έχουν επίγνωση των στόχων μας.

Χριστούγεννα: για τους περισσότερους μία περίοδος που σημαίνει ξεκούραση, ξεγνοιασιά, οικογενειακές/φιλικές μαζώξεις, εορταστικά τραπέζια, δώρα, φωτεινά λαμπάκια και χαρούμενα πρόσωπα.

‘’Για τους περισσότερους’’- γιατί για όσες κι όσους από μας αναρρώνουν από μία διατροφική διαταραχή, τα Χριστούγεννα είναι ίσως η πιο στρεσογόνος περίοδος του χρόνου. Όσο περίεργο κι αν φαίνεται από την εξωτερική ματιά, όλες αυτές οι συγκεντρώσεις γύρω από ένα τραπέζι, η άνεση και η ξεγνοιασιά των γύρω με το φαγητό, ακόμα και ο χρόνος με την οικογένεια, μπορεί για πολύ κόσμο που παλεύει με μια Δ.Δ. να προκαλέσει τρομερό άγχος και να πυροδοτήσει πολλά δυσάρεστα συναισθήματα.

Εάν ανήκεις στα άτομα που αναρρώνουν, μάλλον όσες συμβουλές και να διαβάσεις και όσο καλά και να ξέρεις τι να περιμένεις, τα Χριστούγεννα θα είναι μία δύσκολη περίοδος- όμως, με μικρά βήματα προετοιμασίας, μπορεί να είναι λιγάκι πιο εύκολο. Και, μιλώντας από πρώτο χέρι, χρόνο με το χρόνο, και δοκιμή τη δοκιμή, και όσο μαθαίνεις τι βοηθάει και τι δεν χρειάζεσαι, γίνεται αλήθεια καλύτερο.

Μερικά πολύ απλά πράγματα που μπορείς να κάνεις φέτος για να απαλύνεις τη δυσκολία και το στρες:

  Προσάρμοσε τη δική σου διατροφική ‘’ρουτίνα’’

Αυτές οι μέρες, σχεδόν ΄επιβάλλουν’ τις διατροφικές υπερβολές, με τα πλούσια τραπέζια, τα γλυκά και το άφθονο αλκοόλ. Να θυμάσαι,όμως, ότι δεν σε υποχρεώνει κανείς να συμβαδίσεις ή να ακολουθήσεις τους γύρω σου στο τραπέζι- και δεν είναι κανενός η δουλειά σε ένα τέτοιο περιβάλλον, να τσεκάρει, να συμβουλεύει ή απλά να γνωμοδοτεί πάνω στο πόσο και τι τρώει ο κάθε παρευρισκόμενος. Κάτι που μπορεί να βοηθήσει είναι να συζητήσεις από πριν με το θεραπευτή/διαιτολόγο σου, ώστε να προσαρμόσεις τη ρουτίνα που ακολουθείς διατροφικά στις συνθήκες και περιστάσεις των ημερών και με γνώμονα μόνο τη δική σου ασφάλεια, αλλά και ανάγκες.

Επικοινώνησε με αυτούς που εμπιστεύεσαι

Κατά πάσα πιθανότητα, τις ημέρες αυτές είναι δύσκολο να βρεις ανά πάσα στιγμή κάποιον από τος θεραπευτές σου. Όμως, εάν γύρω σου έχεις ανθρώπους που στην καθημερινότητά σου εμπιστεύεσαι και νιώθεις ασφάλεια, είναι πάντα- ΠΑΝΤΑ- καλή ιδέα να στραφείς σε αυτούς, ειδικά αυτές τις ημέρες που μπορεί να υπάρξουν πολλές στις στιγμές που νιώθεις ότι σε βάζει κάτω. Δε χρειάζεται πάντα να ζητήσεις βοήθεια αυτό καθ’ αυτό. Τις περισσότερες φορές, μετά από ένα οικογενειακό τραπέζι ή μια έξοδο για φαγητό ή ή ή.. ίσως να αρκεί ακόμα και μια κουβέντα από το τηλέφωνο, μία βόλτα ή να περάσεις απλά λίγο χρόνο στη σιωπή, πλάι σε έναν άνθρωπο που σε κάνει να νιώθεις ασφαλής. Φυσικά, είναι πολύ δύσκολο το να στραφείς προς τα έξω, σε στιγμές που μπορεί οι ενοχές, η αυτο-λύπηση, ο θυμός σου να σε καταβάλλουν, αλλά σίγουρα αξίζει μία δοκιμή. (Και, φιλική υπενθύμιση:δεν γίνεσαι βάρος.)     

