Κατηγορίες Διατρ. Διαταραχών

Βουλιμία

Η βουλιμία χαρακτηρίζεται από συχνά επεισόδια υπερφαγίας, δηλαδή κατανάλωση μεγάλης ποσότητας τροφής σε συγκεκριμένο χρονικό διάστημα, που ακολουθείται όμως από εκκαθαριστικές μεθόδους, όπως είναι οι εμετοί, η χρήση διουρητικών, καθαρτικών, η νηστεία ή η υπερβολική άσκηση. Ο κύκλος της υπερφαγίας και των εμετών καταλήγει να γίνεται καταναγκαστικός, καθώς τα άτομα με βουλιμία νιώθουν ότι δεν μπορούν να σταματήσουν ή να ελέγξουν τι και πόσο τρώνε. Αυτή τη συμπεριφορά συνοδεύουν έντονα αισθήματα ενοχής και ντροπής.

Ανορεξία

Σε αντίθεση με το όνομα της, η ανορεξία δεν σημαίνει απώλεια της όρεξης. Τα άτομα που πάσχουν από ανορεξία έχουν έναν έντονο φόβο μην παχύνουν και καταλήγουν να είναι όλο και πιο αδύνατα, περιορίζοντας την τροφή τους υπερβολικά. Ορισμένα άτομα χρησιμοποιούν και άλλες ακραίες συμπεριφορές για να πετύχουν ένα πολύ χαμηλό φυσιολογικό βάρος, που όμως ποτέ δεν τους είναι αρκετά χαμηλό. Το φαγητό, το βάρος τους και το σχήμα του σώματος κυριαρχεί στη σκέψη τους, επηρεάζοντας την καθημερινότητα και την ποιότητα ζωής τους. Λόγω του χαμηλού σωματικού βάρους και την υποθρεψία που υποβάλλουν τον εαυτό τους, επηρεάζεται σημαντικά η υγεία τους. Παρόλα αυτά, αρνούνται την σοβαρότητα της κατάστασης.

Υπερφαγία

Είναι η πιο συχνά απαντώμενη διατροφική διαταραχή. Το άτομο που πάσχει από υπερφαγία, καταναλώνει σημαντικά μεγάλη ποσότητα τροφής σε μικρό χρονικό διάστημα έχοντας την αίσθηση ότι χάνει τον έλεγχο. Μιλάμε για υπερφαγία ακόμα και στις περιπτώσεις όπου δεν καταναλώνεται μεγάλη ποσότητα τροφής, αλλά το άτομο τσιμπολογάει συνεχώς ή οι ποσότητες που καταναλώνει είναι μικρές με απαραίτητη προϋπόθεση όμως, να υπάρχει αίσθηση απώλειας ελέγχου. Κοινά χαρακτηριστικά είναι τα αισθήματα ντροπής, ενοχής και αηδίας που ακολουθούν αυτήν τη συμπεριφορά. Γι’ αυτό άλλωστε είναι συχνή η κατανάλωση φαγητού στα κρυφά.

Νυχτερινή υπερφαγία

Το σύνδρομο νυχτερινής υπερφαγίας (NES) απαντάται σε μεγάλο ποσοστό σε παχύσαρκους, ιδιαίτερα σε περιόδους που βιώνουν έντονο στρες. Χαρακτηρίζεται από πρωινή ανορεξία, κατανάλωση της μεγαλύτερης ποσότητας φαγητού κατά τις βραδινές ώρες, αϋπνία ή διακοπή του ύπνου τουλάχιστον για μία φορά μέσα στη νύχτα και κατανάλωση φαγητού ή ποτού. Συνήθως υπάρχει προτίμηση σε αμυλούχες τροφές. Η συμπεριφορά τους αυτή συνοδεύεται από αισθήματα άγχους ή ενοχής.

Ορθορεξία

Μία διαταραχή πρόσληψης τροφής που εντοπίστηκε πρόσφατα είναι η ορθορεξία, όπου παρατηρείται εμμονή σχετικά με την κατανάλωση μόνο των τροφών που θεωρεί το άτομο υγιεινές. Οι τροφές επιλέγονται αποκλειστικά με βάση το περιεχόμενο και την διατροφική αξία τους, με σκοπό την προάσπιση της υγείας του και την αποφυγή των αρνητικών επιπτώσεων ορισμένων συστατικών των τροφών. Απολαμβάνει το φαγητό μόνο εφόσον το θεωρεί υγιεινό. Ομοιάζει σε αρκετά σημεία με την ανορεξία, όπως στην επίμονη άρνηση του ατόμου να καταναλώσει οτιδήποτε δεν θεωρεί υγιεινό και την αποφυγή κοινωνικών εκδηλώσεων επειδή δεν μπορεί να ελέγξει την τροφή του. Σε περίπτωση που παρεκκλίνει από τον στόχο του, βιώνει έντονη συναισθηματική αναστάτωση.

