FODMAP- που σημαίνει: “Fermentable Oligo-, Di-, Mono-saccharides and Polyols”. Σε απλά ελληνικά δηλαδή, ζυμώσιμοι ολιγο-, δι-,μονο-σακχαρίτες και πολυόλες. Σε ακόμα απλούστερα ελληνικά, ένα είδος υδατανθράκων βραχείας αλύσου, που μπορεί σε αρκετούς ανθρώπους να δημιουργούν διαταραχές στο πεπτικό σύστημα.Μερικοί κοινοί τέτοιοι υδατάνθρακες είναι η φρουκτόζη (απλό σάκχαρο που βρίσκεται σε φρούτα, λαχανικά και πρόσθετα ζάχαρης), η λακτόζη (κυρίως σε γαλακτοκομικά προϊόντα όπως το γάλα), οι φρουκτάνες (υδατάνθρακας που βρίσκεται σε προϊόντα όπως το αλεύρι από σίκαλη και κριθάρι) οι γαλακτάνες, που βρίσκονται σε μεγάλες ποσότητες στα όσπρια και οι πολυόλες όπως η ξυλιτόλη, σορβιτόλη, μαλτιτόλη και μαννιτόλη, σε φρούτα και λαχανικά και με κυριότερη χρήση ως γλυκαντικά σε προϊόντα του εμπορίου.
Αν και στην πραγματικότητα, οι FODMAPs δρουν ευεργετικά για τους περισσότερους, είναι πολύ συχνό φαινόμενο οι υδατάνθρακες αυτοί να προκαλούν διαταραχές στο γαστρεντερικό σύστημα. Ειδικότερα, άτομα που υποφέρουν από συμπτώματα του συνδρόμου ευερέθιστου εντέρου ή σπαστική κολίτιδα, μία πολύ συχνή πάθηση στην εποχή μας, θα πρέπει να δώσουν ιδιαίτερη βάση στην κατανάλωση τους.
Ποιο ακριβώς είναι το πρόβλημα με τους υδατάνθρακες αυτής της μορφής;
Το άμυλο, ο πιο κοινός υδατάνθρακας στη διατροφή μας, αποτελείται από πολύ μακριές αλυσίδες μορίων γλυκόζης. Οι FODMAPs, από την άλλη, είναι συνήθως υδατάνθρακες βραχείας αλύσου- αποτελούνται δηλαδή από 1, 2 ή λίγα περισσότερα μόρια συνδεδεμένα μεταξύ τους. Αυτό έχει ως αποτέλεσμα για μερικούς ανθρώπους να περνούν μέσα από το έντερο άπεπτοι. Φτάνοντας στο τελικό σημείο του εντέρου, χρησιμοποιούνται από τα βακτήρια που κατοικούν εκεί, ως πηγή ενέργειας. Με αυτόν τον τρόπο, λειτουργούν εν γένει οι διαιτητικές ίνες για να «ταΐσουν» τα βακτήρια του εντέρου, ωφελώντας με ποικίλους τρόπους τον οργανισμό μας. Τότε πού είναι το κακό; Συνήθως, τα φιλικά αυτά βακτήρια, παράγουν μεθάνιο. Όταν όμως τρέφονται από υδατάνθρακες της ομάδας των FODMAP, παράγεται ένας άλλος τύπος αερίου, το υδρογόνο, κάτι που μπορεί να δημιουργήσει μετεωρισμό, πρηξίματα, κράμπες στομάχου και δυσκοιλιότητα. Επιπλέον, τέτοιοι υδατάνθρακες δρουν ως ενεργά ωσμωτικά μόρια, το οποίο σημαίνει ότι μπορούν να συσσωρεύουν νερό στο έντερο και να συμβάλλουν στην πρόκληση διάρροιας.
Αυτά τα συμπτώματα, είναι χαρακτηριστικά σε άτομα που πάσχουν από σύνδρομο ευερέθιστου εντέρου, μία κοινή πάθηση του γαστρεντερικού. Αν και οι αιτίες που την προκαλούν δεν είναι ακόμα πλήρως καθορισμένες, φαίνεται ότι μία διατροφή χαμηλή σε FODMAP μπορεί να βοηθήσει σημαντικά στην ανακούφιση από τα συμπτώματα. Επιπλέον, μία διατροφή φτωχή σε FODMAP μπορεί να είναι ευεργετική σε άλλες λειτουργικές διαταραχές του εντέρου, όπως η νόσος Crohn η ελκώδη κολίτιδα, ή και η κοιλιοκάκη.
Τα πλεονεκτήματα μίας τέτοια διατροφής, μπορεί να περιλαμβάνουν μείωση των αερίων, του μετεωρισμού, της διάρροιας και της δυσκοιλιότητας, καθώς και των πρηξιμάτων και των στομαχικών πόνων. Επίσης, σημαντικά είναι και τα ψυχολογικά οφέλη, καθώς τέτοιες γαστρεντερικές διαταραχές μπορεί να προκαλούν στρες και άγχος.
Η low-FODMAP διατροφή
Πολλές από τις τροφές που καταναλώνουμε καθημερινά είναι πλούσιες σε υδατάνθρακες τέτοια μορφής. O στόχος μίας low-FODMAP διατροφής δεν είναι ο πλήρης αποκλεισμός των fodmap υδατανθράκων, αλλά η μείωση τους σε τέτοιο βαθμό ώστε να περιοριστούν τα ενοχλητικά συμπτώματα.
Στην ουσία, συνίσταται στο γενικό αποκλεισμό τροφών που είναι υψηλές σε περιεκτικότητα FODMAP, για ορισμένο χρονικό διάστημα. Εφόσον τα συμπτώματα υποχωρήσουν, πραγματοποιείται μια σταδιακή επανένταξη των τροφίμων, και επανεξετάζονται τα συμπτώματα και η ανοχή σε κάθε τρόφιμο ξεχωριστά.
Σύμφωνα με έρευνες, περίπου ένα 75% των ασθενών με ΣΕΕ μπορεί να ωφεληθεί σημαντικά από μία low-FODMAP διατροφή. Φυσικά, εάν τα συμπτώματα δεν είναι τόσο έντονα ή μιλάμε για σποραδικές ενοχλήσεις του γαστρεντερικού, η διατροφή δεν χρειάζεται να είναι τόσο αυστηρή.
Σε κάθε περίπτωση, χρειάζεται προσεκτικός σχεδιασμός του διαιτολογίου, με τη βοήθεια εξειδικευμένου διαιτολόγου. Οι επιλογές των επιτρεπόμενων τροφίμων όμως, είναι ποικίλες και τα αποτελέσματα μπορούν να είναι ευεργετικά και ανακουφιστικά για την πλειονότητα των ατόμων που ταλαιπωρούνται από μία από τις πιο κοινές παθήσεις της σύγχρονης εποχής.
Επιμέλεια άρθρου
Μαίρη Αλέξη
Δάφνη Νταλάπα
Πηγές
www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/21615553
www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/24076059
http://journals.sagepub.com/doi/abs/10.1177/1756283X11436241
https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/15932367
https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/20659225