  Μην πιέζεσαι να περάσεις καλά

Σίγουρα θα ήθελες πολύ να περνάς τις γιορτές όπως ο περισσότερος κόσμος, μέσα στη χαλάρωση, τη χαρά και το ‘δε με νοιάζει’. Στην πραγματικότητα,όμως, αυτή η ιδέα των ‘’ιδανικών Χριστουγέννων’’ δεν υπάρχει- και αν καταφέρεις να δεις αρχικά την περίοδο των γιορτών ως απλά μία ευκαιρία να ξεκουραστείς, να περάσεις περισσότερο χρόνο με ανθρώπους που η καθημερινότητα δεν επιτρέπει ή ακόμα και να έχεις περισσότερο χρόνο για σένα, ένα μεγάλο μέρος της πίεσης που σε φορτώνει υποχωρεί. Δεν χρειάζεται να περάσεις ‘’κάπως’’, δεν χρειάζεται να κάνεις συγκεκριμένα πράγματα, και στην τελική το τι σημαίνει ‘‘περνάω καλά’’ δεν είναι για όλους ίδιο.

Διοργάνωσε εσύ κάτι

Φυσικά, εννοώ κάτι που να μην έχει σχέση με φαγητό! Δεν είναι καθόλου ωραίο και σίγουρα βοηθητικό, να στερείσαι των δικών σου ανθρώπων, επειδή δυσκολεύεσαι σε αυτή τη φάση με το φαγητό και τις συγκεντρώσεις όπου είναι το επίκεντρο. Μπορείς όμως να κανονίσεις κάτι άλλο, μεσημεριανή βόλτα ή καφέ, χριστουγεννιάτικο σινεμά, βραδιά με επιτραπέζια, οτιδήποτε σας κάνει να περνάτε κοινό χρόνο και να νιώθετε όλοι άνετα (συμπεριλαμβανομένου, αυτή τη φορά, και εσένα!). 

  Βάλε τα όριά σου- είναι εντάξει να πεις ‘’όχι’’

Όντως: είναι εντάξει να πεις όχι. Σε τραπέζια που δεν θέλεις να πας γιατί δε νιώθεις ασφαλής με τον κόσμο που θα είναι, σε περιστάσεις που μπορεί να πυροδοτήσουν τόσο άσχημα τη διαταραχή που μετά θα χρειαστείς 5 μέρες να μπορέσεις να ξαναβγείς, στην πίεση να φας περισσότερο/λιγότερο/συγκεκριμένα. Αν πρόκειται για ανθρώπους που γνωρίζουν τις δυσκολίες σου και καταλαβαίνουν ή έχεις ανάγκη να εξηγήσεις, μπορείς να το κάνεις. Και χωρίς να το κάνεις όμως, το να θέτεις τα όριά σου και να μην εκτίθεσαι συνεχώς σε καταστάσεις μη υγιείς για σένα, δεν έχει τίποτα κακό.

 Επίσης, το όχι σου είναι σημαντικό και απόλυτα εντάξει, σε συζητήσεις που δεν θέλεις να συμμετέχεις, και ξεκινάνε κάπως έτσι: ‘’Σε βλέπω καλύτερα..’’, ‘’Πω πω φέτος τις γιορτές έβαλα 5 κιλά’’, ‘’Μπράβο που έβαλες τόσο μεγάλο κομμάτι βασιλόπιτα’’, ”είσαι τόσο τυχερή που είσαι αδύνατη’’. Δε χρειάζεται να συζητήσεις οτιδήποτε, χρειάζεται ίσως να καταλάβαιναν λίγο περισσότερο τι σημαίνουν για σένα τέτοια σχόλια- αλλά μέχρι να συμβεί αυτό, μπορείς να διακόψεις τη συζήτηση όσο απότομα ή ευγενικά θέλεις, να δοκιμάσεις να εξηγήσεις ή όχι, ακόμα και να απομακρυνθείς από το τραπέζι για λίγο αν αυτό χρειάζεσαι. Μην ξεχνάς ότι δεν είναι αγένεια, δεν προβάλεις, δεν ‘χαλάς την ατμόσφαιρα’. Γιατί πραγματικά, σε τέτοιες περιστάσεις, ο περισσότερος κόσμος δε μπορεί να αντιληφθεί πως το βιώνουμε εκείνη τη στιγμή, έτσι με όποιο τρόπο κι αν χρειάζεται να πάρεις το χώρο σου και να προστατευτείς, χαίρει σεβασμού.

  Προσπάθησε να σου επιτρέψεις να πεις ‘’ναι’’

Ξέρεις πολύ καλά πόσο μικρά είναι τα βήματα για την ανάρρωση. Έτσι, πέρα από το να έχεις στο νου σου το να φροντιστείς λέγοντας τα απαραίτητα όχι, αν νιώθεις ότι φέτος το έχεις, δοκίμασε να κάνεις και κάτι διαφορετικό. Δοκίμασε να φας μαζί με τους άλλους, αλλά αντί για ένα τεράστιο τραπέζι γεμάτο ανθρώπους που δε γνωρίζεις, επίλεξε τους πιο κοντινούς σου φίλους, σε ένα οικείο σου χώρο. Προσπάθησε να επιτρέψεις στον εαυτό σου να φάει ένα μικρό κομμάτι βασιλόπιτα. Πήγαινε στο τραπέζι που αποφεύγεις χρόνια ενώ θέλεις να δεις τα πρόσωπα που θα παρευρίσκονται γιατί φοβάσαι το φαγητού (και αν το χρειάζεσαι, πάρε μαζί το δικό σου τάπερ). Δοκίμασε να κάνεις κάτι καινούριο, οτιδήποτε κι αν είναι αυτό, όσο μικρό κι ασήμαντο κι αν φαίνεται.Μπορεί να μη λειτουργήσει με την πρώτη, μπορεί να μην πάει ακριβώς όπως το φανταζόσουν αλλά τίποτα καινούριο που δοκιμάζεις δεν μπορεί να θεωρηθεί αποτυχία, και μόνο η δοκιμή είναι αρκετά τεράστιο βήμα (ε και μπράβο σου). Κι επίσης, κάτι που δε μπορούσες μέχρι σήμερα να κάνεις δε σημαίνει ότι δε θα μπορείς να κάνεις και αύριο, θέλει όμως να σου δώσεις χρόνο και υπομονή.