Άλλες διατροφικές δυσκολίες

Το φάσμα των διαταραχών πρόσληψης τροφής είναι μεγάλο και οι έρευνες πολύ πρόσφατες. Μάλιστα στα διαγνωστικά εγχειρίδια, αναγνωρίζονται επίσημα μόνο η ανορεξία και η βουλιμία.Εκτός από τη νυχτερινή υπερφαγία, την υπερφαγία και την ορθορεξία υπάρχουν και διάφορες άλλες καταστάσεις που συνιστούν πρόβλημα αλλά δεν έχουν ακόμα αναγνωριστεί ως διαταραχές πρόσληψης τροφής. Δεν χρειάζεται λοιπόν να πληρούνται όλα τα κριτήρια των διατροφικών διαταραχών, για να αναζητήσει κανείς βοήθεια. Μπορεί να ταυτιστήκατε με κάποια από τα χαρακτηριστικά των διαταραχών που μόλις περιγράψαμε. Μπορεί όμως και να νιώθετε ότι έχετε μια απροσδιόριστα δύσκολη σχέση με το φαγητό που όμως δεν ταιριάζει με τις παραπάνω διαταραχές, όπως για παράδειγμα:

Συναισθηματικό φαγητό

Πολλές φορές τα συναισθήματα μας και όχι η βιολογική πείνα, μας υπαγορεύουν τι, πότε και πόσο να φάμε. Εκεί, το φαγητό χάνει τον αρχικό του ρόλο και έρχεται να καλύψει άλλες ανάγκες. Η σύνδεση της κατανάλωσης φαγητού με την ψυχική μας διάθεση είναι φυσιολογική και συμβαίνει σε όλους μας. Όταν όμως γίνει τόσο ισχυρή, ώστε να καθορίζει σε μεγάλο βαθμό την διατροφική μας συμπεριφορά, τότε μιλάμε για «συναισθηματικό φαγητό». Αν και όσοι βιώνουν μία τέτοια κατάσταση, νιώθουν ανήμποροι να ελέγξουν την ποιότητα και την ποσότητα της τροφής που καταναλώνουν, με την σωστή αντιμετώπιση και τις κατάλληλη τεχνικές, γίνεται εφικτή η αποσύνδεση της ψυχικής διάθεσης από την κατανάλωση τροφής και την αλλαγή προς έναν ενσυνείδητο τρόπο διατροφής.

Επαναλαμβανόμενες δίαιτες

Βοήθεια χρειάζονται και όσοι αποτυγχάνουν να διατηρήσουν ένα σταθερό βάρος και βρίσκονται συνεχώς εντός και εκτός δίαιτας. Μία διαδικασία αρκετά ψυχοφθόρα, που επιβαρύνει σημαντικά την υγεία και αυξάνει σταδιακά το σωματικό βάρος, ενώ δημιουργεί αίσθηση αποτυχίας, απογοήτευσης και χαμηλής αυτοεκτίμησης.

Πότε να ζητήσω βοήθεια;

Αν όσα διαβάσατε παραπάνω σας προβλημάτισαν σχετικά με τη δική σας διατροφική συμπεριφορά ή κάποιου δικού σας ανθρώπου, συστήνεται να απευθυνθείτε σε έναν εξειδικευμένο διατροφολόγο ή ψυχολόγο, ώστε να γίνει μία σωστή αξιολόγηση. Παρακάτω θα δείτε μια λίστα από ενδείξεις διατροφικών διαταραχών. Διευκρινίζεται ότι η εμφάνιση κάποιου από τα παρακάτω, δεν σημαίνει απαραίτητα ύπαρξη μιας διατροφικής διαταραχής. Ακόμα όπως και αν ταυτίζεστε με κάποια από αυτά, μην το αμελήσετε. Δεν χρειάζεται να περιμένετε μέχρι να εξελιχθεί μια κατάσταση, όσο πιο νωρίς την προλάβετε τόσο πιο εύκολα θα αντιμετωπιστεί.

Προσοχή αν παρατηρείτε στον εαυτό σας ή σε κάποιο κοντινό σας πρόσωπο:

  • Έντονο φόβο ή άρνηση για διατήρηση φυσιολογικού σωματικού βάρους
  • Ακραίες και ανθυγιεινές δίαιτες
  • Συνέχιση της δίαιτας ακόμα και μετά την επίτευξη του στόχου
  • Έντονη ανησυχία για την εικόνα σώματος
  • Τελετουργική στάση προς το φαγητό
  • Δικαιολογίες για αποφυγή γευμάτων
  • Υπερφαγία χωρίς αλλαγή βάρους
  • Κρύψιμο ή εξαφάνιση φαγητού
  • Αμέσως μετά το φαγητό επίσκεψη στην τουαλέτα
  • Κρυμμένα υπολείμματα από συσκευασίες
  • Άγχος να φύγουν οι άλλοι απ’ το σπίτι ή την κουζίνα
  • Έναν συνεχή κύκλο περιόδων δίαιτας ακολουθούμενης από υπερκατανάλωση φαγητού
  • Μεγάλη αύξηση βάρους με λογική κατανάλωση φαγητού
  • Ανεξήγητη εξαφάνιση τροφίμων
  • Νυχτερινό τσιμπολόγημα
  • Ξύπνημα τουλάχιστον 1 φορά και κατανάλωση φαγητού ή ποτού
  • Αδυναμία επιστροφής στον ύπνο χωρίς να καταναλωθεί τροφή