Ναι, μπορεί να ακούγεται παράλογο, αλλά εάν δεν τρως όσο χρειάζεται το σώμα σου, κατά πάσα πιθανότητα δεν χάνεις και το περιττό σου βάρος.Η λογική είναι απλή: όταν δεν δίνουμε αρκετή ενέργεια στο σώμα με την τροφή, αυτό ρίχνει τις καύσεις του, επιβραδύνει δηλαδή τις διαδικασίες του μεταβολισμού. Πρακτικά σημαίνει ότι όσο και να παλεύουμε μάταια με ολιγοθερμιδικές δίαιτες και εντατική άσκηση, το σώμα μας αντιστέκεται σθεναρά στην απώλεια βάρους- γιατί αυτό ακριβώς είναι φτιαγμένο να κάνει!
Όπως οποιαδήποτε μηχανή δεν λειτουργεί σωστά χωρίς τα απαραίτητα καύσιμα, έτσι κάνει και το ανθρώπινο σώμα: η θερμιδική στέρηση –που μεταφράζεται σε έλλειψη ενέργειας- σε συνδυασμό με την φυσική δραστηριότητα –που μεταφράζεται σε ενεργειακές απαιτήσεις- στέλνει στο σώμα το μήνυμα ‘’Κίνδυνος: Λιμοκτονούμε!’’ κάνοντας τις ορμόνες να δρουν προφυλάσσοντας το λίπος που υπάρχει. Έτσι, φυσικά, δεν χάνουμε τα περιττά κιλά. Αντιθέτως, εάν ξεφύγουμε ελαφρώς από την περιοριστική θερμιδική ρουτίνα, το σώμα, που υποφέρει μέσα σε αυτή τη στρεσογόνο κατάσταση, φροντίζει να αποθηκεύσει με την ευκαιρία λίγο ακόμα ‘’πολύτιμο’’ λίπος.
Άρα: τρώγοντας περισσότερο, το σώμα μας μπορεί να κάνει και περισσότερα. Επιστρέφει στους κανονικούς ρυθμούς καύσεών του, λειτουργεί φυσιολογικά, δεν στερείται ενέργειας, και μπορεί, πλέον, να κάψει με ασφάλεια το λίπος- αφού το αναγνωρίζει ως ‘’περιττό’’.
2. Τρως παραπάνω
Από την άλλη μεριά, ισχύει αυτό που γνωρίζουμε τόσα χρόνια. Εάν καταναλώνεις παραπάνω ενέργεια από όσο καις, αυτή η ενέργεια αποθηκεύεται μακροπρόθεσμα ως λίπος στο σώμα. Το μη προφανές, ή μάλλον αυτό που ‘ξεγελάει’ τους περισσότερους, είναι το ότι αυτό ισχύει ακόμα και αν η τροφή που καταναλώνουμε θεωρείται ‘’υγιεινή’’.
Μερικές φορές, μπορεί οι μερίδες μας να είναι υπερβολικές. Ή μπορεί, με την αίσθηση ότι ‘’εντάξει, δεν τρώω πατατάκια, τρώω κοτόπουλο στο φούρνο’’ να ξεφεύγεις τελικά στη θερμιδική σου πρόσληψη ημερησίως. Γιατί, στην πραγματικότητα, δεν είναι πάντα ‘’λίγο κοτόπουλο στο φούρνο’’. Συνήθως είναι ‘’..με σαλάτα. Ε, Και λίγο ψωμί. Και ένα κομμάτι φέτα. Και ίσως ένα ποτηράκι κρασί..’’ Το οποίο φυσικά από μόνο του ίσως δεν είναι πολύ- δεδομένου ότι από άτομο σε άτομο οι θερμιδικές ανάγκες διαφέρουν- αλλά στον τελικό απολογισμό της ημέρας, τρία τέτοια γεύματα, μπορεί να ξεπεράσουν κατά πολύ τις ημερήσιες θερμιδικές σου ανάγκες. Και το κακό είναι ότι αυτό γίνεται χωρίς καν να το αντιληφθείς.