(Και κάτι για όσους προσπαθούν να στηρίξουν τις γιορτές κάποιον με διατροφική: Επιστροφές σε οικογενειακά σπίτια, τραύματα που μπορεί να έχουμε σχετίσει με συγκεκριμένα περιβάλλοντα, φαγητό και τραπέζια-όσα συμβαίνουν, για πολλούς από εμάς είναι αφορμή για τεράστιο πόνο, αμφισβήτηση, πισωγυρίσματα και υποτροπές. Γι αυτό, επειδή  είναι ήδη δύσκολο, σχόλια όπως ”πάχυνες/αδυνάτισες (ακόμα κι αν το λέτε ως θετικό σχόλιο, ΔΕΝ είναι)/φάε λίγο/μην τρως τόσο/τι έφαγες/ πόσο έφαγες” ή ακόμα και τύπου ”αύριο γυμναστήριο να χάσουμε ότι φάγαμε” κλπ, είναι από άχρηστα έως κακοποιητικά. Δεν είναι καθόλου εύκολο να καταλάβετε πως λειτουργεί το μυαλό ενός ατόμου που παλεύει με κάποια Δ.Δ., κι ευτυχώς δε χρειάζεται να καταλάβετε. Προσπαθήστε να ακούτε, και να δώσετε λίγο χώρο και χρόνο στο άτομο να εκφράσει το ίδιο τι χρειάζεται. Γιατί, δε μπορείτε πάντα να βοηθήσετε, αλλά μπορείτε να μην κακοποιείτε παραπάνω.)

Η κορύφωση του εορτασμού των Χριστουγέννων, είναι το γιορτινό τραπέζι. Γύρω αυτό μαζεύονται άνθρωποι της οικογένειας ή φίλοι μας αγαπημένοι.

Στις συζητήσεις με τους πελάτες μου αυτές τις μέρες, τα θέματα έχουν ως εξής. Οι μεν οικοδεσπότες οργανώνονται για το τραπέζι που θα ετοιμάσουν, ώστε να ευχαριστήσουν τους καλεσμένους τους. Η δε ανησυχία των καλεσμένων, είναι πως τα καταφέρουν αυτή τη φορά να μην υπερβάλλουν στο φαγητό όπως τις προηγούμενες φορές.

Με αφορμή αυτά, θυμήθηκα την δική μου εμπειρία από το περσινό τραπέζι Χριστουγέννων. Ήμασταν στον αδερφό μου η ευρύτερη οικογένεια, ένα σύνολο 13 ατόμων. Τόσο ο αδερφός μου, όσο και η νύφη μου, μαγειρεύουν υπέροχα. Επίσης, το φαγητό και το μοίρασμα του, είναι βασικό στοιχείο της κουλτούρας της οικογενείας μου. Όλες αυτές οι ιστορίες που για 10 άτομα, ετοιμάζουμε φαγητό για 30, ισχύουν κανονικά και σε εμάς.

Έτσι, το τραπέζι είχε 2 σαλάτες λαχανικών, 4 είδη αλοιφές, 4-5 είδη τυριών, παστουρμά, παστουρμαδοπιτάκια και λαχανοντολμάδες, όλα αυτά για αρχή, για τον μεζέ.

Στα κυρίως είχε κοτόπουλο, κότσι,τηγανιά 3 λουκάνικων, χοιρινό λαδορίγανη και συνοδευτικό πατάτες φούρνου. Επίσης ψωμί, ποτά και 3-4 είδη γλυκών για το τέλος, κάποια που ετοίμασαν και κάποια που τους έφεραν.

Φυσικά όλα ήταν υ π έ ρ ο χ α! Στολισμένα στο τραπέζι στα καλά σερβίτσια, με το απαραίτητο Χριστουγεννιάτικο ντεκόρ, να αχνίζουν και μοσχοβολάνε.

Κάπου στη μέση του γεύματος, παρότι όλα ήταν νοστιμότατα, συνειδητοποίησα ότι είναι ένα τραπέζι που δεν μου προσφέρει απόλαυση. Ο λόγος ήταν η πολύ μεγάλη ποικιλία. Είμαι άνθρωπος της ποικιλίας  -και πολύ μάλιστα-  αλλά σε μερίδες μεζέ. Τώρα που ήταν σε μεγάλες ποσότητες, μου έφερε το αντίθετο αποτέλεσμα.

