Τι είναι;
Οι ορμονικοί διαταράκτες είναι πρόσθετες, ισχυρές χημικές ουσίες με χαρακτήρα συντήρησης του προϊόντος και υψηλής δραστικότητας. Αποτελούν ανθρώπινο σκεύασμα και δεν απαντώνται ελεύθερα στη φύση.
Που βρίσκονται ;
Βρίσκονται σε προϊόντα ομορφιάς και καλλυντικά, σε καθαριστικά σπιτιού, σε παρασιτοκτόνα όποτε κατά συνέπεια και σε τρόφιμα και στο νερό. Σε πλαστικές συσκευασίες, κονσέρβες, και, επίσης, στο πετρέλαιο. Πλέον σε πολλές ελληνικές συσκευασίες αναγράφεται εάν το προϊόν φέρει τέτοια συστατικά. Συνήθως αναφέρονται ως EDC, PFC ή ΒΡΑ. Ακόμα, χρησιμοποιούνται σε υφάσματα, όπως χαλιά, έπιπλα και ρούχα, για να λεκιάζονται δυσκολότερα.
Γιατί πρέπει να τους αποφύγουμε;
Όπως προδίδει ο τίτλος, εμπλέκονται στην ορμονική λειτουργία, στην παραγωγή, έκκριση και δράση. Μπορούν να επέμβουν και να δράσουν παρεμποδιστικά σε ορμόνες του ανθρώπινου σώματος, καθώς στοχεύουν στο νευρικό και στο αναπαραγωγικό -τόσο σε άνδρες όσο και σε γυναίκες- σύστημα. Έτσι, μπορεί να είναι υπεύθυνοι για δυσλειτουργίες στα συστήματα αυτά, για παράδειγμα προκαλώντας την πρόωρη διακοπή της εμμήνου ρήσης των γυναικών, ή, ακόμα, την καθυστερημένη ανάπτυξη των παιδιών.
Υπέρβαρα παιδιά που εκτίθενται σε μεγαλύτερα επίπεδα σε υπερφθοριωμένα χημικά PFCs, φαίνεται να έχουν αυξημένο κίνδυνο να παρουσιάσουν μεταβολικό σύνδρομο.
H έκθεση στις ουσίες φαίνεται να επηρεάζει και την λειτουργία του θυρεοειδούς αδένα. Εκτός του ότι τα υψηλότερα επίπεδα PFCs στον οργανισμό τροποποιούν την λειτουργία του αδένα σε άνδρες και γυναίκες, οι επιστήμονες διαπίστωσαν επίσης ότι αυξάνουν και τον κίνδυνο ήπιας μορφής υποθυρεοειδισμού στις γυναίκες .
Μία από τις πιο ευρέως χρησιμοποιούμενη ουσία, η βισφενόλη Α, είναι παράγωγο του πετρελαίου και περιέχεται σε πληθώρα προϊόντων, όπως στα πλαστικά είδη, στις συσκευασίες τροφίμων, στις κονσέρβες, στα ιατρικά εργαλεία και άλλα. Η έκθεση σε αυτήν γίνεται μέσα από τις συσκευασμένες τροφές, τα πλαστικά είδη που χρησιμοποιούμε αλλά και τη χρήση εκατοντάδων άλλων προϊόντων που την περιέχουν.
Μπορεί να μεταφερθεί από τη μητέρα στο έμβρυο μέσω του πλακούντα, στο μωρό μέσω του θηλασμού.
Πώς να τους αποφύγουμε;
Mερικές λύσεις για να προστατετείτε από την υπερβολική έκθεση σε τέτοιες ουσίες, όσο δύσκολο και αν είναι η ολική αποφυγή τους στην καθημερινότητά μας, είναι οι εξής:
Fun Fact: Το DDT ήταν ένα πανίσχυρο εντομοκτόνο (και ανήκει στους ορμονοδιαταρράκτες) που χρησιμοποιήθηκε αρχικά για τη θανάτωση εντόμων όπως οι ψείρες από τα τριχωτά μέρη του σώματος των στρατιωτών κατά τη διάρκεια του Β΄ Παγκοσμίου πολέμου και αφού διαπιστώθηκε η ισχυρή δράση του κατά όλων των εντόμων κατέκτησε την αγορά. Όταν αργότερα η μη βιοδιασπώμενη αυτή ουσία διαπιστώθηκε να προκαλεί μειωμένη γονιμότητα στους άνδρες, επικράτησε το προσωνύμιο «ντιντής» για να δηλώσουν αυτόν που είναι άγονος.