3. Στρες
Όταν το θέμα μας είναι η απώλεια βάρους, το στρες έχει διπλό ρόλο: όταν βιώνουμε περιόδους έντονου στρες από τη μία υπάρχει μεγάλη πιθανότητα να καταναλώνουμε και περισσότερη τροφή (η γνωστή ‘συναισθηματική πείνα’), ενώ παράλληλα το σώμα ορμονικά ‘’μπλοκάρει’’ την απώλεια λίπους.
Το στρες, ωθεί στην κατανάλωση περισσότερης τροφής, καθώς η μάσηση είναι μία οικεία διαδικασία που φαίνεται να μας χαλαρώνει προς στιγμήν, ενώ παράλληλα η το μυαλό απασχολείται από το φαγητό, και ξεχνά για λίγο όλες τις υπόλοιπες καθημερινές σκέψεις ή δραστηριότητες που μας προκαλούν άγχος. Φυσικά, το συναισθηματικό φαγητό ζητά τροφές ιδιαίτερα γλυκές ή λιπαρές- γεγονός που δε βοηθάει στην απώλεια του βάρους που θέλεις να επιτύχεις.
Παράλληλα, οι ορμόνες, όπως αναφέρθηκε παραπάνω, σε στρεσογόνες καταστάσεις φροντίζουν να δράσουν με τους δικούς τους περίπλοκους τρόπους, ‘’προστατεύοντας’’ το σώμα από οποιαδήποτε απώλεια, και σίγουρα ενάντια στην προσπάθειά σου να χάσεις τα κιλά που επιθυμείς.
4. Υπερβολική άσκηση
Και εδώ, ισχύει το ίδιο για την ορμονική λειτουργία στο σώμα μας: η υπερβολική άσκηση μπορεί να δράσει σαν στρεσογόνος κατάσταση, θέτοντας τον οργανισμό σε επαγρύπνηση.
Η άσκηση και η φυσική δραστηριότητα είναι εκ των ουκ άνευ για την υγεία του ανθρώπινου σώματος (και μυαλού), και φυσικά μπορεί να συνεισφέρει στην απώλεια κάποιων περιττών κιλών, όμως εάν η αυτή γίνεται σε υπερβολικό βαθμό και υπερκαλύπτει την ενέργεια που του παρέχουμε, προκαλεί στρες στον οργανισμό μας. Παράγεται κορτιζόλη, η ορμόνη του άγχους, και το σώμα μας τίθεται σε ‘’λειτουργία προστασίας’’, μπορεί και αυξάνοντας σε βάρος.
5. Κατανάλωση πολλών ‘’υγιεινών’’ τροφών
Στις μέρες μας, επικρατεί μεγάλη σύγχυση όσων αφορά το τι είναι ‘’υγιεινό’’ και στο τι όχι. Τα media, οι διάφοροι ‘’ειδικοί’’, το marketing και φυσικά τα συμφέροντα των εταιριών, έχουν δημιουργήσει στο κοινό διάφορες αντιλήψεις για ‘’υγιεινά’’ τρόφιμα. Έτσι, συχνά ως διαιτολόγοι ερχόμαστε στη θέση να εξηγούμε γιατί η Τάδε υγιεινή μπάρα με δημητριακά και φρούτα του δάσους, είναι στην πραγματικότητα ένα ‘’κενό’’ τρόφιμο – ένα τρόφιμο, δηλαδή, ελάχιστης θρεπτικής αξίας, που ουσιαστικά αντί να χορταίνει, δημιουργεί γρήγορα αυξημένο αίσθημα πείνας. Είναι αρκετά σύνηθες να υπερ-καταναλώνουμε τέτοιες τροφές που θεωρούνται ‘’υγιεινές’’, καθώς δεν προσφέρουν το απαραίτητο αίσθημα κορεσμού.