Ήθελα να φάω απ’ όλα, όπως και έκανα. Ως λάτρης του τυριού, από τα αρχικά, δεν επέλεξα να φάω φέτα που τρώω συχνά, αλλά μανούρι και ροκφόρ. Το ίδιο και με τις αλοιφές, δεν τρώω συχνά, αλλά έφαγα μια κουταλίτσα γιατί ήταν εκεί και είχα καιρό να φάω. Παστουρμά τον τίμησα λίγο παραπάνω, το ίδιο και το παστουρμαδοπιτάκι μιας και του έχω αδυναμία. Τον λαχανοντολμά τον άφησα για την δεύτερη δόση, του κυρίως μενού.

Από τα υπόλοιπα πήρα λίγο από όλα, γιατί ήθελα να τα δοκιμάσω όλα! Πόσο μικρό κομμάτι όμως να πάρεις κότσι ή κοτόπουλο; Το λιγότερο είναι 3-5 μπουκιές. Συν μία κουταλιά λουκάνικα, μία χοιρινό, έναν λαχαντοντολμά, σαλάτα, πατάτες.. ούφ! Ήδη είμαι στο δεύτερο πιάτο. Και ξέρω ότι έχω χορτάσει απ’ το πρώτο, το νιώθω. Αλλά βγήκε πολύ νόστιμη και μαλακή η άτιμη η τηγανιά, οπότε αν και αποφάσισα να σταματήσω, έβαλα και μια δεύτερη κουταλιά στο πιάτο μου. Και κάπου εδώ ξεκινάει το βάρος και η δυσφορία.

Με το νου μου, έφαγα προσεκτικά. Επέλεξα τι θέλω να φάω και τι όχι, παίρνοντας τη λιγότερη δυνατή μερίδα, παρόλα αυτά έφαγα σχεδόν 2 πιάτα. Φυσικά και μπορούσα να φάω ένα, ξέρω όλα τα τρικς και τους μηχανισμούς για το καταφέρω, αλλά αποφάσισα πολύ συνειδητά να φάω από όλα. Γιατί μου αρέσουν, και γιατί δεν τρέχει τίποτα για μία μέρα να φάω διπλή μερίδα. Δεν παρασύρθηκα από κάτι.

Παρόλα αυτά, θα μου άρεσε πολύ περισσότερο να υπάρχει ένα, το πολύ δύο κυρίως φαγητά και οι μισοί μεζέδες, ώστε να μπορέσω να τα απολαύσω περισσότερο. Να πάρω μια καλύτερη μερίδα από το καθένα και να ευχαριστηθώ τη γεύση της σε κάθε μπουκιά. Ώστε να νιώσω κάποια στιγμή ότι καλύφθηκα από το συγκεκριμένο φαγητό και να σταματήσω, όντας όμως πλήρης από τη συγκεκριμένη γεύση. Να ολοκληρώσω το γεύμα μου με ευχαρίστηση και ικανοποίηση, παρά με δυσφορία λόγω ποσότητας.

Η λαχτάρα μας να ικανοποιήσουμε τους αγαπημένους μας, μας οδηγεί σε υπερβολές. Δεν χρειάζεται η συνταγή να είναι ακριβή ή εξεζητημένη, ούτε η ποσότητα τεράστια για να περάσουμε καλά. Ένα τραπέζι που έχει ετοιμαστεί με φροντίδα και αγάπη, είναι αρκετό για να μας ενώσει.

ΥΓ1: Το παρόν άρθρο δεν έχει καμία σχέση, με ποσότητες όσον αφορά τις θερμίδες ή το αδυνάτισμα, παρά μόνον την συνολική απόλαυση της εμπειρίας του φαγητού.

ΥΓ2: Αδερφέ, σε όλες τις φαγητο-μαζώξεις μας περνάω υπέροχα και τρώω υπέροχα. Το τραπέζι σου ήταν η αφορμή να γράψω τις σκέψεις μου επί του θέματος.

Τις μέρες των γιορτών, όπως και σε κάθε εορταστική περίσταση, με τα διάφορα πλουσιοπάροχα γεύματα, το μαγείρεμα γίνεται αντίστοιχα πιο περίπλοκο, γεμάτο αντιθέσεις στις γεύσεις και διαφορετικές πρώτες ύλες. Ένα από τα σημαντικότερα υλικά στον πάγκο της κουζίνας μας για την παρασκευή πολλών εορταστικών (αλλά και μη) γευμάτων, φυσικά, το αλκοόλ!

Τι γίνεται, λοιπόν, όταν μαγειρεύουμε με αλκοόλ;  Εξατμίζεται εξ ολοκλήρου; Και τι διαφορές υπάρχουν, ανάλογα με τις χρήσεις του αλκοόλ στη μαγειρική;

Πόσο αλκοόλ εξατμίζεται από το φαγητό;

Ο μύθος ότι το αλκοόλ εξατμίζεται όλο κατά το μαγείρεμα, ξεκινάει από το γεγονός ότι έχει πολύ χαμηλότερο σημείο βρασμού  (78,5 ^ο C) από το νερό (100^ο C). Έτσι, αν η θερμοκρασία είναι πάνω από 78,5 τότε το αλκοόλ θα πρέπει να εξατμίζεται, σωστά;

Μια ομάδα ερευνητών το 1992 από το πανεπιστήμιο του Idaho, αποφάσισε να το ερευνήσει. Αυτό που ανακάλυψαν ήταν ότι στις περισσότερες συνταγές με αλκοόλ, αυτό παρέμενε στο φαγητό. Στη μελέτη τους χρησιμοποίησαν μία πληθώρα συνταγών, με ποικίλες πηγές αλκοόλ και διάφορους τρόπους μαγειρέματος, συμπεριλαμβανομένου του βρασίματος, ψησίματος, βάζοντας του φωτιά (φλαμπέ), μαρινάροντας το για ένα βράδυ κτλ. Αυτό που βρήκαν ήταν ότι η ποσότητα του αλκοόλ που παρέμεινε μετά το μαγείρεμα ποικίλε σε ένα εύρος 4-85%. Το ποσοστό αυτό δεν εξαρτιόταν μόνο από το χρονικό διάστημα που έμενε η θερμοκρασία πάνω από το σημείο βρασμού. Σημαντικό ρόλο παίζουν τα υπόλοιπα συστατικά της συνταγής καθώς και το μέγεθος του σκεύους μαγειρέματος. Όσο μικρότερο το σκεύος, τόσο περισσότερο αλκοόλ απέμενε για τον ίδιο χρόνο μαγειρέματος , λόγω της μικρότερης επιφάνειας απορρόφησης.

Τι διαφορές υπάρχουν ανάλογα τη μέθοδο μαγειρέματος;

Σχετικά με τις μεθόδους μαγειρέματος και τους χρόνου, τα αποτελέσματα έχουν ως εξής: (σε όλα υποθέτουμε ότι η θερμοκρασία είναι πάνω από τους 78,5^ο C . Επίσης το μέγεθος του πιάτου και των συστατικών της συνταγής επηρεάζουν το αποτέλεσμα, άρα τα παρακάτω είναι γενικευμένοι κανόνες)

• Οι υψηλότερες τιμές κατακράτησης ήταν όταν το αλκοόλ προσθέτονταν σε υγρό που βράζει και αμέσως μετά αποσύρονταν απ ‘τη φωτιά. Σε αυτή την περίπτωση η κατακράτηση σε αλκοόλ ήταν 85%
• Η δεύτερη υψηλότερη περιεκτικότητα σε αλκοόλ ήταν όταν χρησιμοποιούταν η μέθοδος του να βάζεις φωτιά στο φαγητό, όπου η κατακράτηση ήταν 75%
• Όταν μαριναρίζονταν ολόκληρο το βράδυ, οπότε η κατακράτηση ανέρχονταν στο 70%
• Όταν ψήνονταν στον φούρνο για 25 λεπτά και το μείγμα δεν ανακατεύονταν, τότε ήταν 45%
• Όταν ψήνονταν ή μαγειρεύονταν και το μείγμα ανακατεύονταν τα αποτελέσματα είχαν ως εξής:

15 λεπτά – 40% αλκοόλ

30 λεπτά – 35%

1 ώρα – 25%

1,5 ώρα – 20%

2 ώρες – 10%

2,5 ώρες – 5%

Συμπερασματικά, όταν μαγειρεύετε με αλκοόλ έχετε υπόψη σας ότι πάντα παραμένει ένα μέρος του εφόσον το φαγητό που έχετε συνεχίζει να έχει υγρά. Ο λόγος είναι ότι το αλκοόλ αναμιγνύεται με το νερό και σχηματίζει ένα αζεοτροπικό μίγμα (ένα μείγμα από δύο ή περισσότερα συστατικά όπου η αναλογία τους δεν μπορεί  να αλλάξει  με απλή απόσταξη). Έτσι καθώς βράζει το αζεοτροπικό μείγμα  η σχέση τους παραμένει η ίδια καθ’ όλη τη διάρκεια της διαδικασίας βρασμού. Έτσι πάντα θα υπάρχει αλκοόλ στο φαγητό, εκτός κι αν εξατμιστούν εντελώς όλα τα υγρά του.

Το άρθρο δημοσιεύτηκε για πρώτη φορά στο site Διατροφή…και άλλα. 

Ίσως η πιο αγαπημένη γιορτή των παιδιών, τα Χριστούγεννα είναι μία περίοδος χαράς, οικογένειας αλλά και πλουσιοπάροχων γευμάτων. Με τα γλυκά και τα σνακς, να έχουν την τιμητική τους, και τα παιδιά σε διακοπές από την σχολική καθημερινή τους ρουτίνα, χρειάζεται ιδιαίτερη φροντίδα από εμάς ως γονείς. Ο στόχος; Όχι μόνο να τραφεί το παιδί σωστά αυτές τις γιορτές, αλλά και να το εκπαιδεύσουμε εφ’όρου ζωής για το πώς αντιμετωπίζουμε το φαγητό και τη διατροφή, και ως παιδιά αλλα και ως ενήλικες, σε τέτοιες ειδικές ημέρες του χρόνου.