Επιπλέον, συχνά ‘’κολλάμε’’ στις θερμίδες, και δεν αντιλαμβανόμαστε το ότι το σώμα δεν επεξεργάζεται θερμίδες, αλλά τις ουσίες που παίρνει από κάθε τροφή. Έτσι, ένα τρόφιμο που έχει λίγες θερμίδες, δε σημαίνει απαραίτητα ότι είναι ‘’υγιεινό’’. Για παράδειγμα, το λευκό ψωμί και το ψωμί ολικής άλεσης, ενώ έχουν τις ίδιες θερμίδες, διαφέρουν σε θρεπτική αξία καθώς το ολικής, ως λιγότερο επεξεργασμένο, μπορεί να παρέχει περισσότερα θρεπτικά συστατικά. Και στην τελική, αυτό είναι που μετράει το σώμα μας.
6. Μη επαρκής ύπνος
Μάλλον έχεις βιώσει την επίδραση της έλλειψης ύπνους έχει στη διάθεση και τη συγκέντρωσή σου. Πλέον γνωρίζουμε ότι ο μη επαρκής ύπνος, επηρεάζει σημαντικά και την ικανότητα του οργανισμού μας να διατηρήσει ένα υγιές βάρος .
Γιατί λοιπόν, ο ύπνος είναι τόσο σημαντικός για το ανθρώπινο σώμα; Με απλά λόγια, γιατί αυτή είναι η ώρα που το σώμα ξεκουράζεται από εξωτερικά ερεθίσματα και απαιτήσεις, αφοσιώνεται στην αποτοξίνωση, και την επιδιόρθωση τυχόν δυσλειτουργιών, και των αναπόφευκτων φθορών ή τραυμάτων. Έτσι, μπορεί να λειτουργήσει εκ νέου το επόμενο πρωί, στο έπακρο των δυνατοτήτων του .
Έτσι, η στέρηση ύπνου, το εμποδίζει να ολοκληρώσει σωστά αυτές τις διαδικασίες.
Σε αυτό, έρχονται να προστεθούν και οι ορμόνες σεροτονίνη (ορμόνη της διάθεσης και σημαντική στη ρύθμιση της πείνας) και μελατονίνη (ορμόνη του ύπνου), που βρίσκονται σε ευαίσθητη αλληλεξάρτηση και ισορροπία. Όταν στερείσαι ύπνου, η παραγωγή αυτών διαταράσσεται, αυξάνοντας το αίσθημα πείνας – και συνήθως, οι διατροφικές επιλογές που κάνεις αυτές τις στιγμές δεν είναι και οι καλύτερες δυνατές, καθώς η σεροτονίνη ‘’ζητάει’’ ψωμί, γλυκά ή μία γεμάτη κατσαρόλα μακαρόνια.
Και τώρα τι;
Όπως πιθανώς αντιλαμβάνεσαι τώρα, το σώμα είναι εξυπνότερο από ότι νομίζουμε και δρα με πολύ πιο περίπλοκους τρόπους από ένα απλό θερμιδικό ισοζύγιο. Βεβαιώσου ότι η ποσότητα της τροφής που λαμβάνεις βρίσκεται σε ισορροπία με τις θερμιδικές ανάγκες σου, σύμφωνα με τον τρόπο ζωής και τη φυσική σου δραστηριότητά. Ξέχνα τις θερμίδες, και επικεντρώσου στο να ‘θρέψεις’ το σώμα σου με όσο το δυνατόν ανεπεξέργαστες, φυσικές τροφές, φρέσκα φρούτα και λαχανικά, πρωτεΐνες και καλά λιπαρά. Φρόντισε να απολαμβάνεις ένα συνεχόμενο βραδινό ύπνο αρκετών ωρών, και, φυσικά, το δυσκολότερο από όλα στις μέρες μας: βρες το δικό σου τρόπο να διαχειριστείς/εκτονώσεις το άγχος σου. Και ναι, υπάρχουν τρόποι, πρέπει όμως να τους δοκιμάσεις, μέχρι να βρεις τι ταιριάζει σε εσένα.
Επιμέλεια άρθρου
Μαίρη Αλέξη
Δάφνη Νταλάπα