Πως τρώει το παιδί στο εορταστικό τραπέζι; Ποια καθοδήγηση του δίνω;

Οφείλουμε να το καθοδηγήσουμε όσον αφορά την τριάδα άμυλο-λαχανικό-πρωτεΐνη και το αφήνουμε να στήσει μόνο του το πιάτο. Του προτείνουμε να αντικατασταθούν τα αναψυκτικά με νερό σε χρωματιστά ποτήρια ή με σπιτικό κρύο τσάι και χυμούς. Στην περίπτωση που δεν υπάρχει κάποια τροφική αλλεργία ή κάποιο τρόφιμο ακατάλληλο κατά την κρίσης σας, το παιδί τρώει απ’ όποιο τρόφιμο του τραβήξει την προσοχή. Είναι σημαντικό να έχει κατά νου ότι θα είναι καλύτερο να φάει μέχρι να χορτάσει και όχι μέχρι να αδειάσει το πιάτο του.

Μπορούμε να προτείνουμε στους μικρούς συνδαιτυμόνες παιχνίδι γευσιγνωσίας, όπου θα πρέπει να  καταλάβουν από τη γεύση τα συστατικά του φαγητού, στοχεύοντας στο να φάνε αργά το φαγητό τους.

Τέλος, πριν την επίσκεψη σε ένα γιορτινό κάλεσμα σε τραπέζι, καλό είναι να καταναλώσουν τα παιδιά το απογευματινό ή το πρόγευμα πριν το βραδινό ή το μεσημεριανό τραπέζι ανάλογα.

Τι γίνεται με τις πιατέλες των κουραμπιέδων;

Ο μπουφές με γεμάτες πιατέλες γλυκών αποτελεί δέλεαρ για τον καθένα. Κρατάμε τα γλυκά κλειστά στις συσκευασίες και σερβίρουμε συγκεκριμένη ποσότητα σε πιάτο και όχι «περνώντας δίπλα από το μπουφέ ας πάρω ένα μελομακάρονο».

Βεβαίως και τα ντουλάπια αυτήν την περίοδο θα είναι γεμάτα με προμήθειες. Αποφεύγουμε ωστόσο, σνακ όπως πατατάκια, γαριδάκια και λοιπές ανάλογες λιχουδιές. Προτιμήστε κράκερ βρώμης, ωμούς ξηρούς καρπούς αντί για ψητούς αλατισμένους, αποξηραμένα φρούτα, μαύρα σοκολατάκια υγείας αντί γκοφρέτες με χρωστικές, φρέσκα φρούτα.

Ωστόσο, ας απενοχοποιήσουμε το γλυκό ως κάτι το εντελώς απαγορευμένο. Αν μη τι άλλο, είναι γιορτές και γύρω μας τα γλυκά είναι η πιο συχνά ιδωμένη λιχουδιά! Απλά ας μην ξεχάσουμε να κρατήσουμε το μέτρο, τόσο τα παιδιά όσο και οι μεγάλοι.

Πως στήνω το διαιτολόγιο του, τώρα που είναι όλη μέρα στο σπίτι;

Το ημερήσιο διαιτολόγιο πρέπει να απαρτίζεται από  «τη μαγική πεντάδα». Δίνουμε μεγάλη σημασία στο πρωινό που ιδανικά παίρνει όλη η οικογένεια μαζί, και γιατί όχι, να το ετοιμάζουμε όλοι μαζί! Αν η μέρα δεν έχει κάποιο τραπέζι προγραμματισμένο, ποιος λέει ότι δεν μπορούμε να κάνουμε ένα γιορτινό πρωινό. Αυτό βέβαια συνεπάγεται ότι τα άλλα δύο κυρίως γεύματα θα είναι ελαφρύτερα και όχι παραδοσιακά, βαριά χριστουγεννιάτικα!

Πως το ελέγχω χωρίς να το περιορίζω;

Το αφήνουμε να κάνει τις επιλογές του χωρίς να του αποκλείσουμε κάποιο τρόφιμο με απαγόρευση. Η καλύτερη προσέγγιση είναι η συμβουλή και όχι η επιβολή. Φράσεις όπως «η γνώμη μου είναι ..» ή «αυτό θα ταίριαζε καλύτερα με αυτό παρά με αυτό..» ή «σου προτείνω να δοκιμάσεις αυτό..» του επιτρέπουν να ανακαλύψει μόνο του τις αγαπημένες του γεύσεις.

Όσων αφορά το γλυκό μετά το γεύμα, σίγουρα δεν το απαγορεύουμε, καθώς η απαγόρευση ενεργοποιεί την αντίδραση. Φροντίζουμε όμως να εξηγήσουμε και να επισημάνουμε στο παιδί ότι το κυρίως γεύμα προηγείται του γλυκού, και χρονικά και ποιοτικά. Μπορεί, δηλαδή, να φάει το κομμάτι του γλυκού που σερβίρεται, και φυσικά να το απολαύσει, αφού πρώτα φροντίσει να θρέψει το σώμα του με τα συστατικά τιυ που παρέχει το κυρίως γεύμα.

Με τι άλλο να γεμίσω τη μέρα του;

Στην περίπτωση που είστε οι οικοδεσπότες κάποιας εορταστικής εκδήλωσης, τα παιδιά μπορούν να συμβάλουν στην οργάνωση του: διακόσμηση σπιτιού, οργάνωση του μενού, μαγείρεμα, art de la table, να οργανώσουν ένα χώρο και αγαπημένες δραστηριότητες για να φιλοξενήσετε άλλους μικρούς καλεσμένους.

Αν έχετε ελεύθερες ώρες, μπορείτε να ακολουθήσετε μαζί του δραστηριότητες εντός και εκτός σπιτιού όπως βόλτα σε θεματικά χριστουγεννιάτικα πάρκα, να ασχοληθείτε με χριστουγεννιάτικες κατασκευές, να διαβάσετε χριστουγεννιάτικα παραμύθια και να δείτε ταινίες, να φτιάξετε μαζί τη λίστα με τα δώρα, να παίξετε επιτραπέζια παιχνίδια ή απλά να ξεκουραστείτε μαζί στο καναπέ σας. Και φυσικά δεν ξεχνάμε την σωματική άσκηση!

Τι κάνει το παιδί όταν η μαμά μαγειρεύει;

Μπορεί να βοηθήσει στο μαγείρεμα και να αναλάβει εύκολες ευθύνες ή να διαβάσει τη συνταγή. Δοκιμάζει μικρές μπουκιές από το φαγητό για να προτείνει αν λείπει ή χρειάζεται κάτι ακόμα. Θυμόμαστε να μαγειρεύουμε πάντα χορτάτοι για να αποφύγουμε το αλόγιστο τσιμπολόγημα.

Πως τρώμε στο ξενοδοχείο και στις διακοπές;

Οι διακοπές αποτελούν μία απόδραση από τον καθημερινό τρόπο ζωής, ακόμη και από το καθημερινό μας διαιτολόγιο. Σαφώς και το πρόγραμμα της ρουτίνας δεν μπορεί να είναι ίδιο με αυτό του ταξιδιού. Πως κινούμαστε λοιπόν?

Δεν παραλείπουμε το θρεπτικό πρωινό. Θα μας κρατήσει ενεργητικούς για να απολαύσουμε τη βόλτα και τις δραστηριότητες μας. Προσοχή στα πλουσιοπάροχα μπουφέ των ξενοδοχείων. Υπενθυμίζουμε στο παιδί τη σημαντικότητα της τριάδας, δηλαδή πρωτεΐνη, άμυλο και φρέσκο φρούτο ή λαχανικό. Ξεχωρίζοντας τα τρόφιμα σε αυτές τις κατηγορίες το αφήνουμε να κάνει δικούς του συνδυασμούς και να παίξει με τη φαντασία του.

Παίρνουμε μαζί τόσο για το παιδί όσο και για εμάς ένα μικρό σνακ όπως ένα brioche με τυρί και λαχανικά, φρέσκα φρούτα και ξηρούς καρπούς, μία μπάρα δημητριακών μέχρι το επόμενο γεύμα μας.

Απολαμβάνουμε το ταξίδι! Δοκιμάζουμε την τοπική κουζίνα, αναθέτουμε στο παιδί να διαλέξει μόνο του από το μενού το γεύμα του και το συμβουλευόμαστε για τα κοινά πιάτα όπως σαλάτες και ορεκτικά.

Προσπαθούμε να μην παραλείπουμε τα πέντε γεύματα αλλά και να υπακούμε στο «μαμά, μπαμπά πεινάω!» Το νέο περιβάλλον και οι έξτρα δραστηριότητες μπορούν να ανοίξουν την όρεξη ή να κάνουν το παιδί να ξεχαστεί και να μην συνειδητοποιήσει ότι πείνασε. Φροντίζουμε να βρούμε θρεπτικά σνακ αντί των εύκολων λύσεων και του junk food. Αυτό θα μας κρατήσει ευδιάθετους και χορτάτους για μία υπέροχη γιορτινή εξόρμηση!

Το άρθρο πρωτοεμφανίστηκε στο site diatrofi.gr

Επιμέλεια άρθρου: Σοφία Μπλάτζιου, Μαίρη Αλέξη, Δάφνη Νταλάπα

Η εορταστική περίοδος μπήκε για τα καλά και μαζί ξεκίνησαν οι προετοιμασίες για το εορταστικό τραπέζι. Ας δούμε την θρεπτική αξία των δημοφιλέστερων επιλογών.

Πατήστε εδώ για να κατεβάσετε σε πλήρη ανάλυση το infographic: Christmas Infographic – Nutritionist.gr

Κουραμπιές  περίπου 40-50 γραμμαρίων μας αποδίδει 160-200 θερμίδες και 11-13,5 γραμμάρια λίπους. Τα αμύγδαλα που περιέχει είναι πλούσια σε μονοακόρεστα λιπαρά, βιταμίνη Ε και ασβέστιο.

Μελομακάρονο περίπου 40-50 γραμμαρίων μας αποδίδει περίπου 150-180 θερμίδες και 8-10 γραμμάρια λίπους. ο χυμός πορτοκαλιού είναι ευεργετικός και πλούσιος σε βιταμίνη C, τα καρύδια προσφέρουν απαραίτητα πολυακόρεστα λιπαρά οξέα και βιταμίνες του συμπλέγματος Β, το ελαιόλαδο είναι πλούσιο σε μονοακόρεστα λιπαρά και αντιοξειδωτικές βιταμίνες (κυρίως βιταμίνη Ε) και το μέλι που περιέχει, βιταμίνες του συμπλέγματος Β.

Γαλοπούλα έχει, πρωτεΐνες υψηλής βιολογικής αξίας. βιταμίνες (Β6, Β3, Β2, Β12), σίδηρο, φώσφορο και κάλιο. πλούσια σε τρυπτοφάνη (παραγωγή σεροτονίνης) σε ψευδάργυρο φώσφορο και μαγνήσιο. 187 θερμίδες στα 100γρ.

Χοιρινό πηγή βιταμινών, 100γρ χοιρινού δίδουν πάνω από το 50% των αναγκών σε θειαμίνη, πάνω από το 35% νιασίνη, πάνω από 35% σε Β6. Τα 100γρ χοιρινού προσφέρουν 0,7-1,1mg ποιοτικού και καλά απορροφήσιμου σιδήρου και 2,6-2,7mg ψευδαργύρου. πρωτεΐνη που περιέχει είναι καλής ποιότητας, με πολλά απαραίτητα αμινοξέα.

Κοτόπουλο από τις πλουσιότερες πηγές πρωτεϊνών. Είναι πλούσιο σε βιταμίνη Β6 (απαραίτητη για τον μεταβολισμό των υδατανθράκων, των λιπών και των πρωτεϊνών, για την παραγωγή ερυθρών αιμοσφαιρίων και για την ενίσχυση του ανοσοποιητικού συστήματος). Επίσης το κοτόπουλο είναι πλούσιο σε βιταμίνη Β3 (απαραίτητη για τον μεταβολισμό των τροφών, την καλή λειτουργία του πεπτικού συστήματος, του δέρματος και των νεύρων). Πλούσιο σε σελήνιο (αντιοξειδωτικές ιδιότητες, μπορεί να προστατεύσει τον οργανισμό από τη δράση των ελευθέρων ριζών, ενισχύει το ανοσοποιητικό σύστημα και βοηθά στην καλή λειτουργία του θυρεοειδούς αδένα.)

Βασιλόπιτα 100 γραμμαρια, 352(κεικ)-450 Kcal(τσουρεκι) Θερμίδες. Πηγή πρωτεϊνών υψηλής βιολογικής αξίας λόγω των ασπραδιών των αυγών και του γάλακτος που περιέχει. Η προσθήκη πορτοκαλιού στη συνταγή εμπλουτίζει τη βασιλόπιτα σε βιταμίνη C (ενισχύει το ανοσοποιητικό σύστημα, συμβάλλει στη σύνθεση κολλαγόνου και έχει ισχυρή αντιοξειδωτική δράση ενάντια στην καταστροφή των κυττάρων). Η προσθήκη μαστίχας Χίου έχει αντιμικροβιακή, αντιοξειδωτική και αντιφλεγμονώδη δράση.

Δίπλες ελαιόλαδο (μονοακόρεστα λιπαρά οξέα) και καρύδια (πολυακόρεστα λιπαρά οξέα). Υψηλή περιεκτικότητά  σε αντιοξειδωτικές ουσίες : το ελαιόλαδο, καρύδι, μέλι και κανέλα, είναι πλούσια σε αντιοξειδωτικά στοιχεία.

Ρόδι Πλούσιο σε βιταμίνη C και αποτελούν πηγή φυτικές ίνες. Έχουν περίπου 72 θερμίδες ανά 100 γρ. Υψηλές ποσότητες βιταμίνης Κ (συμβάλλει στη σκελετική υγεία, καθώς παίζει σημαντικό ρόλο στην εναπόθεση ασβεστίου στα οστά.)  Το έλαιο των σπόρων ροδιού περιέχει περίπου 63,5%  punicic acid (οξύ του ροδιού), ένα σπάνιο πολυακόρεστο λιπαρό οξύ (ω-5) με ισχυρή αντιοξειδωτική δράση  (προστατεύει από επιβλαβείς εξωγενείς παράγοντες, όπως ελεύθερες ρίζες καθώς και από τα σημάδια της πρόωρης γήρανσης και είναι ικανό αναστολής πολλαπλασιασμού καρκίνου του μαστού)